Экономика и инновационные технологииКаримов Норбой Ганиевич, Султанов Махмуд Ахмедович2018
СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ ПРАКТИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ КРЕДИТНОГО МЕХАНИЗМА
Гадоев Сўҳроб Жумакулович
Экономическое развитие и анализ · 2023
Аннотация
In developed countries, by improving the practical foundations of the credit mechanism, the role of commercial banks in the development of the real sector of the economy, in ensuring the efficiency of the use of loans, and in the development of bank lending activities on the basis of innovations is ensured. The article reveals urgent problems related to the improvement of the practical foundations of the credit mechanism and develops scientific problems aimed at solving these problems. Key words: commercial banking, credit, credit mechanism, credit resources, resource base, credit provision, credit risk. 130-13163 0 Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2023-yil, iyul www.e-itt.uz Кириш. Сўнгги йилларда Ўзбекистонда кредит тизимининг сезиларли даражада такомиллашига қарамай, унинг ривожланиш даражаси иқтисодиёт томонидан қўйилган талаблардан орқада қолмоқда. Банклар томонидан стандарт таъминот усуллардан фойдаланган ҳолда анъанавий кредит турларини тақдим этиш билан чекланиб колмоқдалар. Замонавий кредитлаш моделлари тўғри йўлга қўйилмаганлиги маълум муаммоларга асос бўлиб келмоқда. Бундай шароитда кредитлаш механизми ва методологиясини такомиллаштириш ҳозирги кундаги заруриятга айланмоқда. Ўзбекистон Республикасининг банк тизимини ислоҳ қилишнинг 2020-2025 йилларга мўлжалланган стратегиясида молия бозорида тенг рақобат шароитларини яратиш, кредитлашни фақат бозор шартлари асосида амалга ошириш, банкларнинг давлат ресурсларига қарамлигини пасайтириш, банк хизмати кўрсатишни модернизация қилиш, банкларнинг самарали инфратузилмасини яратиш ва фаолиятини автоматлаштириш, шунингдек, банклар фаолиятига хос бўлмаган функцияларни босқичма-босқич бекор қилиш орқали банк тизимининг самарадорлигини оширишнинг устувор йўналишлари сифатида белгиланган (Фармон, 2020). Юқорида қайд этилган ҳолатлар кредит механизмининг амалий асосларини такомиллаштириш заруриятини юзага келтиради. Адабиётлар шарҳи. Панованинг (1997) фикрига кўра, банкларнинг кредитлар бериш имкониятини ошириш учун, биринчи навбатда, уларнинг депозит базасини етарлилигини таъминлаш лозим. Бунда тижорат банклари депозит базасининг етарлилигини таъминлаш учун трансакцион депозитларнинг брутто депозитлар ҳажмидаги салмоғининг 30 фоиздан ошишига йўл қўймаслик, депозитларнинг кредит операцияларига йўналтирилган қисмига нисбатан, Германия банк амалиёти тажрибаларига таянган ҳолда, лимитлар жорий қилиш муҳим аҳамият касб этади. Германияда муддатли депозитларнинг 60 фоизи, трансакцион депозитларнинг 10 фоизи кредит операцияларига йўналтирилади. Валенцева (2013) томонидан амалга оширилган тадқиқот натижаси кўрсатдики, кредитлар бўйича фоиз ставкасини фоизли маржа ҳисобидан пасайтириш имконияти банк маҳсулотлари таннархини пасайиши билан белгиланади. Бунда, фоизли спрэд миқдорининг умумий қуйи чегараси бўлиб, етарли даражадаги фоизли маржа ҳисобланади. Банкларда чиқимларни пасайтиришнинг муҳим шарти – бу банк амалиётига банк маҳсулотлари таннархининг мониторингини жорий қилишдир. Литвиновнинг (2012) фикрига кўра, тижорат банклари томонидан чакана кредитлар бўйича фоиз тўловларини ундиришнинг аннуитет усулини қўлланилиши жисмоний шахсларнинг кредит бўйича тўлов юкини ошишига олиб келади. Шу сабабли, кредит олувчи жисмоний шахсларга кредит бўйича тўлов усулларини (табақалашган ёки аннуитет) танлаш имконини берилиши фоиз ставкаларининг рағбатлантирувчанлик мазмунини кучайтириш имконини беради. Иминовнинг (2002) хулосасига кўра, “тижорат банкларининг нобанк кредит муассасалари билан кредит механизми соҳасидаги ўзаро муносабатларини янги асосда қуриш керак. Республикада махсус кредит муассасалари маблагларини кредит йуллари асосида тижорат банклари томонидан берилиши бу муассасаларни ривожланган давлатлардаги каби банклар билан «беллашувчи» эмас, балки, уларга маълум даражада «қарам»га айлантириб куйган. Улар мустақил равишда кредитлаш амалиётини бажара олмайди, балки маблагларни тижорат банкларига келишилган шартларда тақсимлаб беришади. Шу билан бирга, тижорат банклари кредитнинг «такдирига» бутунлай жавобгар бўлганлари ҳолда, ундан келадиган фойданинг ярмини нобюджет фондига ўтказиб беришга мажбурлар. Бундай холат кредит самардорлигини кескин камайтиради”. Саттаровнинг (2018) хулосасига кўра, тижорат банклари ликвидлилиги билан боғлиқ муаммоларни ҳал этиш орқали банк тизими барқарорлигини таъминлаш учун қуйидаги тадбирларни амалга ошириш лозим: – Марказий банк томонидан тижорат банклари учун улар ликвидлилигини қисқа муддатда ҳал этишга кўмаклашиш мақсадида, қайта молиялаштириш кредитларини ажратиш; 131 Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2023-yil, iyul www.e-itt.uz – оператив ликвидлилик кредитларини жорий этиш ва унинг талаблари сифатида дастаб, 90 кун муддатга ҳамда қайта молиялаштириш ставкасидан 2 фоизли пунктга юқори бўлган фиксирланган ставкада кредитлар ажратиш механизмини жорий этиш; – банклараро кредит ресурслари бозори ишлаш механизмини такомиллаштириш. Бунда Марказий банк томонидан маҳалий тижорат банкларидан камида учтасига ресурс ажратиши ҳамда улар орқали қисқа
Доказательный фрагмент
«In developed countries, by improving the practical foundations of the credit mechanism, the role of commercial banks in the development of the real sector of the economy, in ensuring the efficiency of the use of loans…»
Образец извлечения
Демо-превьюIn developed countries, by improving the practical foundations of the credit mechanism, the role of commercial banks in the development of the real sector of the economy, in ensuring the efficiency of the use of loans… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- commercial banking, credit, credit mechanism, credit resources, resource base, credit, ресурсная база, кредитный механизм, кредит, ресурс базаси, тижорат банки, кредит ресурслари, кредит механизми, коммерческий банкинг, кредитные ресурсы
Смежные источники
Цифровая экономикаMENEJMENT VA MARKETING, Eldorbekov Gʻofurbek Iskandarbek oʻgʻli +12026
The American Journal of Applied sciencesShohista Qobiljonovna Yuldasheva, Okhistaxon Khabibjonova2021
Экономика и инновационные технологииХилола Умарова2021