Необходимость формирования капитала бренда в высших учебных заведениях Узбекистана

Аннотация

In the article have been outlined the conditions for the formation of brand capital in universities in Uzbekistan. The author analyzes the results of assessing the activities of higher educational institutions in the country, the number of higher educational institutions and teachers and other statistical indicators, and also substantiates the need to form a brand strategy for higher educational institutions. Key words: brand equity, brand strategy, higher education institutions, bachelor's, master's, higher education system. Кириш. Президентимиз Ш.М.Мирзиёев ҳудудларида тизимнинг ўртача қамрови 56%ни мамлакатимизда кадрлар тайёрлаш масаласи ташкил этади. [2] юзасидан шундай дедилар: “Тармоқлар раҳбар- Ўзбекистон Республикасида иқтисодиёт- лари кадрларга эҳтиёж тўғрисидаги маълумот- нинг қарийб барча тармоқларида таклиф та- ни Олий таълим вазирлиги ва Иқтисодиёт лабдан юқори, яъни аҳоли учун ишлаб вазирлигига тақдим этишади. Кейин мутахас- чиқарилаётган маҳсулот (кўрсатилаётган хиз- сисларни тайёрлаш квоталари бўйича чуқур мат)лар сифати, баҳоси, етказилиш муддати ўйланмаган таклифлар ишлаб чиқилади. Бу- жиҳатидан фуқаролар эҳтиёжлари қондириб нинг натижасида кадрлар сифати ва уларни келинмоқда. Истисно тариқасида, ҳозирги ишга жойлаштириш муаммоси йилдан-йилга даврда ижтимоий соҳада, олий таълимнинг кучайиб бормоқда”[1]. Юртбошимиз бу соҳада- бакалавриат ва магистратура босқичларида ги муаммолар долзарблиги нуқтаи-назаридан, юқори малакали кадрлар тайёрлаш менежмен- Олий ва ўрта махсус таълим вазирининг ушбу тида талаб таклифдан юқори. Ваҳоланки, камчиликларни бартараф этиш, туб ва сифатли ЮНЕСКО маълумотларига кўра, яқин 30 йилда ўзгаришларни таъминлаш учун ҳам шахсан университет таълимини бутун цивилизация жавоб беришини таъкидладилар. тарихи давридагига қараганда кўпроқ одамлар Жаҳон банки маълумотларига қараганда оладилар. [30] “2009 йилда олий таълим тизими қамрови Халқаро экспертлар ва олимларимизнинг ўртачадан юқори даромадли мамлакатларда бу фикр-мулоҳазалари республика ОТМларида 33%, ўртачадан паст даромадли мамлакатларда талаб ва таклиф асосида рақобатбардош, иқти- 17%, Хитойда 24%, Туркияда 46%, Малайзияда дорли, билимли ва ташаббускор юқори мала- 40%, …, Ўзбекистонда 10%, ... Ўзбекистонда кали кадрлар тайёрлашнинг долзарблигини олий таълим билан умумий қамров пасайди янада ошириб, олий таълим муассасалари (1991 йилдаги 17%дан 2011 йилда 9%га) ва бренд стратегиясини шакллаштиришни тақозо бугунги кунда ҳудудий ва халқаро стандартлар этади. бўйича паст ҳисобланади. Ҳудуднинг яна Мавзуга оид адабиётлар таҳлили. иккита давлати, Қозоғистон ва Қирғизистон Бренд капиталини яратиш ва уни бошқариш Республикаси мос равишда 40 ва 49%ли қамров каби масалаларнинг назарий асослари, модел- даражасига эга, ... таққослаш учун, Ўзбекистон лари ва замонавий тенденциялари хорижлик билан қўшни мамлакатларда олий таълим олимлардан Д.Aaкeр [3], Кумaр В., Тoмaс Гaд, тизими қамрови 40-50%, шу вақтда Россияда ва А.Ашер, Р.Барро [4], Д.Дуглас [5], E.Aндраде [6], юқори даражадаги ОЭСР мамлакатларида бу E.Ханушек [7], Б.Козма, A.Maддисон, Г.Филип кўрсаткич 75%. Европа ва Марказий Осиё Иқтисодиёт ва таълим / 2020 № 5 192 ТАЪЛ ИМ [8], Л.Притчет ва бошқа хорижий олимларнинг филиаллари сони кескин ошиб бормоқда, олий илмий-тадқиқот ишларида ўз аксини топган. таълим муассасалари ўртасида соғлом рақобат Бренд капитали концепциясининг ривож- муҳити юзага келди. Фикримизча, ушбу рақо- ланишида 1991 йилда Давид Аакер [3] ва 1998 бат шароитида ҳар олий таълим муассасаси йилда Келлер [9] ўз ҳиссаларини қўшганлар. бренд стратегилари асосида рақобатбардош- Аммо бу концепция асоси шаклланган ва йил- лик-ни ошириши лозим. дан йилга модификациялаштирилган бўлса Олий таълим муассасаси брендини баҳо- ҳам, унинг бошқарувини оптималлаштириш ва лашда меҳнат бозори ва таълим хизматлари қийматини аниқлаш учун бўлган ёндашувлар бозори сегментидаги коньюнктуравий ўзга- ҳали ҳам дунё олимлари томонидан фикрлан- ришлар ҳамда мазкур иқтисодий таълим тизи- моқда. мининг тармоқ ва ҳудудий хусусиятлари бир- Шез ва Сесода 2000 йилда фикрлари бў- галикда олиб ўрганилиши керак. Акс ҳолда йича бренд капитали бошқаруви икки трендга таълим хизматлари бўйича рақобат муҳити ва [10], яъни: рақобатлашиш шарт-шароитларини кенгайти- Биринчиси, брендни шакллантириш, уни риш, таълим тизимининг функционал вазифа- бошқариш техникаси ва бу бошқарув компа- ларини бажариш жараёнларини жадаллашти- ниянинг бренд капиталини қийматини катта- риш бўйича етарли даражада илмий-амалий лаштириш ҳамда бундай қийматни ўлчаш воси- хулосалар ҳамда таклиф ва тавсиялар ишлаб таларини яратиш кераклигини таҳмин суради. чиқиш доираси торлигича қолиб кетади. Иккинчиси, бренд капиталини молиявий Олий таълимдаги бренднинг пировард кўрматкичларини молиявий ҳисобда акс этти- натижада самарадорлигини таъминлашга таъ- ришни кўрсатиш, бренд капиталини яратиш лим хизматини кўрсатувчилар ўртасидаги, си- учун унга қилинган ҳаражатларни капитализа- фатли иқтисодий таълим хизматидан фойда- циялаш ва ном