Развитие сферы услуг – ключевой фактор в решении важных стратегических задач

Аннотация

Мақолада хизмат кўрсатиш соҳасининг мазмун­моҳияти ҳамда уни жадал ривожлантиришнинг ижтимо­ ий­иқтисодий аҳамиятига алоҳида тўхталиб ўтилган. В статье подчеркивается сущность сферы услуг и социально­экономическое значение ее стремительного разви­ тия. The article emphasizes the essence of the service sector and the socio­economic importance of its rapid development. Турмуш фаровонлигини ошириш ҳар қандай иқти- Биринчиси, глобаллашувнинг жадаллашиб бори- содий тизимнинг муаммолари марказида туради ва ши, миллий иқтисодиётлар интеграциясининг тобора ижтимоий-иқтисодий соҳасидаги барча ислоҳотлар за- кучайиши, жаҳон миқёсида товарлар, хизматлар ҳамда мирида мазкур масалани ечиш ётади. Шу боис турмуш меҳнат бозорларининг ташкил топиши ҳар бир мамла- даражасига оид муаммолар қадим замонлардан бери кат аҳолиси турмуш даражаси ва сифатини шаклланти- кўп иқтисодчиларнинг эътиборини жалб этиб келади. ришда катта таъсир кўрсатмоқда. Ижтимоий фаровонлик ва аҳоли турмуш даражаси Иккинчиси, экологик муаммоларнинг кескинла- назариясини шаклланишида А.Смит, В.М. Жеребин, шиб боришидир. Иқтисодиётнинг жадал суръатлар А.Н. Романов, Н.А. Горелов1 каби иқтисодчи олимлар билан ривожлантириш мақсадида ресурслардан фой- улкан ҳисса қўшган. Уларнинг назарий ёндашув ва қа- даланишда миллий ва халқаро экологик хавфсизликни рашларисиз аҳоли фаровонлиги ва турмуш даражаси таъминлаш, ҳозирги ва келажак авлодларнинг манфаат- тўғрисида замонавий илмий қарашлар тизимини яра- лари тенглигини таъминлайдиган барқарор ривожла- тиш қийин бўлар эди. ниш концепциясига риоя қилиш заруратини туғдир- Соҳадаги назарий изланишлар натижасида аҳо- моқда. ли турмуш даражасини оширишга оид муаммоларни Учинчиси, ижтимоий йўналтирилган бозор иқти- ечишда инсоният тараққиётнинг ҳозирги босқичида содиёти моделининг шаклланиб бораётганлигидир. учта муҳим хусусиятни таъкидлаб ўтмоқ жоиз. Тақсимотда социал адолат тамойилларининг кучайиб Калит сўзлар: аҳоли турмуш даражаси, турмуш сифати, пандемия, талаб, истеъмол, аҳоли жамғар- маси, иш ҳақи, аҳоли даромадлари. 1 Смит А. Исследование о природе и причинах богатства народов. / Пер.с.англ. Е.М.Майбурда.- М., 1993. - С.572.; Жеребин В.М., Романов А.Н. Уровень жизни населения. - М.: ЮНИТИ-ДАНА, 2002.- С 224.; Горелов Н.А.и др. Политика доходов и качество жизни населения: Учеб. пособие. - СПб.: Питер, 2003.- С 653. Biznes-Эксперт 23 № 5, 2022 ХИЗМАТЛАР СО²АСИ бораётгани, айнан оқилона ижтимоий сиёсат иқтисо- Самарқанд вилоятида аҳолининг соҳа ва тармоқлар дий ривожланишнинг бош омилига айланаётганини бўйича бандлигини ошириш имкониятлари ва истиқ- эътиборга олиш лозим. Бу аҳолининг эҳтиёжманд қат- болларини баҳолаш мақсадида республика кўрсат- ламлари ва ижтимоий заиф гуруҳларини (ногиронлар, кичлари билан таққослаб кўришни лозим топдик. На- ёшлар, аёллар) қўллаб-қувватлаш ва бозор стихиясидан тижада вилоятда хизмат кўрсатиш соҳасининг аҳоли ҳимоялашни тақозо этади. Ўз навбатида, турмуш дара- бандлигини таъминлашда республикага нисбатан паст- жасининг юксалиши аҳолининг меҳнат ва ижтимоий роқ даражалигини кўрсатди. фаолиятини кучайтиради, ишлаб чиқаришда инсон Вилоятда қишлоқ хўжалигида банд аҳоли улуши омилининг роли ва аҳамияти тобора кучайиб боради. мамлакат бўйича ўртача кўрсаткичларга нисбатан 0,9 Хизмат кўрсатиш соҳаси тармоқларини модерниза- пунктга юқори. Бироқ қишлоқ хўжалигининг мод- циялаш ва янгидан жиҳозлаш, малакали кадрлар билан дий-техник базаси мустаҳкамланиб, меҳнат унумдорли- таъминлаш асосида сифатни ошириш, ассортиментни ги ошиб бориши тармоқда банд аҳоли сони қисқариб кенгайтириш ва ҳажмни кўпайтириш аҳоли эҳтиёжла- бораверишига замин яратади. Агар Самарқанд вилоя- рини тўлиқроқ қондиришнинг муҳим шарти ҳисобла- тида қишлоқ хўжалигида банд бўлганлар улушини (27,8 нади. фоиз) республика бўйича ўртача кўрсаткич даражасига Америкалик олим А.Маслоу пирамидасида физио- етказсак (26,9 фоиз), ушбу тармоқларда 3,5 минг киши логик (моддий) эҳтиёжларга муҳимлиги нуқтаи на- ишсиз қолади. Оқибатда улар хизмат кўрсатиш соҳаси- заридан биринчи ўрин берилган2. Шубҳасиз, бундай да ишга жойлашади. эҳтиёжлар ижтимоий тизим шакли ва ишлаб чиқариш Жамият тараққиётининг ҳозирги босқичида кучлари тараққиёти даражасидан қатъий назар ҳар меҳнатга лаёқатли ва иқтисодий фаол аҳолини иш билан қандай жамият учун хос. Инсонлар онгли ҳаракатла- таъминлаш барча мамлакатлар учун энг долзарб, ўткир нувчи тирик мавжудот сифатида, энг аввало, озиқ-овқат ижтимоий-иқтисодий муаммолардан бири ҳисобла- истеъмол қилиши, кийиниши, бошпанага эга бўлиши нади. Меҳнат ресурсларига жуда бой ва улкан меҳнат шарт. Сўнгра улар таълим, маданият, санъат, саёҳат ва салоҳиятига эга бўлган Ўзбекистон учун ҳам аҳолини ҳоказолар билан машғул бўлиши мумкин. А.Маслоу- иш билан таъминлаш, меҳнат қилиш истаги бор ҳар бир нинг пирамидасида турли хил ижтимоий хизматларга индивиднинг ижтимоий ишлаб чиқаришда иштирок бўлган эҳтиёжлар ҳам муҳим ўрин эгаллаган. Лекин этишига имконият туғдириб бериш анча мушкул. аҳоли даромадлари ва турмуш даражаси ошиб борга