ТУҒМА ТАНГЛАЙ ЁРИҒИ БЎЛГАН БОЛАЛАРНИ ДАВОЛАШ САМАРАДОРЛИГИНИНГ ҚИЁСИЙ ТАҲЛИЛИ

Аннотация

Туғма лаб ва танглай ёриқларини оператив даволашнинг турли усуллари бир неча минг йиллардан буён қўлланилиб келинган. Бироқ шунга қарамай туғма танглай ёриғи бўлган болаларни даволаш жарроҳлар учун мураккаб вазифа бўлиб қолмоқда [2,28,33,35]. Ушбу мақолада Бухоро вилоят болалар кўп тармоқли тиббиёт марказида 2015-2023 йиллар давомида туғма танглай кемтиги билан даволанган болалардаги узоқ муддатли клиник самарадорлик натижаларига кўра қўлланилган турлича жарроҳлик усулларининг қиёсий таҳлили келтирилади. Калит сўзлар: болалар, туғма танглай нуқсонлари, хирургик даволаш усуллари, ороназал фистула, велофарингеал етишмовчилик. ANNOTATION: Various methods of operative treatment of congenital lip and palate defects have been used for several thousand years. However nevertheless the treatment of children with congenital cleft palate remains a complex task for surgeons. This article will bring a comparative analysis of various surgical methods used in the Bukhara regional children's Multidisciplinary Medical Center according to the results of long-term clinical efficacy in children treated with congenital cleft palate during 2015-2023 yy. Key words: childrens, congenital cleft palate, surgical methods of treatment, oronasal fistula, velopharyngeal insufficiency. 394 https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html 21 апреля 2025 г. Муаммонинг долзарблиги: Танглай пластикаси борасидаги биринчи муваффақиятли уриниш 1816 йилда Диффенбах томонидан амалга оширилган [1,3,6,9], ундан кейинги даврларда фон Лангенбек, Эрнст, Львов, Ю.И.Бернадский, А.А.Лимберг, В.И.Заусаев, Бардах, Л.Е.Фролова, Ад.А.Мамедов, М.И.Азимов сингари бир қатор олимларнинг ураностафилопластика бўйича ишлаб чиққан усулларининг муваффақиятларини кўришимиз мумкин [2,5,11,16,21]. Бироқ ўтказилган операциядан кейинги даврда 3-60% ҳолларда иккиламчи деформацияларнинг учраши оғриқли нуқта бўлиб қолмоқда. [4,10,15,23] Кириш. Туғма танглай нуқсони иккиламчи деформациялар келиб чиқишининг сабаблари бўйича турлича изланишлар олиб борилган. Бир қатор олимлар ушбу сабабларни ўрганиб, беморнинг жинси ва ёриқнинг кенглиги рецидивга таъсир қилмаганлигини, бироқ беморнинг ёшига боғлиқлигини – 1 ёшгача бўлган болаларда иккиламчи деформацияларнинг учраш частотаси (7,8%) 1-3 ёшгача бўлган болаларга (19,4%) нисбатан пастроқ эканлигини аниқлашган (Эмори ва ҳаммуал.) [14,19,27,36]. Бошқа олимлар эса, нуқсоннинг ҳажми катталигида кичикроқ нуқсонларга нисбатан қайталаниш кўпроқ учрашини таъкидлашган ва беморнинг ёши фистула келиб чиқишига таъсир қилмаганлигини кузатишган (Коҳен ва б.). [23,30,32,37] Сабабчи факторлар борасидаги фикрларнинг хилма-хиллиги, бу борадаги изланишларни яна давом эттиришни талаб этади. Мақсадимиз туғма танглай нуқсони бор болаларда иккиламчи деформацияларнинг келиб чиқишига ўтказилган операция усулларининг боғлиқлигини ўрганишдан иборат. Материал ва усулларимиз. Тадқиқотимизни амалга ошириш мақсадида биз Бухоро вилоят болалар кўп тармоқли тиббиёт маркази Оториноларингология ва Юз-жағ жарроҳлиги бўлимида 2015-2023 йиллар давомида даволанган 222 нафар туғма танглай нуқсони бор болаларнинг касаллик тарихларини ретроспектив таҳлилини ўтказдик. Ушбу болаларнинг 395 https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html 21 апреля 2025 г. 6 ой ва ундан кўпроқ муддатда қайта мурожаат қилгандаги даволаш натижаларини ўргандик. Натижа ва муҳокамалар. Туғма танглай нуқсони билан мурожаат қилган болалардан 76 нафар беморда А.А.Лимберг усули бўйича радикал уранопластика, 23 нафар беморда Bardach усулида икки лоскутли уранопластика, 81 нафар беморда Л.Е.Фролова усулида уранопластика ва веллопластика, 11 нафар беморда А.А.Лимберг – М.И.Азимов усулида ураноплатика, 3 нафар беморда М.И.Азимов усулида уранопластика, 3 нафарида фон Лагенбек усулида уранопластика, 3 нафарида Ад.А.Мамедов усулида уранопластика, 1 нафарида модификациялашган кам инвазив усулда уранопластика, 6 нафарида реуранопластика, 4 нафарида ревеллопластика операциялари ўтказилган. Туғма танглай нуқсони соҳасида операциядан кейинги иккиламчи деформациялар ороназал фистула кўринишида, юмшоқ танглай чодирининг қисқалиги кўринишида ёки танглай мушаклари етишмовчилиги кўринишида, юмшоқ танглай чодирининг асимметриклиги кўринишида, шунингдек ушбу деформацияларнинг комбинациясида кузатилиши мумкин. Танглай мушаклари етишмовчилиги ва танглай чодирининг қисқалиги ўз навбатида велофарингеал етишмовчилик келтириб чиқарса, ороназал фистулалар жойлашган жойи ва ҳажмига қараб нутқдаги турлича етишмовчиликларни, шунингдек юқори нафас йўлларининг тез-тез касалланиши каби оқибатларни келтириб чиқариши мумкин. Таҳлил натижаларимиз шуни кўрсатдики, 222 нафар туғма танглай нуқсони билан даволанган беморларнинг 37 нафарида – 16,7 % да танглай ороназал фистулалари кузатилган. Шулардан, А.А.Лимберг усулида операция қилинган беморлардан 15 нафарида – 19,7 % да, Bardach усулида операция қилинган беморлардан 6 нафарида – 26,1 % да, Л.Е.Фролова усулида операция қилинган беморлардан 11 нафарида – 13,6 % да, А.А.Лимб