КОРХОНАЛАР ФАОЛИЯТИДА ИННОВАЦИОН МАРКЕТИНГ ДАСТУРЛАРИДАН ФОЙДАЛАНИШ АМАЛИЁТИНИНГ РИВОЖЛАНИШ ТЕНДЕНЦИЯЛАРИ

Аннотация

This article highlights the importance of innovative marketing in the enterprise and the need and importance of using innovative marketing. Keywords: marketing programs, innovative marketing, antimarketing, demarketing, remarketing ТЕНДЕНЦИИ РАЗВИТИЯ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ИННОВАЦИОННЫХ МАРКЕТИНГОВЫХ ПРОГРАММ В ДЕЯТЕЛЬНОСТИ ПРЕДПРИЯТИЙ Абдуллаева Ҳилола Нутфиллоевна Преподаватель факультета экономики и туризма Бухарского государственного университета hilolaabdullayeva24@gmail.com Аннотация: В данной статье подчеркивается значение инновационного маркетинга на предприятии, а также необходимость и важность использования инновационного маркетинга. WWW.INFOCOM.UZ “RAQA MLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 7-SON RAQAMLI IQTISODIYOT 67 Ключевые слова: маркетинговые программы, инновационный маркетинг, антимаркетинг, демаркетинг, ремаркетинг. КИРИШ Корхоналар фаолиятида маркетинг дастурларидан фойдаланиш амалиёти бир марталик жараён бўлмай, балки, мунтазам равишда такрорланиб турувчи ва корхонанинг ривожланиш тенденсияларига мос равишда доимий такомиллашиб бориб, корхона фаолиятини ривожлантириш билан боғлиқ бўлган ҳар қандай ғоянинг пайдо бўлишидан бошлаб то уни амалга оширгунга қадар бўлган барча даврларни тўлиқ қамраб олади. Бир ғояни корхона фаолиятига тўлиқ жорий этилиши натижасида янги бир ғоянинг вужудга келиши корхона фаолиятида маркетинг дастуридан фойдаланиш амалиётининг мунтазамлигини таъминлаш заруриятини уйғотади. Бу эса корхона фаолиятини ташкил этишда маркетинг дастурларидан фойдаланиш амалиёти, жумладан унинг самарадорлигини таъминлашнинг устувор йўналишларига бағишланган илмий қарашларни тадқиқ этишнинг илмий ва амалий жиҳатдан аҳамиятини янада оширади. АДАБИЁТЛАР ТАХЛИЛИ Иқтисодий адабиётда ишлаб чиқариш корхоналари фаолиятида маркетинг дастурларидан фойдаланиш амалиёти билан боғлиқ бўлган илмий қарашлар шаклланганлигини кўришимиз мумкин. Жумладан, меркантилизм иқтисодий мактаби вакиллари А. Серра, Т. Манн, А. Монкретъен кабиларнинг илмий қарашларида маркетинг фаолияти билан боғлиқ болган қарашлар шаклланганлигини кўришимиз мумкин бўлиб, унга кўра, “мамлакат аҳолисининг турмуш фаровонлигини таъминлаш миллий иқтисодиётда ишлаб чиқариш муносабатларининг ривожланганлиги даражаси билан эмас, балки, ташқи савдони ривожлантириш орқали мамлакатда капитал жамғариши ҳажмининг ортиши ҳисобига таъминланади”1. Мазкур илмий қарашда ишлаб чиқариш соҳаси ташқи бозорларни ўзлаштириш ҳисобига ривожланиш тенденсиясига эришишига устуворлик қаратилган бўлиб, бунда маркетинг фаолиятидаги бозор тадқиқотлари ўтказиш, янги бозорларни ўзлаштириш каби дастурлар меркантилизм таълимоти амал қилган ХВ-ХВИИ асрларда ҳам амал қилган деган хулосага келиш мумкин бўлади. Ушбу ҳолат ишлаб чиқариш муносабатларини ривожлантиришда янги бозорларни ўзлаштириш бўйича маркетинг дастурлари ўша даврларда корхона фаолиятини бошқаришни ташкил этиш, ишлаб чиқаришни режалаштириш каби бошқарув амалиётининг таркибий элементи сифатида баҳоланганлигидан далолат беради. ХИХ асрнинг иккинчи ярмига келиб, иқтисодий адабиётда 1Меркантилизм / под ред. И.С. Плотникова – М.: Директ-Медиа, 2007 – 82 с. 14 “RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 7 -SON WWW.INFOCOM.UZ 68 RAQAMLI IQTISODIYOT амалга оширилган тадқиқотларда АҚШ иқтисодиёти содир бўлган ва бўлиб келаётган иқтисодий инқирозлар бевосита “ортиқча ишлаб чиқаришнинг сурункали муаммоси” билан боғлиқ эканлиги ўз исботини топган. Ушбу ҳолат ишлаб чиқариш соҳасини ривожлантиришда “савдо каналлари”ни ўрнатиш, уларни ташкил этиш, янги тижорат линияларини ривожлантириш имкониятларини аниқлашга қаратилган тадқиқотларни ўтказиш заруриятини ошириб юборди. Мазкур йўналишда амалга оширилган тадқиқотларда мамлакатда, жумладан, ташқи бозорларда савдо муаммоларининг кескинлашуви монопол корхоналар фаолиятининг жадал суръатлар билан ривожланганлиги натижасида туб ўзгаришлар ҳисобига вужудга келгани аниқланган. Бунда монопол корхоналар эришган ишлаб чиқариш кўлами билан уларнинг бозор қамрови даражаси савдо ҳажмига таъсир кўрсатишнинг турли усулларини қўллаш орқали улар томонидан ишлаб чиқарилаётган товар ва хизматларнинг сотиш ҳажмини оширишга эришилаётганлиги назарда тутилган. Юқорида келтириб ўтилган ҳолатлар иқтисодий адабёида корхоналар фаолиятини бошқаришда маркетинг дастурларидан фойдаланиш амалиёти билан боғлиқ бўлган илмий қарашларнинг шаклланишига туртки бўлди. Бунда ишлаб чиқарувчи корхоналар билан уларнинг истеъмолчилари ўртасида ўзаро муносабатларни ўрнатиш ва уларни тартибга солиб билан боғлиқ бўлган вазифаларни ҳал этишга устуворлик қаратилди. корхоналар фаолиятида маркетинг дастурларидан фойдаланиш амалиётининг илмий-услубий асосларини биринчилардан бўлиб тадқиқ этган узоқ хорижлик Ф. Котлернинг қуйидаги илмий қарашини келтириб ўтишни лозим топдик: “Корхоналар фаолиятида маркетинг дастурларидан фойдаланиш орқали улар томонидан ишлаб чиқарилаётган товар ва хизматларни айирбошлаш амалиётини кенгайтириш ҳисобига истеъмолчилар эҳтиёжларини қондириш ҳажмини оширишга қаратилган инсон фаолияти тури ҳисобла