Venture entrepreneurship - as a lever that increases the innovative potential of small businesses

Аннотация

The given article discusses the role of investments in the development of small business and private entrepreneurship, ways to increase the innovative potential of entrepreneurship, as well as the role of venture entrepreneurship in supporting small businesses and entrepreneurship, as a source of commercialization of high-tech research. Keywords: Venture, venture fund, venture entrepreneurship, venture investment, venture companies, financial innovation, innovation potential, idea, developments, financing, innovative ideas, high technology, risk, innovation centers, research institutions. Кириш Мамлакатимизда барқарор ва самарали иқтисодиётни шакллантириш борасида амалга ошириб келинаётган ислоҳотлар бугунги кунда ўзининг натижаларини намоён этмоқда. Айниқса, охирги йилларда мамлакат иқтисодиётдa чуқур таркибий ўзгаришлар амалга оширилиб, иқтисодиётнинг турли тармоқ ва соҳаларида ривожланиш, иқтисодий мустақиллик, унинг барқарорлиги, мустаҳкамлиги, доимо янгиланишга ва ўз-ўзидан такомиллашиб боришга қодирлигини таъминловчи шарт-шароитларнинг яратилаётганлигига алоҳида эътибор қаратиш лозим. Бунда, кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик соҳаларининг ўрни беқиёсдир. Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг Олий Мажлисга Мурожаатномасида таъкидлаганидек: “Фаол тадбиркор деганда, биз рақобатбардош маҳсулот ишлаб чиқаришга қодир, энг муҳими, янги иш ўринлари яратиб, нафақат ўзини ва оиласини боқадиган, балки бутун жамиятга наф келтирадиган ишбилармон инсонларни тушунамиз. Бундай тадбиркорлар сафини кенгайтириш, жумладан, юқори технологиялар, илм-фаннинг энг сўнгги ютуқларига асосланган техника ва асбоб-ускуналарни мамлакатимизга олиб келиш ва жорий этиш учун уларга муносиб шароитлар яратиш бизнинг биринчи галдаги вазифамиз бўлиши шарт” [1]. 2/2020 (№ 00046) http://iqtisodiyot.tsue.uz 126 “Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” Ilmiy elektron jurnali. № 2, mart-aprel, 2020 yil Бундан ташқари, 2017-2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегиясини “Фаол тадбиркорлик, инновацион ғоялар ва технологияларни қўллаб-қувватлаш йили”да амалга оширишга оид давлат дастурида ҳам бир қатор мутлақо янги лойиҳалар ҳаётга татбиқ этилди ва давом этмоқда. Дарҳақиқат, фаол тадбиркорлик билан шуғулланадиган тадбиркорлар сафини кенгайтириш, жумладан, юқори технологиялар, илм фаннинг сўнгги ютуқларига асосланган техника ва асбоб-ускуналарни олиб келиш ва жорий этиш масаласи бугунги куннинг энг долзарб вазифалардан бири ҳисобланади. Адабиётлар шарҳи Кичик бизнес субъектлари инновацион салоҳиятининг оширишда венчурли тадбиркорликнинг ўрни борасида жуда кўп иқтисодчи олимлар илмий изланиш олиб борган. Улардан Россиялик иқтисодчи олим В.Г. Басареванинг илмий ишида[2], кичик тадбиркорликни қўллаб – қувватлаш борасида давлатнинг ҳудудий сиёсатини ишлаб чиқиш масалалари келтириб ўтилган, М.М. Абдурахмонов[3] ва У.В. Гафуровнинг[4] ишларида, кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектлари фаолиятини давлат томонидан тартибга солиш, қўллаб-қувватлаш, инвестициялаш[5] каби масалалари, америкалик иқтисодчилар Ж.У.Фени, Н.Лайанг, С. Прауз, П.Д. Джонсонлар венчур капитали- кичик бизнес инновацион корхоналарини акциядорлик капиталини молиялаштириш деб тушунтириб ўтганлар[6], Р.А Садикова кичик бизнес инновацион лойиҳаларини молиялаш манбаси сифатида эканлгини айтиб, Ўзбекистонда венчур бизнесини ривожлантириш тўғрисида борасидаги фикрларини келтириб ўтган, З.Тожиева венчур фондлар ва уларни инновацияни молиялаштириш борасидаги фикрларини, Н.И. Лапин венчур тадбиркорлиги изланувчан ва таваккалчи бўлган фаолиятни қўллайди у инновацион фаолият учун жуда катта хавф бўлган бўғим деб айтган, Л.З Шибзухова венчур тадбиркорлиги инновацион фаолиятни қўловчи инструмент сифатида эканлигини айтган. Бундан ташқар яна бир қатор иқтисодчи олимлар бу борада илмий-тадқиқот ишларини олиб борганлар. Тадқиқот методологияси Илмий тадқиқотни амалга оширишда индукция, дедукция, анализ ва синтез каби усуллардан фойдаланилган ҳамда адабиётларни таҳлил қилишда Web of Science илмий маълумотлар базасидан фойдаланилган. Шу билан бир қаторда хорижий мамлакатларда венчур фонд, венчур инвестиция, венчур тадбиркорлигининг иқтисодиётда тутган ўрни ва аҳамиятини таҳлил қилишда хорижий иқтисодчи олимларнинг манбааларидан ва мамлакат иқтисодиётида венчур тадбиркорлигининг тутган ўрнини ўрганишда ўзбек иқтисодчи олимлари фикрларининг таҳлилий қисмларидан фойдаланилди. Бундан ташқари, венчурли тадбиркорлик кичик бизнес субъектлари инновацион салоҳиятини оширишга қаратилганлик элементларини ўрганишда, уни макроиқтисодий барқарорлигини таъминлашдаги ўрни ва таъсирларини таҳлил қилишда Ўзбекистон Республикасининг расмий статистик маълумотларидан фойдаланилди. Таҳлил ва натижалар муҳокамаси Бунинг учун тадбиркорлик субъектлари фаолияти билан илмий тадқиқот, инновацион фаолият ривожланишининг узвийлигини таъминлаш лозим. 2/2020 (№ 00046) http://iqtisodiyot.tsue.uz 127 “Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” I