К содержанию
РецензированоRU2023

ВОПРОСЫ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ МЕЖДУНАРОДНЫХ СТАНДАРТОВ НА ОСНОВЕ ПРЕОБРАЗОВАНИЯ В СОВЕРШЕНСТВОВАНИИ ОТЧЕТНОСТИ ПО ЛИЗИНГОВЫМ СДЕЛКАМ

Бахадиров Алишер Комилович

Экономическое развитие и анализ · 2023

Аннотация

Ушбу мақолада лизинг берувчиларда лизинг муомалалари ҳисоботини трансформациялаш жараёни ва халқаро стандартлар асосида ҳисобот тузилиши тартиблари ўрганиб чиқилган ва асосий маълумотлар кўрсатиб ўтилган. Калит сўзлар: лизинг, лизинг субъектлари ва объектлари, лизинг муомалалари ҳисоби, трансформация, халқаро стандартлар. Бахадиров Алишер Комилович Ташкентского государственного экономического университета ВОПРОСЫ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ МЕЖДУНАРОДНЫХ СТАНДАРТОВ НА ОСНОВЕ ПРЕОБРАЗОВАНИЯ В СОВЕРШЕНСТВОВАНИИ ОТЧЕТНОСТИ ПО ЛИЗИНГОВЫМ СДЕЛКАМ Аннотация. В данной статье изучен процесс трансформации отчета по лизинговым операциям в лизинговых предприятиях и процедуры предоставления отчета на основе международных стандартов и показана основная информация. Ключевые слова: лизинг, субъекты и объекты лизинга, учет лизинговых операций, трансформация, международные стандарты. ISSUES OF USE OF INTERNATIONAL STANDARDS ON THE BASIS OF TRANSFORMATION IN IMPROVEMENT OF REPORTING ON LEASING TRANSACTIONS Bakhadirov Alisher Komilovich Tashkent State University of Economics Annotation. This article examines the process of transforming the report on leasing operations in leasing companies and the procedure for submitting a report based on international standards and shows the basic information. Keywords: lease, subjects and objects of lease, account of leasing operations, transformation, international standards. Кириш. Мамлакатимизда лизинг муомалаларини такомиллаштириш учун унинг бу соҳадаги камчиликлари ва унга бериладиган янгиликлардан келиб чиққан ҳолда бу мавзуга биз кенгроқ ёндашдик. Лекин бу масалани кўриб чиқишдан олдин биз озгина лизингни ўзи тўғрисида фикрга эга бўлиш учун лизинг тушунчасига тўхталиб ўтамиз. Лизинг муносабатларини ривожлантирищ мақсадида бизнинг республикамизда Молия Вазирлигининг 12 май 2004 йилда 74-сонли буйруғига асосан “Лизинг муомалалари бухгалтерия ҳисобини юритиш тўғрисида”ги Низом ва “Ижара ҳисоби” буйича 6 сонли Бухгалтерия Ҳисоби Миллий Стандарти ишлаб чиқилди. 90 V SON - SENTABR, 2023 90-95 Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2023-yil, sentabr www.e-itt.uz Лизинг (молиявий ижара) ижара муносабатларининг алоҳида тури бўлиб, унда бир тараф (лизинг берувчи) иккинчи тарафнинг (лизингга олувчининг) топшириғига биноан учинчи тарафдан (сотувчидан) лизинг шартномасида шартлашилган мол-мулкни (лизинг объектини) мулк қилиб сотиб олади ва уни шу шартномада белгиланган шартларда ҳақ эвазига эгалик қилиш ва фойдаланиш учун лизингга олувчига ўн икки ойдан ортиқ муддатга беради. Иқтисодиётни глобаллашуви шароитларида лизинг муомалалари ҳисоби ва аудитини такомиллаштириш муҳим устувор йўналишлардан бири ҳисобланиб, хусусан, лизинг муомалалари ҳисобини ташкил этиш, унинг меъёрий хуқуқий асослари, халқаро стандартлар асосида трансформация қилиш ва аудитининг назарий