АНАЛИЗ РЕФОРМ, ПРОВОДИМЫХ В НАЛОГОВОЙ СИСТЕМЕ НАШЕЙ СТРАНЫ

Аннотация

в данной статье рассматривается широкий спектр реформ, направленных на создание благоприятных условий для ведения предпринимательской деятельности в налоговой и финансовой сферах в стране за последние годы, улучшение инвестиционного климата и дальнейшее укрепление доверия деловых кругов. В то же время в налоговой системе Узбекистана были проведены значительные реформы, направленные на повышение эффективности, прозрачности и простоты налогового администрирования, а также обеспечение инвестиций и экономического роста. Были изучены некоторые важные реформы, проводимые в налоговой системе Узбекистана, сформирован зарубежный опыт, научно-практические выводы и предложения по его применению в нашей стране. Ключевые слова: налоговые поступления, анализ, риски, эффективность, цифровая платформа, методы и инструменты, передовые информaционно-коммуникaционные технологии, анализ, оптимизaция, налоговые льготы, налоговая ставка. ANALYSIS OF REFORMS CARRIED OUT IN THE TAX SYSTEM IN OUR COUNTRY (DSc) Normurzaev Umid Xolmurzaevich Inspectorate for large taxpayers Inspector General of taxation Annotation. this article covers a wide range of reforms aimed at creating favorable conditions for conducting business activities in the tax and financial spheres in the country in recent years, improving the investment climate and further strengthening the trust of business circles. At the same time, significant reforms were carried out in the tax system of Uzbekistan aimed at improving the efficiency, transparency and simplicity of tax administration, as well as ensuring investment and economic growth. Some important reforms carried out in the tax system of Uzbekistan have been studied, foreign experience, scientific and practical conclusions and proposals on its application have been formed in our country. Key words: tax revenues, analysis, risks, efficiency, digital platform, methods and tools, advanced information and communication technologies, analysis, optimization, tax incentives, tax rate. 177 177-183 Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2023-yil, avgust www.e-itt.uz Кириш. Сўнгги йилларда кўплаб мамлакатлар, жумладан, Ўзбекистон солиқ тизимида муҳим ислоҳотлар амалга оширилди. Ушбу ислоҳотлар кўпинча иқтисодий ўсишни таъминлайдиган, инвестицияларни рағбатлантирадиган ва давлат функциялари учун етарли даромад йиғилишини таъминлайдиган янада самарали, шаффоф ва адолатли солиқ тузилмасини яратиш зарурати билан боғлиқ. Солиқ тизимидаги ислоҳотлар мамлакатнинг иқтисодий манзарасини шакллантиришда ҳал қилувчи рол ўйнайди. Яхши ишлаб чиқилган солиқ тизими бизнесни рағбатлантириши, хорижий инвестицияларни жалб қилиши ва давлат молиясининг умумий барқарорлиги ва барқарорлигига ҳисса қўшади. Бундан ташқари, Ўзбекистон иқтисодиёти ўсиб бораётган, ички ва хорижий инвестицияларни жалб этиш истагида бўлган мамлакат сифатида солиқ тизимини ислоҳ қилиш муҳимлигини эътироф этди. Ушбу ислоҳотлар нафақат даромадларни йиғишни кучайтиришга, балки бизнеснинг ўсиши, инновациялар ва барқарор ривожланиш учун қулай муҳит яратишга қаратилган. Адабиётлар шарҳи. Байбородина (2010) “солиқ ислоҳотлари – солиқ тизимини кенг кўламли қайта қуриш ва уни бошқариш механизмини ўзгартириш асосида солиқ муносабатларининг чекланган ёки тубдан ўзгариши сифатида ” таърифлайди. Майбуров (2011) “солиқ ислоҳоти солиқ тизимини тубдан ўзгартиришни давлат солиқ сиёсатининг янги мазмунига мослаштириш” деб таъкидлайди. Богатыреванинг (2014) фикрича, “солиқ ислоҳоти бу давлат солиқ тизимидаги қонуний равишда белгиланган ўзгариш, бу давлат солиқ сиёсати стратегиясини ўзгартиришга асосланади. Шундай қилиб, солиқ сиёсати тактикасининг ўзгариши солиқ ислоҳотига олиб келмайди. Фақат солиқ тизимига тегишли амалдаги қонунчиликдаги ўзгартиш ва қўшимчалар сифатида кўриб чиқилади. Солиқ сиёсати стратегиясидаги ўзгаришлар мамлакатда солиқ ислоҳотларини амалга ошириш учун асосдир. Кейнс (1993) ва бошқаларнинг илмий қарашларида муҳим ўрин тутиб келган. Улар давлат иқтисодиётни тартиблашда солиқ сиёсатини юритишнинг турли хил услублари ва ёндошувлари ҳақида кўплаб баҳслар юритган, солиқ сиёсатининг бош мақсади нимадан иборат бўлиши лозимлиги кўрсатиб беришда, кўпроқ, солиқларни ундириш масалаларига алоҳида эътибор қаратган. Петрунин Ю.Ю., Панов М.И., Логуновалар Л.Б. эса, солиқ сиёсати ва унинг стратегик мазмунини “солиқ қонунчилигидаги корхоналарга солиқ тўлашдан қочиш имконини берувчи бўшлиқларни аниқлашдан иборат” деган фикрни илгари суради (Дементьева, 1689). Дементьева ва Майбуровларнинг (2007) солиқ сиёсатидаги фикрлари анчайин бир бирига ўхшаш ҳисобланади. Ушбу муаллифлар солиқ сиёсатини мазмунини миллий бойликлардан самарали фойдаланишга қаратилган солиқ тизимини яратилиши сифатида баҳолайди. Яъни, уларнинг фикрича, “солиқ сиёсати давлатнинг ижтимоий-иқтисодий сиёсатининг ажралмас қисми бўлиб, мамлакат миллий бойликларини жамғариш ва ундан оқилона фойдаланишни рағбатлантириш, иқтисодиёт ва жамият манфаатларини уйғунлаштиришга кўмаклашувчи солиқ тизимини яратишга қаратилган ва шу орқали