Направления внедрения и совершенствования международных стандартов на рынке услуг Узбекистана (на примере страховых услуг)

Аннотация

Мақолада Ўзбекистонда хизмат кўрсатиш бозорида ҳалқаро стандартларни жорий қилиш муаммолари ёритилган, хизмат кўрсатиш бозоридаги суғурта хизматларининг ўрни ва уни жорий қилиш масалалари кўриб чиқилган, ҳамда муаммолар бўйича таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқилган. Таянч сўзлар: хизматлар, суғурта хизматлари, стандарт, серфикат, сифат, менежмент. Аннотация: В статье рассматриваются проблемы внедрения в Узбекистане международных стандартов в сферу услуг, роль страховых услуг на рынке услуг и вопросы его внедрения, а также приведены предложения и рекомендации по выявленным проблемам. Ключевые слова: услуги, страховые услуги, стандарт, серфикат, качество, менеджмент. Иқтисодиёт ва таълим / 2020 № 2 97 МОЛИЯ ВА С ОЛИҚЛАР Аnnotation: The article deals with the problem of implementation in Uzbekistan of international standards in the sphere of services, the role of insurance services in the market and issues of its implementation, and provides suggestions and recommendations on the issues identified. Key words: services, insurance services, standard, serfikat, quality, management. Иқтисодиётни модернизациялаш ша- ташкилотлари хам бирин кетин сифатни роитида республика корхоналарида халқаро бошқариш тизими халқаро стандартларини стандартларга мувофиқ бўлган сифатни тасдиқловчи сертификат олишмоқда. Сифат- бошқариш тизимларини жорий этиш дол- ни бошқариш тизими халқаро стандартлари- зарб масала бўлиб келмоқда. Чунки ҳозирги ни тасдиқловчи сертификатни Ўзбекистонда глобаллашув шароитида истеъмолчи нафа- Швейцариянинг “SGS Tashkent ltd” ташки- қат ишлаб чиқарилаётган маҳсулот ва кўрса- лоти ва Чехиянинг “CERT International” тилаётган хизматларни сифат сертификатга ташкилотлари тақдим этишмоқда[2]. эга бўлишини, балки маҳсулотнинг сифати Сифатни бошқариш тизими, замонавий ва ишончлилигига ҳам кафолат талаб қил- тилда айтганда, сифат менежменти, ўзида моқда. бошқарувнинг меъёрий услубларини акс эт- Ўзбекистон Республикаси Президенти тирувчи стандартларга асосланади. Унинг Шавкат Мирзиёевнинг Олий Мажлисга муро- таъсири, ҳуқуқий кучга эга бўлган, меъёрий жаатномасида “2020 йилда халқаро стан- ҳужжатлар кўринишида шаклланадиган дартлар асосида молиявий ҳисоботларни ту- меъёр ва қоидаларни ўрнатиш йўли билан зиш, захираларни қайта ҳисоблаш, корпора- амалга оширилади. тив ошкораликни татбиқ этиш каби ишлар- Стандарт - маҳсулот сифатига қўйила- ни якунлаш зарур[1]” деб такидладилар. диган асосий талабларни ўзида акс эттирув- Сўнги йилларда Ўзбекистон хизматлар бозо- чи техник-меъёрий ҳужжатдир. Сифатни ри кўлами кенгайиб бормоқда, хизмат кўрса- бошқаришда техник шартлар қисман рол ўй- тиш соҳасида суғурта хизматларининг ўрни найди. Техник шартлар – бу давлат стандарт- беқиёс. Миллий суғурта бозори барқарор ри- ларига қўшимча тарзда белгиланадиган, вожланиш тенденцияларини намоён этмоқ- агар улар мавжуд бўлмаган тақдирда маҳсу- да. Суғурта компанияларининг фаолиятида лот сифат кўрсаткичларига мустақил талаб сифат ўзгаришлари юз бераяпти. Шу ўринда қўя оладиган техник меъёрий ҳужжатдир. қайд этиш лозимки, суғурта бозорида рақо- Стандартлар маҳсулотнинг барча ҳаё- бат муҳитининг кучайиши, суғурталовчилар тийлик цикли босқичларида унинг сифатини томонидан юқори сифатли суғурта хизмат- оширишни режалаштириш тартиби ва ус- лари кўрсатишни тақозо қилади. Суғурта лубларини белгилайди, сифатни назорат қи- хизматларининг сифат кўрсаткичларини лиш ва баҳолаш услублари ва воситаларга ошишида сифатни бошқариш бўйича халқа- талабни белгилайди. Маҳсулот сифатини ро стандартлар ва нормаларнинг аҳамияти бошқариш давлат, халқаро, тармоқ ва корхо- катта. на стандартлари асосида амалга оширилади. Ўзбекистон суғурта бозорида биринчи- Таклиф даражасининг талаб даражаси- лардан бўлиб “Ўзбекинвест” экспорт-импорт дан ортиб кетиши, харидорлар учун рақобат миллий суғурта компанияси 2004 йил ян- курашининг олиб борилиши суғурталовчи варь ойида сифатни бошқариш тизими ISO ишлаб чиқараётган маҳсулотни баҳолай 9001:2000 халқаро стандарти талабларига олиш имконини берувчи объектив кўрсат- мос келишини тасдиқловчи сертификатни кичларни ишлаб чиқишни зарурият қилиб олди. 2011 йил февраль ойида эса мазкур қўяди. Бунда шартнома амал қиладиган компания сифатни бошқариш тизими “SGS барча муддатларда суғурта маҳсулотларнинг Tashkent ltd” сертификация компанияси то- сифат даражаси барқарор, муқаррар бўлиши монидан сифатни бошқариш тизими ISO керак. Суғурта компаниясида халқаро стан- 9001:2008 халқаро стандарти талабларига дартларга мувофиқ келувчи сифат тизими- мос келишини тасдиқловчи сертификатни нинг мавжуд бўлиши барқарорлик кафолати олди. 2016 йил компания сифатни бошқа- бўлиб хизмат қилади. риш тизими ISO 9001:2015 халқаро стандар- Халқаро стандарт ташкилоти (Interna- ти талабларига мос келишини тасдиқловчи tional Standart Organization - ISO) маҳсулот- сертификатни қўлга киритди. Бундан ташқа- лар ёки хизматлар сифатини бошқариш бў- ри суғурта бозорининг энг йирик иштирок- йича стандартлар ишлаб чиқади. Халқаро чиси “Ўзагросуғурта” ДАСК ва бошқа суғурта станд