ОСНОВЫ УСТОЙЧИВОГО РАЗВИТИЯ СЕЛЬСКОГО ХОЗЯЙСТВО В СОВРЕМЕННЫХ УСЛОВИЯХ ЭКОНОМИЧЕСКИХ РЕФОРМ

Аннотация

Мазкур илмий мақолада қишлоқ хўжалигида амалга оширилаётган сиёсатнинг назарий асослари ва амалга ошириш механизмини такомиллаштириш, қишлоқ хўжалигининг таркиби ва ривожланиш тенденциялари, Ўзбекистонда қишлоқ хўжалигини ривожлантиришга инвестицияларни жалб қилишни фаоллаштириш ва инновацион технологияларини қўллаш самарадорлигини ошириш йўналиш-лари,иқтисодиётни модернизациялаш шароитида ҳудудларда қишлоқ хўжалигини ривожлантириш истиқболлари ёритилган. Калит сўзлар: қишлоқ хўжалиги иқтисодиёти, озиқ-овқат хавфсизлиги, қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқарувчилари, фермер хўжаликлари, рақамли технологиялар, глобал иқтисодий ривожланиш, кластерли ёндашув. ОСНОВЫ УСТОЙЧИВОГО РАЗВИТИЯ СЕЛЬСКОГО ХОЗЯЙСТВО В СОВРЕМЕННЫХ УСЛОВИЯХ ЭКОНОМИЧЕСКИХ РЕФОРМ Расулов Садик Саъдуллаевич Каршинский государственный университет, Маткулиева Санобар Исмаиловна, Атабаева Каромат Раджабовна Ургенчский государственный университет Аннотация. В данной научной статье рассматриваются теоретические основы проводимой политики в сельском хозяйстве и совершенствование ее реализации, состав и тенденции развития сельского хозяйства, развитие сельского хозяйства Узбекистана, направления активизации привлечения инвестиций и повышения эффективности применения инновационных технологий, перспективы развития сельского хозяйства в регионах в условиях глобализации. Ключевые слова: экономика сельского хозяйства, продовольственная безопасность, сельскохозяйственные товаропроизводители, сельское хозяйство, цифровые технологии, глобальное экономическое развитие, кластерный подход. FUNDAMENTALS OF SUSTAINABLE DEVELOPMENT AGRICULTURE IN MODERN CONDITIONS OF ECONOMIC REFORMS Rasulov Sadik Sadullaevich Karshi State University, Matkuliyeva Sanobar Ismailovna, Atabayeva Karomat Radzhabovna Urgench State University Annotation. This scientific article examines the theoretical foundations of the policy in agriculture and improvement of its implementation, the composition and trends of agricultural development, the development of agriculture in Uzbekistan, directions for increasing investment and improving the effectiveness of innovative technologies, prospects for the development of agriculture in the regions in the context of globalization. Keywords: agricultural Economics, food security, agricultural producers, agriculture, digital technologies, global economic development, cluster approach. 250 250-259 Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2023-yil, iyun www.e-itt.uz Кириш. Жаҳон иқтисодиётининг ривожланиш тенденцияси шундан гувоҳлик берадики, кишилик жамиятининг барча соҳа ва жабҳаларида, айниқса глобал иқлим ўзгариши таъсирида сайёрамизнинг кўплаб минтақаларида тобора авж олаётган қашшоқлик ва очарчиликка барҳам беришнинг асосий омилларидан бири сифатида қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари етиштирувчи, шунингдек, уларга турли йўналишларда хизмат кўрсатувчи субъектларнинг хўжалик юритиш фаолиятларини инновациялар асосида ташкил этиш стратегик аҳамият касб этиб, ушбу жараённи узлуксиз такомиллаштириш давр талабига айланиб бормоқда. Қишлоқ хўжалиги соҳасининг тараққиёти иқтисодиётнинг ривожланишида муҳим ўрин эгаллайди. Хитой, Ҳиндистон, Бразилия, Чили ва Вьетнамдаги иқтисодий ўсишнинг муваффақияти кўп жиҳатдан қишлоқ хўжалигининг жадал ўсиши билан боғлиқ бўлгани ҳолда, айрим Африка мамлакатларининг ривожланишдан ортда қолиши, мазкур мамлакатларнинг қишлоқ хўжалигида меҳнат унумдорлигининг етарли даражада таъминлай олмаётганликлари билан изоҳланади Қишлоқ хўжалиги ва саноат ўртасидаги бевосита боғлиқликнинг мавжудлиги эвазига қишлоқ хўжалиги сектори қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини қайта ишлаш саноатини хомашё билан узлуксиз таъмин этади. Шунингдек, қишлоқ хўжалигининг молиявий салдоси деб аталувчи, яъни қишлоқ хўжалигидан келадиган пул оқимлари иқтисодиётнинг бошқа тармоқларининг ўсишини қўллаб-қувватлаган ҳолда, инвестиция сифатида йўналтирилиши мумкин. Қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқариш учун иқтисодиётнинг бошқа секторлари маҳсулотлари, хусусан саноат маҳсулотлари (ўғитлар, асбоблар ва машиналар)га талаб пайдо бўлади, қишлоқ хўжалигида банд бўлган ва қишлоқ ҳудудларида истиқомат қилувчи аҳоли даромадларининг ўсиши асносида зарурий истеъмол товарларига талаб ортиб боради. Шундай қилиб, қишлоқ хўжалиги даромадларнинг ўсиши саноатлаштиришни рағбатлантиради. Мазкур омил ўз пайтида Ҳиндистон ва Хитойда ер ислоҳоти сиёсатининг асосини ташкил қилган эди. Хусусан, Хитой ердан фойдаланувчиларга ерга эгалик ҳуқуқини бериш орқали 800 миллион қишлоқ уй хўжаликлари ўртасида саноат маҳсулотларининг ички бозорини ривожлантиришга эриша олди. Таъкидлаш лозимки, Хитой ердан фойдаланиш муносабатларини тартибга солиш орқали камбағаллик ўлчамларини кескин қисқартириш имконига эга бўлди. Ўзбекистонда ҳам камбағалликка қарши курашиш дастурларини ишлаб чиқишда Хитой тажрибасидан фойдаланиш ижобий самара беради. Хитой бугунги кунда камбағалликни тугатиш борасида жуда катта ишларни амалга оширди. Жаҳон банкининг маълумотларига кўра, Хитойда бугунги кунга келиб 850 миллион киши қашшоқлик чегарас