Zamonaviy tashkilot va korxonalarda kadrlar menejmentini tashkil etish xususiyatlari

Аннотация

Ushbu maqolada zamonaviy tashkilot va korxonalarda kadrlar menejmentini tashkil qilishning o‘ziga xos jihatlari ko‘rsatib berilgan. Maqolada ko‘tarilgan muammoni yoritishga muallif bu boradagi ilg‘or chet el tajribasidan, xususan, yapon tajribasidan kelib chiqqan holda yondashgan. Samarali kadrlar menejmentining korxonalardagi innovatsion faollikni oshirishdagi roli tasvirlab berilgan. Kalit so‘zlar: raqobatbardoshlik, kadrlar, boshqarish, innovatsiya. Корхонадаги ҳар қандай бошқарув қарорининг сифатли ва муваффақият- ли қабул қилиниши, ижро этилиши кадрлар менежменти тизимининг ташкил этилганлик даражасига бевосита боғлиқ бўлади. Корхонада мавжуд кадрлар имкониятидан тўлиқ ва самарали фойдаланиш унинг бозордаги рақобатбар- дошлигини таъминлашда ниҳоят даражада муҳим аҳамият касб этади. Табиийки, замонавий ташкилот ва корхоналарда, яъни инновациялар асо- сида фаолият кўрсатадиган хўжалик юритувчи субъектларда кадрлар мене- жменти тизими одатдаги корхоналардагига нисбатан бир қанча жиҳатлари билан фарқланади, жумладан: – замонавий ташкилот ва корхоналарда кадрларнинг интеллектуал фаолия- ти ва инновацион фаоллигига катта эътибор қаратилади; – замонавий ташкилот ва корхоналарда кадрларнинг ижодкорлиги ва ихти- рочилигини қўллаб – қувватловчи эркин муҳитни яратишга алоҳида эътибор қаратилади; – замонавий ташкилот ва корхоналарда кадрларнинг ўз соҳасига чуқур их- тисослашуви муҳим аҳамиятга эга; – замонавий ташкилот ва корхоналарда кадрлардан кўпроқ техник билим ва тажрибаларни билиш талаб этилади. Биз ушбу фарқли жиҳатларнинг ҳар Global dunyoda ilm-fan va ta‘limdagi innovatsion rivojlanishning zamonaviy trendlari 15 dekabr, 2022 yil. 252 бирига қисқача тўхталиб ўтиш орқали замонавий ташкилот ва корхоналарда кадрлар менежменти хусусиятларини тавсифлаб ўтмоқчимиз. Дунёда таниқли компаниялар фаолиятини интеллектуал фаолият ва инно- вацион фаолликка эга бўлмаган кадрларсиз тасаввур қилиб бўлмайди. Ком- панияларда кадрлардаги бундай хусусиятларни ривожлантириш мақсадида кўплаб воситалар қўлланилади. Масалан, Toyota компаниясининг ишлаб чиқа- риш цехларида махсус ўйинлар зали мавжуд бўлиб, унда ишчи ходимлар бўш вақтларида интеллектуал қобилиятларини оширишга қаратилган ўйинлар би- лан банд бўлишади [1]. Диққатга сазовор томони шундаки, уларнинг бундай интеллектуал ўйинларга бўлган интилишини мотивация қилиш тизими ҳам яратилган бўлиб, ҳар ой ёки чорак сўнгида муайян интеллектуал ўйин ғолиб- лари мукофотланиб борилади. Шунингдек, бу каби компанияларда кадрларнинг интеллектуал фаолиятини қўллаб-қувватлашга қаратилган бир неча йиллик тажриба шаклланган бўлиб, унга кўра дунёда таниқли инновациялар учун интеллектуал мулк ҳуқуқларига эга бўлган компанияларнинг мутахассисларини мунтазам таклиф этиш орқали компаниянинг кадрлари учун семинар – тренинглар ўтказилиб туради. Маса- лан, Япониянинг Sony компанияси биринчи E – book, яъни электрон китоблар- ни яратиш орқали машҳур бўлганидан сўнг Хитойдаги кўплаб юқори техно- логияларга асосланган компаниялар Sony мутахассисларини фаол равишда таклиф эта бошлашди [2]. Замонавий ташкилот ва корхоналарда кадрларнинг инновацион фаоллигини таъминлашга қаратилган воситалар ҳам қўлланилиб, булар жумласига Япония компанияларидаги мунтазам такомиллашув жараёни (Кайзен) ва Ғарбий Евро- па компанияларидаги сифат тўгаракларини мисол тариқасида киритиш мумкин. Кайзен ва сифат тўгаракларининг амал қилиш механизми моҳиятан бир хил бў- либ, иккаласида хам маҳсулот ва жараён сифати, самарадорлигини оширишда кадрларнинг инновацион ғоялар билан фаол иштироки қўллаб-қувватланади. Бугунги кунда АҚШ ва Ғарбий Европа компанияларида кадрларнинг ижод- корлиги ва ихтирочилигини қўллаб – қувватловчи эркин муҳитни яратиш усту- вор вазифалардан бири ҳисобланади. Бундай муҳитнинг яратилиши фақат на- тижаларга асосланган бошқарувни, яъни MOB (Management By Objectives) ни ўзида акс эттириб, у асосан компанияда юқори даражадаги профессионал- ларнинг меҳнатидан фойдаланишни талаб қилади. Билимларга асосланган ме- нежмент, яъни Knowledge Management тизими ўз олдига айнан шундай эркин муҳитни яратиш орқали ишни ташкил этишни мақсад қилиб қўйган. АҚШнинг Google компанияси бундай менежментнинг инноваторларидан бири бўлиб, де- ярли барча кадрлари учун эркин муҳитни яратиш орқали компания томонидан яратиладиган ҳар қандай маҳсулот ёки хизматга ижодкорлик ва ихтирочилик нуқтаи-назаридан ёндашишни талаб қилади. Замонавий ташкилот ва корхоналарда корпоратив стратегия билан бирга функционал ва бизнес стратегияларининг ҳам мукаммал даражада ривожлан- ганлиги улардаги кадрлардан ўз соҳасини чуқур билишини талаб этади. Маса- лан, Япониядаги деярли барча бренд компанияларнинг кадрлари ўзига тегишли соҳалар бўйича чуқур ихтисослашган. Бундай ихтисослашувнинг яна бир аҳа- миятли томони шундаки, инқирозли вазиятларда юқори профессионаллар мав- жуд компанияларда янги менежмент усулларини қўллаш жараёни ҳар томон- STARS International University 253 лама осон кечади. Масалан, Nissan компаниясини инқирозли вазиятдан халос этиш мақсад