ПОДДЕРЖКА НАДЕЖНЫХ СУБЪЕКТОВ ХОЗЯЙСТВОВАНИЯ И ВОПРОСЫ НАЛОГООБЛОЖЕНИЯ В РАЗВИТИИ ИХ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ

Аннотация

Мақолада ишончли тадбиркорлик субъектларини қўллаб-қувватлаш ва фаолиятини ривожлантиришда солиққа тортиш масалалари бўйича тадқиқот олиб борилган бўлиб, мавзу доирасида иқтисодчи олимларнинг тадқиқотлари ўрганилган ва мавзу якунида хулоса-тавсиялар шакллантирилган. Калит сўзлар: солиқ, бюджет сиёсати, фойда солиғи, бюджет, солиқ маъмурчилиги, тадбиркорлик субъектлари, солиқ ҳисоботи, солиқ тушумлари, солиқ имтиёзлари, солиқ ставкаси. ПОДДЕРЖКА НАДЕЖНЫХ СУБЪЕКТОВ ХОЗЯЙСТВОВАНИЯ И ВОПРОСЫ НАЛОГООБЛОЖЕНИЯ В РАЗВИТИИ ИХ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ Отамуродов Нуриддин Нажмиддинович Ташкентский государственный экономический университет Аннотация. В статье проведены исследования по вопросам налогообложения при поддержке и развитии надежных хозяйствующих субъектов, в рамках темы изучены исследования экономистов, по завершению темы сформированы выводы и рекомендации. Ключевые слова: налог, бюджетная политика, налог на прибыль, бюджет, налоговое администрирование, хозяйствующие субъекты, налоговая отчетность, налоговые поступления, налоговые льготы, налоговая ставка. SUPPORT OF RELIABLE BUSINESS ENTITIES AND ISSUES OF TAXATION IN THE DEVELOPMENT OF THEIR ACTIVITIES Otamurodov Nuriddin Najmiddinovich Tashkent State University of Economics Annotation. In the article, research was conducted on issues of taxation in the support and development of reliable business entities, researches of economists were studied within the scope of the topic, and conclusions and recommendations were formed at the end of the topic. Key words: tax, budget policy, profit tax, budget, tax administration, business entities, tax reporting, tax revenues, tax benefits, tax rate. Кириш. Маълумки, хар қандай мамлакат иқтисодиётининг барқарор ўсишини ва ахоли бандлигини таъминловчи асосий бўғин бу кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик бўғинидир. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 28 февралдаги “2022–2026 йилларга мўлжалланган Янги Ўзбекистоннинг тараққиёт стратегиясини “Инсонга эътибор ва сифатли таълим йили”да амалга оширишга оид давлат дастури тўғрисида”ги ПФ–27-сон Фармони ижросини таъминлаш, шунингдек, солиқларни ўз вақтида тўлаб, қонунчилик талабларига тўлиқ амал қилган ҳолда фаолият юритаётган тадбиркорлик субъектларига янада қулай шарт- шароитлар яратиш ва маъмурий юкни камайтириш мақсадида бир қанча Фармон ва қарорлар тасдиқланмоқда. 251 251-258 Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2023-yil, iyul www.e-itt.uz Иқтисодиётимизда рўй бераётган турли ижобий ўзгаришлар кўп жиҳатдан кичик бизнес ва хусусий тадбиркорликнинг ривожланиши билан узвий боғлиқ. Жамиятимизнинг иқтисодий негизи бозор иқтисодиётига асосланган. Юкоридагиларни инобатга олган холда давлатимиз ғазнасини кўпайтириш учун кичик бизнес ва тадбиркорликни ривожланишига сармоялар ажратиб бормоқда ва бу кундан кунга амалда фойда келтирмоқда, буларга давлатимиз томонидан ажратилаётган субсидиялар, имтиёзлар, солиқ имтиёзлари, бундан ташқари тадбиркорликни ривожлантиришга бевосита таъсир қилувчи инфратузилмаларни электронлаштиришни мисол келтиришимиз мумкин. Адабиётлар шарҳи. Соҳа олимлари кичик бизнес ва хусусий тадбиркорликнинг ривожлантиришни қўллаб- қувватловчи ва туртки берувчи инфратузилмалар бўйича турлича тариф бериб ўтишган. Замонавий иқтисодий тараққиёт парадигмасида иқтисодиётни фискаль сиёсат инструментлари воситасида тартибга солиш ва унинг самарадорлигига оид турли назарий қарашлар мавжуддир. Хусусан, Кейнс (2012) фискаль сиёсат инструментлари (солиқлар, давлат харажатлари, ижтимоий трансфертлар, давлат қарз инструментлари) орқали ялпи талабни самарали рағбатлантириш имкониятларига эга бўлинишини эътироф этади. Шунингдек, фискаль сиёсат инструментларини пулга нисбатан трансакцион талаб, фоиз ставкалари ва инвестицияларни сиқиб чиқариш самарасига паст таъсири шароитида ялпи ишлаб чиқаришни ривожлантиришда мултипликатив самарага эгалигига оид илмий қарашларини тизимлаштирган. Солиқлар фискаль сиёсатнинг бир қисми сифатида намоён бўлишини Макконелл ва Брюлар (1992) ҳам ўзларининг ишларида кўрсатиб ўтганлар. Шу билан бирга, улар иқтисодиётда барқарорликни таъминлашда ҳал этиладиган вазифалардан келиб чиқиб, фискаль сиёсатни тўсқинлик қилувчи ёки рағбатлантирувчи сиёсатлар эканлигини исботлашга ҳаракат қилганлар. Улар ўзларининг “Экономикс” асарида “Фискаль сиёсатнинг асосий мақсади- ишсизлик ва инфляцияни тугатишдан иборатдир. Инқироз даврида фискаль сиёсатнинг рағбатлантирувчилик роли тўғрисидаги масала пайдо бўлди ва у қуйидагиларни ўз ичига олади: давлат харажатларини кўпайиши ёки солиқларнинг камайиши ёхуд иккаласини ҳам бирга қўшиб олиб бориш. Аксинча, агарда иқтисодиётда ортиқча талаб туфайли инфляция содир бўлса, бунга тўсқинлик қилувчи фискаль сиёсат мос келади. Тўсқинлик қилувчи фискаль сиёсат ўз ичига қуйидагиларни олади: давлат харажатларни камайиши ёки солиқларнинг камайиши, ёхуд иккаласини қўшиб олиб борилиши”. Бунда иқтисодий ривожланиш мақсадларининг тез ўзгарувчанлиги ва шунга мос равишда солиқ сиёсатининг йўналишларини ўзгартирилиши тўғрисидаги хулосаларни учратиш мумк