ОПИСАНИЕ И СРАВНИТЕЛЬНЫЙ АНАЛИЗ ВЕДУЩИХ ЦИФРОВЫХ ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ ПЛАТФОРМ МИРА

Аннотация

Currently, the reform and improvement of our country's continuous education system, the introduction of advanced pedagogical and information technologies, and the enhancement of education effectiveness have become state policy. Digital technologies and distance learning systems are rapidly developing, meeting modern requirements. In 2023, in leading countries such as the USA, European Union states, and South Korea, distance learning systems are widely used. In particular, in the USA, global educational platforms such as Coursera, edX, and Udemy provide educational services to more than 70 million users worldwide, holding leading positions. In the European Union, platforms like FutureLearn are also successfully operating. These platforms play a significant role in the convenience of education, time-saving, and improving the quality of knowledge. Keywords: distance learning, digital education, platform, educational platform, comparative analysis, leading platforms, ICT, quality, efficiency, modern technologies. Кириш. Дунёнинг ривожланган ва ривожланаётган мамлакатларида таълимни ахборотлаштиришга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Research and Markets тадқиқотларига кўра онлайн таълим шиддат билан ривожланиб бораётган соҳа ҳисобланиб, 2026 йилга келиб эса 374 млрд долларга етиши прогноз қилинмоқда. АҚШ да ўртача 64% мактаб ўқувчилари ҳар куни рақамли таълимга мурожаат қилмоқдалар, 98% олий таълим муассасалари масофавий таълим учун керакли жихозлар билан таъминланган аудиторияларга эга. Инсоният йигирманчи аср ниҳоясида бир туркум муаммоларга дуч келдиким, улар бевосита ахборот телекоммуникация соҳасидаги жиддий ўзгаришлар, хусусан ахборот технологияларининг жадал суръатлар билан ривожланиши билан боғлиқ. Таълим, ишлаб чиқаришнинг турли жабҳаларига янги ахборот коммуникация воситалари кириб кела бошлади. Интернет глобал компъютер тармоғини ривожланиши бутун дунё таълим тизимини такомиллаштиришнинг янги йўналишларини очилишига сабаб бўлди. Биринчидан, ўқув муассасаларининг техник таъминотини кескин ўзгариши, дунёвий ахборот ресурсларга кенг йўл очилиши ўқитишнинг янги шакл ва усулларидан фойдаланиш заруратини келтириб чиқарди (Reddi, 2003; Хендрикс, 2009). XXI аср таълим жараёнини замонавий ахборот коммуникацион технологияларисиз тасаввур қилиб бўлмайди. Бугунги кун ўқувчиси нафақат ўз соҳасини балки рақамли технологиялардан, Интернет татмоғидан фойдалана билиши ва дунёнинг исталган бурчагидаги инсон билан ўзаро ахборот алмашиш имконига эга бўлиши замон талабидир. Таълим жараёнига ахборот технологияларининг кириб келиши интерактив ўқитиш, масофавий таълим тушунчаларнинг пайдо бўлишига ва ривожланишига асос бўлди. Анъанавий ўқитишдан фарқли равишда ўқитувчи энди барча билимларни берувчи энциклопедия эмас, балки ўқувчини керакли томонга йўналтирувчи, уни мустақил ўз устида ишлаши учун керакли кўникмаларни шакллантирувчи вазифасига ўтди. Энди ўқувчи ўзи учун керакли билимларни мустақил ўзи ўрганиши, керакли адабиётлардан фойдаланган ҳолда ўз билимини ошириши, тушунилмаган масалалар юзасидан ўқитувчига мурожаат қилиши зарур. 372 Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024-yil, oktabr www.e-itt.uz Адабиётлар шарҳи. Масофавий таълимнинг глобал даражадаги ривожланиши таълим жараёнларига янги имкониятлар киритиб, Ўзбекистонда ҳам бу соҳадаги ишларни такомиллаштириш муҳим аҳамият касб этмоқда. Бугунги кунда Coursera, edX, ва Udemy каби рақамли таълим платформалари масофавий таълим жараёнларини халқаро миқёсда самарали амалга оширишда етакчи бўлиб, уларнинг ўқув жараёнидаги самарадорлиги тўғрисидаги тадқиқотлар мавзунинг долзарблигини оширмоқда. Манбалар таҳлили: 1. Полат ва бошқалар, "Теория и практика дистанционного обучения" (2004): Бу китобда масофадан ўқитиш назарияси ва амалиётига оид илмий ёндашувлар, методлар ва таълим моделлари ёритилган. Полат ва ҳамкасблари масофадан ўқитишнинг интеграциялашган моделини таклиф этиш орқали таълим самарадорлигини ошириш усулларини кўрсатади. Бу манба масофавий таълимнинг асосий ёндашувларини тушунишга ёрдам беради. 2. Гаврилов, "Моделирование дистанционной образовательной среды в системе повышения квалификации работников образования" (2007): Гавриловнинг тадқиқоти масофавий таълим муҳитини моделлаштиришга бағишланган. Унинг ишлари ходимларнинг малакасини ошириш учун масофавий таълим муҳитини шакллантириш ва самарали ташкил қилишни таҳлил қилади, бу эса таълим жараёнида рақамли технологиялардан самарали фойдаланишга ёрдам беради. 3. Амбросенко, "Модельно-алгоритмическое обеспечение процессов обработки информации в образовательных средах дистанционного обучения" (2007): Амбросенконинг тадқиқоти ахборотни қайта ишлаш жараёнига асосланган алгоритмлар ва моделлардан иборат бўлиб, масофавий таълим муҳитида ахборотни тизимли равишда таҳлил қилиш ва бошқаришга қаратилган. Бу манба масофавий таълимнинг техник асослари ҳақида тушунча беради. 4. Бегимқулов, "Педагогик таълим жараёнларини ахборотлаштиришни ташкил этиш ва бошқариш назарияси ва амалиёти" (2007): Бегимқулов ўз асарида педагогик таълим жа