НАПРАВЛЕНИЯ РАЗВИТИЯ ПАССАЖИРСКИХ ПЕРЕВОЗОК НА ЖЕЛЕЗНОДОРОЖНОМ ТРАНСПОРТЕ

Аннотация

This article analyzes the main directions for the development of passenger transportation activities in rail transport. It discusses statistical indicators of passenger transportation, income and expense dynamics during the period from 2014 to 2023, as well as detailed information regarding infrastructure costs. The article includes statistical analyses of the number of passengers transported by rail and their turnover. It examines changes in passenger numbers, income growth, expense dynamics, and the losses incurred from passenger transportation. Based on this information, the aim is to identify the main problems in passenger transportation activities in rail transport and propose solutions. The article recommends ways to improve passenger transportation activities through the implementation of modern technologies in the rail transport sector, enhancing staff qualifications, and improving services for passengers. Additionally, it provides information on infrastructure proposals for the development of passenger transportation and necessary strategic measures to ensure economic stability. The results of the research are significant for developing effective strategies for the advancement of rail transport, facilitating rapid development of passenger transportation, increasing economic efficiency, and creating convenience for passengers. Keywords: rail transport, passenger transportation, statistical analysis, income and expenses, infrastructure, development strategies, modern technologies, skill enhancement, passenger services, economic efficiency, research results, sustainable development, transport infrastructure, personnel, passenger turnover. 407 Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, oktabr www.e-itt.uz Кириш. Темир йўл транспорти жамият иқтисодиётида муҳим роль ўйнайди, чунки у йўловчилар ва юкларни самарали ва хавфсиз ташишни таъминлайди. Ўзбекистонда темир йўл тармоғи даврлар давомида ривожланиб, 2014 йилдан 2023 йилгача бўлган муддатда ўзгаришлар ва янги имкониятлар билан тўла бўлди. Бундан ташқари, темир йўл транспортининг ривожланиши иқтисодий барқарорлик ва ижтимоий фаровонликка ҳам ижобий таъсир кўрсатади. 2014 йилда йўловчи ташиш фаолиятида 3,8 миллиард йўл-км ни ташкил этган темир йўл транспорти, 2023 йилда 3,9 миллиард йўл-км га етиб, бу борада фаолиятни жадал ривожлантирганини кўрсатади. Ўтган йиллар давомида темир йўл йўловчиларининг сони ҳам кўпая борган: 2014 йилда 19,8 миллион йўловчи, 2023 йилда эса 10,1 миллион йўловчи ташилган. Аммо, 2020 йилда пандемия таъсирида йўловчи сони 6,3 миллионгача пасайди. Бундан ташқари, темир йўл транспортидан олинган даромад ҳам ошган. 2014 йилда 232,3 миллиард сўм бўлган даромад, 2023 йилда 532,8 миллиард сўмга етиб, ривожланиш динамикасига эришилган. Аммо харажатлар ҳам сезиларли даражада ошган: 2014 йилда 199,3 миллиард сўмдан 468,3 миллиард сўмгача. Бу фаолиятни ривожлантиришда инфратузилмани яхшилаш ва замонавий технологияларни жорий этишнинг зарурлигини кўрсатади. Шу боис, мақолада 2014-2023 йиллар давридаги йўловчи ташиш фаолиятининг асосий кўрсаткичлари, даромад ва харажатлар тўғрисидаги статистик маълумотлар таҳлил қилинади. Темир йўл транспортида йўловчи ташиш фаолиятини ривожлантиришнинг стратегик йўналишлари, жумладан, инфратузилмани яхшилаш, замонавий технологияларни жорий қилиш, хизмат кўрсатиш сифатини ошириш ва кадрларни малакалоштириш борасида таклифлар берилган. Мақсад – темир йўл транспортидаги йўловчи ташиш фаолиятини такомиллаштириш учун самарали усуллар ва таклифлар билан оилашишдир. Темир йўл транспорти жамият иқтисодиётида муҳим роль ўйнайди, чунки у йўловчилар ва юкларни самарали ва хавфсиз ташишни таъминлайди. Ўзбекистонда темир йўл тармоғи даврлар давомида ривожланиб, 2014 йилдан 2023 йилгача бўлган муддатда ўзгаришлар ва янги имкониятлар билан тўла бўлди. Бундан ташқари, темир йўл транспортининг ривожланиши иқтисодий барқарорлик ва ижтимоий фаровонликка ҳам ижобий таъсир кўрсатади. Мақолада 2014-2023 йиллар давридаги йўловчи ташиш фаолиятининг асосий кўрсаткичлари, даромад ва харажатлар тўғрисидаги статистик маълумотлар таҳлил қилинади. Темир йўл транспортида йўловчи ташиш фаолиятини ривожлантиришнинг стратегик йўналишлари, жумладан, инфратузилмани яхшилаш, замонавий технологияларни жорий қилиш, хизмат кўрсатиш сифатини ошириш ва кадрларни малакалоштириш борасида таклифлар берилган. Мақсад – темир йўл транспортидаги йўловчи ташиш фаолиятини такомиллаштириш учун самарали усуллар ва таклифлар билан оилашишдир. Адабиётлар шарҳи. Темир йўл транспортида йўловчи ташиш фаолияти иқтисодий ва ижтимоий аҳамиятга эга бўлиб, бу соҳада олиб борилган илмий изланишлар кенг қамровли тадқиқотларни ўз ичига олади. Замонавий талабларга жавоб берадиган хизматларни ташкил этиш ва самарадорликни ошириш масалалари барча мамлакатларда долзарб ҳисобланади. Ушбу соҳада илмий тадқиқотларни олиб борган бир неча олимлар ўз ишларида алоҳида эътиборни қаратишган. 408 Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, oktabr www.e-itt.uz Темир йўл транспортида йўло