ва услубий асослари ҳамда аудитнинг халқаро стандартлари асосида лизинг корхоналарида аудиторлик текширувини ўтказиш жараёнларини такомиллаштириш бўйича илмий ишлар алоҳида эътиборга олинган. Шу боис, лизинг муомалалари ҳисоби ва аудитин халқаро стандартлар асосида такомиллаштириш бўйича халқаро илмий лойиҳа ва тадқиқотларнинг муҳим йўналишларидан бири сифатида намоён бўлмоқда. Иккиламчи ижара (иккиламчи лизинг) ижарачи (лизингга олувчи) ижарага берувчи (лизингга берувчи) нинг розилиги билан, ижарага берувчи (лизингга берувчи) нинг олдида ижара (лизинг) шартномаси юзасидан жавобгарликни сақлаган ҳолда ижарага олинган мулкни (лизинг объектини) бошқа шахсга иккиламчи ижара (иккиламчи лизинг) га топширадиган шартнома муносабати. Ижара (лизинг) объектлари истеъмол қилинмайдиган ҳар қандай буюмлар (ашёлар), шу жумладан корхоналар, мулкий комплекслар, алоҳида бинолар, иншоотлар, ускуналар, транспорт воситалари, ҳамда бошқа кўчар ва кўчмас мулк (муомаладан чиқарилган ёки муомалада бўлиши чекланган бошқа мол-мулклар бундан мустасно). Ўзбекистонда хўжалик юритувчи субъектларнинг асосий фаолияти бўйича узлуксиз шуғулланиши учун асосий фондлар билан таъминланиши зарур, бунга лизингга оид муомалалари ҳисоби ва аудитини самарали ташкил этиш орқали эришиш мумкин. Шунга кўра, корхоналар ўз экспорт салоҳиятини янада оширишда молиявий ижарага олишни йўлга қўядилар, бу эса, хўжалик юритувчи субъектларда қўшимча бизнес юритишга ва даромадлилик даражасини оширишга хизмат қилади. Республикамизда лизинг бозорида 150 тага яқин лизингга берувчи фаол иштирокчилар мавжуд, улардан 30 таси тижорат банклари ҳисобланади. 2019-2022 йиллар оралиғида лизингга берувчилар сонинг ўсиши туфайли лизинг бозори мустаҳкамланиб борди ва йирик лизингга берувчилар портфелининг ўсиши иқтисодий соҳаларни ривожланишига олиб келди. Шу боисдан, лизинг муомалалари ҳисоби ва аудитини халқаро стандартлар асосида замон талабига мувофиқ такомиллаштириш зарурати мазкур йўналишдаги илмий тадқиқотлар кўламини янада кенгайтиришнинг долзарблигини белгилайди. Умуман халқаро тажриба асосида лизинг муносабатларининг ривожланиш жараёнини амалга оширилган битимлар сони, лизинг операциялари хусусияти ҳамда сифат ўзгаришидан

Доказательный фрагмент

«Ушбу мақолада лизинг берувчиларда лизинг муомалалари ҳисоботини трансформациялаш жараёни ва халқаро стандартлар асосида ҳисобот тузилиши тартиблари ўрганиб чиқилган ва асосий маълумотлар кўрсатиб ўтилган.»

Образец извлечения

Демо-превью

Ушбу мақолада лизинг берувчиларда лизинг муомалалари ҳисоботини трансформациялаш жараёни ва халқаро стандартлар асосида ҳисобот тузилиши тартиблари ўрганиб чиқилган ва асосий маълумотлар кўрсатиб ўтилган. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

DOI не указан
Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
lease, subjects and objects of lease, account of leasing operations, transformation, трансформация, лизинг муомалалари ҳисоби, лизинг субъектлари ва объектлари, субъекты и объекты лизинга, учет лизинговых операций, лизинг, international standards, международные стандарты, халқаро стандартлар
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники