ЭКОНОМИЧЕСКАЯ СУЩНОСТЬ И ЗНАЧЕНИЕ ОБЕСПЕЧЕНИЯ ФИНАНСОВОЙ СТАБИЛЬНОСТИ СТРАХОВЫХ КОМПАНИЙ

Аннотация

The article explores the economic content and significance of ensuring economic and financial stability of insurance companies. It examines the economic environment of insurance, its sensitivity to changes, and, through financial and statistical analysis, the scientific and practical aspects of ensuring the stability of insurance companies are studied. The article also discusses risk management strategies, regulatory documents, and their financial impact, which are essential for maintaining stability. The financial stability of insurance companies not only influences the sector itself but also has a significant impact on the national economy. Therefore, the article presents proposals and recommendations aimed at strengthening the insurance system in the economies of various countries. Keywords: insurance, insurance companies, financial stability, economic stability, risk management. Кириш. Ўзбекистон суғурта сектори, миллий иқтисодиётнинг муҳим ва стратегик тармоғи сифатида, барқарор ривожланишни таъминлашга катта аҳамият қаратиши зарур. Суғурта компанияларининг молиявий барқарорлиги, уларнинг ишлаб чиқариш, савдо ва аҳолини ижтимоий муҳофаза қилиш каби муҳим фаолиятларини самарали амалга ошириш учун асосий шарт ҳисобланади. Суғурта тизими миллий иқтисодиётдаги барқарорлик, ишонч ва хавфларни бошқариш механизмларини таъминлашда муҳим роль ўйнайди, шу билан бирга, мамлакатнинг молиявий-иктисодий аҳволини мустаҳкамлашда ҳам узоқ муддатли таъсир кўрсатади. Ўзбекистонда суғурта компанияларининг молиявий барқарорлигини таъминлашга қаратилган қатор муҳим қарорлар ва қонунчилик ўзгаришлари қабул қилинди. Ҳукумат томонидан суғурта секторига янада равшан ва барқарор норматив- ҳуқуқий муҳит яратиш мақсадида амалга оширилган ишланмалар суғурта компанияларининг молиявий ҳолатини мустаҳкамлаш, рискини бошқариш, бозордаги ишончни оширишга хизмат қилмоқда. Масалан, Ўзбекистон Республикасининг Молия вазирлиги ва суғурта соҳасини тартибга солиш учун махсус органлар томонидан қабул қилинган қонунлар, норматив ҳужжатлар ва давлат сиёсати суғурта компанияларининг молиявий барқарорлигини сақлашга қаратилган муҳим қадамлардан ҳисобланади. Шунингдек, Ўзбекистон Республикасининг "Суғурта фаолияти тўғрисида"ги қонуни ва 2020 йилда қабул қилинган "Молиявий барқарорликни таъминлашга доир Давлат стратегияси" каби муҳим қонун ҳужжатлари, суғурта компанияларининг молиявий барқарорлигини сақлаш ва ривожлантиришда муҳим аҳамиятга эга. Ҳукуматнинг бу соҳадаги эътибори, ризикларни камайтириш, бозордаги рақобатни мустаҳкамлаш ва молиявий барқарорликни оширишга қаратилган ижобий қадамларнинг асосини ташкил этади. Шунингдек, суғурта компанияларининг молиявий барқарорлиги нафақат сектордаги фаолиятни муваффақиятли амалга оширишда, балки мамлакат иқтисодиётининг барқарорлигини таъминлашда ҳам муҳим аҳамиятга эга. Бошқа соҳаларга нисбатан суғурта сектори рискларга ёки иқтисодий ўзаро таъсирларга жуда сезгир бўлгани учун, суғурта компанияларининг молиявий барқарорлиги мамлакатнинг молиявий барқарорлигининг омилига айланади. Мазкур мақолада, суғурта компанияларининг молиявий барқарорлигини таъминлашнинг иқтисодий моҳияти, Ўзбекистондаги суғурта тизимидаги амалга 486 Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2025-yil, yanvar www.e-itt.uz оширилаётган ўзгаришлар ва уларнинг иқтисодий аҳамиятига алоҳида эътибор қаратилган. Бунда, хусусан, молиявий барқарорликни сақлаш учун суғурта компаниялари томонидан амалга оширилиши лозим бўлган риски бошқариш стратегиялари ва давлат сиёсати тадқиқ қилинади. Адабиётлар шарҳи. Суғурта компаниялари молиявий барқарорлиги замонавий иқтисодиётнинг муҳим кўрсаткичларидан бири ҳисобланади. Молиявий барқарорлик нафақат компаниянинг ўз фаолиятини самарали олиб боришини таъминлайди, балки мамлакат иқтисодиётидаги умумий молиявий барқарорликка ҳам таъсир қилади. Шунингдек, суғурта компаниялари молиявий барқарорлигини таъминлаш орқали фуқароларнинг молиявий хавфсизлигини ошириш, инвестициявий фаолликни кучайтириш ва иқтисодиётдаги капиталнинг оқилона тақсимланишига эришиш мумкин. Ўзбекистонда суғурта бозори ҳозирги кунда ривожланиш босқичида бўлиб, мамлакат иқтисодиётининг алоҳида эътибор талаб қилувчи соҳаларидан бири саналади. Суғурта хизматларининг аҳоли ва тадбиркорлик субъектлари ўртасидаги қўлланилиши кенгайиб бораётгани билан бирга, суғурта компанияларининг молиявий барқарорлигига боғлиқ қатор муаммолар ҳам мавжуд. Жумладан, молиявий захираларнинг етарли эмаслиги, суғурта мукофотларининг пастлиги, суғурта маданиятининг етарли даражада шаклланмагани ва бозорнинг норматив-ҳуқуқий асосларини такомиллаштириш зарурати шулар жумласидандир. Суғурта компанияларининг молиявий барқарорлиги бўйича ўзбек иқтисодчи олимлар ва мутахассислари қатор тадқиқот ишларни амалга оширган. Хусусан, Носиров (2023) ўз тадқиқотларида суғурта компаниялари молиявий барқарорлигига таъсир этувчи омилларни аниқлаб, уларнинг бошқариш босқичларини белгилаган. Олимнинг фикрича, молиявий барқарорлик жисмоний ва юридик шахслар манфаатларини таъминлашда муҳим ўрин т