СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ СЧЕТА ВЛОЖЕНИЙ КАПИТАЛА В ИНВЕСТИЦИОННУЮ НЕДВИЖИМОСТЬ В ЗЕЛЁНЫЕ ОБЪЕКТЫ

Аннотация

In this article, the essence of the economic category of the digital economy is scientifically and theoretically researched, the role of economic entities in the conditions of the digital economy, their socio-economic and economic activities, the impact of digital technologies on market entities, in particular, the organization and management of accounting in economic entities in this context. Issues such as importance are covered. Keywords: digital economy, economic entities, social processes, accounting, accounting objects, international standards of financial reporting. 369 VII SON - IYUL, 2024 369-375 Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, iyul www.e-itt.uz Кириш. Жаҳон мамлакатларида иқтисодий жараёнларнинг тобора ўзгариб бориши натижасида бугунги кунга келиб, иқтисодий тармоқларда рақамлашув рўй бермоқда. Шу боис, ҳозирги кунда, ривожланган мамлакатларда рақамли иқтисодиётни ривожлантириш энг асосий вазифага айланиб бўлган. Илғор тажрибалар ва эришилган натижалардан келиб чиққан ҳолда айтиш жоизки, мамлакатимизда рақамли иқтисодиётни ривожлантирмасдан туриб унинг тараққиётига эришиб бўлмайди. Бу борада Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан “2020 йил – Илм-маърифат ва рақамли иқтисодиёт йили” деб эълон қилиниши мамлакатда ушбу соҳага берилаётган эътибордан далолат беради. Шу билан бирга, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг “Рақамли иқтисодиёт ва электрон ҳукуматнинг ривожланиш ҳолатини рейтинг баҳолаш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарорига мувофиқ, иқтисодиёт тармоқлари ҳамда ҳар бир ҳудудни рақамлаштириш, ҳукумат ахборот тизимлари ва электрон хизматларни жорий этиш, шунингдек, рақамли технологиялардан кенг фойдаланишни таъминлашга оид ташкилотларда тизимли чора-тадбирлар ишлаб чиқилмоқда (Қарор, 2021). Шунингдек, норматив-ҳуқуқий ҳужжатда ташкилотлар фаолиятида рақамли технологиялардан кенг фойдаланиш, шу жумладан уларнинг ахборот тизимларини самарали ишлаши, корхона ва ташкилотларда бошқарув жараёнларини автоматлаштириш, киберхавфсизлик ва давлат органлари маълумотларининг очиқлигини таъминлаш каби долзарб вазифалар белгилаб берилган. Юқорида қайд этилган ушбу вазифаларнинг корхона ва ташкилотларда бугунги рақамли иқтисодиётга ўтиш шароитида бажарилиши бевосита, илғор тажрибаларга таянган ҳолда, уларнинг талабларига мувофиқ келадиган замонавий-информацион дастурлардан фойдаланишни ва уларни амалиётга тадбиқ этишни долзарб вазифа қилиб қўймоқда. Адабиётлар шарҳи. 1995 йилда америкалик дастурчи олим Николас Негропонте42 ўзининг “Рақамли бўлиш (Being Digital)” номли асарида “рақамли иқтисодиёт” атамаси илк маротаба амалиётга қўлланилган бўлиб, бугунги кунда ушбу атамадан бутун дунёда кенг фойдаланиб келмоқда. Олимнинг ушбу асарида рақамли иқтисодиётнинг шаклланиши, ахборот оламини ягона рақамли тармоққа бирлашишини назарда тутиб, инсоният ва уларнинг иқтисодий фаолиятини рақамлаштириш жараёнини тасвирлаб берган. Олиб борилган тадқиқотлар давомида “рақамли иқтисодиёт” атамасига хорижий олимлар томонидан берилган таъриф ва тавсифлар тадқиқ этилди. Россия мамлакатининг норматив-ҳуқуқий ҳужжатларида “Рақамли иқтисодиёт – бу ишлаб чиқаришнинг асосий омили рақамли шаклдаги маълумотлар бўлган, катта ҳажмдаги маълумотларни қайта ишлаш ва таҳлил натижаларидан фойдаланиш анъанавий бошқарув шакллари билан таққосланганда, ҳар хил турдаги ишлаб чиқариш, технологиялар, ускуналар, сақлаш, сотиш, товар ва хизматлар етказиб бериш бўйича маълумотлар самарадорлигини сезиларли даражада ошириши мумкин бўлган хўжалик фаолият” (Указ, 2017), деб таъриф берилган. Мамлакатимиз олимларидан профессор Аскаровнинг (2021) фикрича, “Рақамли иқтисодиёт интернетда электрон тижорат орқали товар ва хизматлар билан савдо қилувчи иқтисодиётдир”. Ушбу қисқа таърифда рақамли иқтисодиётнинг фақатгина интернет тармоқлари орқали жараёнлари ҳисобга олинган бўлиб, бошқа ижтимоий- хўжалик жараёнларидаги иштироки ҳисобга олинмаган. Файзуллаевнинг (2022) таъкидлашича, “рақамли иқтисодиёт – бу иқтисодий фаолиятда бошқарув усуллари ва ишлаб чиқариш технологияларини мунтазам 42 https://ria.ru/20170616/1496663946.html 370 Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, iyul www.e-itt.uz такомиллаштириб боришга имкон берувчи, маҳсулот ишлаб чиқариш ва хизматлар кўрсатишнинг рақамли моделларини шакллантирувчи рақамли тармоқ технологияларидан кенг фойдаланиш билан боғлиқ ижтимоий, иқтисодий ва технологик муносабатларни қамраб олувчи макродаражадаги иқтисодий тизим”, деб таъкидлайди. Батов (2020) “Рақамли иқтисодиёт – муайян ишлаб чиқариш кучлари ва ишлаб чиқариш муносабатларининг мавжудлиги билан тавсифланган ижтимоий-иқтисодий тизим бўлиб, унда такрор ишлаб чиқариш жараёни рақамли технологиялар асосида амалга оширилади...”, деб таъкидлайди. Ушбу таърифда рақамли иқтисодиёт кенг кўламда тавсифланган бўлиб, рақамли иқтисодиётнинг ушбу таърифи ижтимоий- иқтисодий муносабатларнинг унга бўлган таъсирини ўз ичига олади. А.Энговатованинг таъкидлашича, “Рақамли иқтисодиёт – бу ишлаб чиқариш, қайта ишлаш, сақлаш, етказиш