ГЎШТ МАҲСУЛОТЛАРИГА ҚЎЙИЛАДИГАН ГИГИЕНИК ТАЛАБЛАР ВА УЛАРНИНГ САҚЛАНИШ ҚОИДАЛАРИ.

Аннотация

Гўшт маҳсулотлари инсон организми учун муҳим озуқа манбаи ҳисобланади. Уларнинг хавфсизлиги ва сифати аҳолининг саломатлигига таъсир кўрсатади. Мақолада гўшт маҳсулотларини ишлаб чиқариш, сақлаш, ташиш ва сотиш жараёнида қўйиладиган асосий гигиеник талаблар баён этилган. Шунингдек, ушбу талабларга амал қилишнинг аҳамияти, маҳсулотнинг сақланиш муддати ва санитария-гигиена нормаларига мувофиқлик бўйича тавсиялар берилган. Калит сўзлар: Гўшт маҳсулотлари, гигиена, санитария, хавфсизлик, сифат, санитария-гигиена нормалари, озиқ-овқат маҳсулотлари Кириш Гўшт маҳсулотлари озиқ-овқатнинг муҳим қисми бўлиб, инсон саломатлиги учун зарур озуқавий моддалар манбаидир. Уларнинг гигиеник хавфсизлигини таъминлаш соғлиқни сақлаш соҳасининг асосий вазифаларидан биридир. Бунда гўшт ва гўшт маҳсулотларини ишлаб чиқаришдан тортиб, истеъмолчига етказиб беришгача бўлган барча босқичларда санитария-гигиена талабларига амал қилиш муҳим аҳамиятга эга. Асосий қисм 1. Гўшт маҳсулотларини ишлаб чиқаришга қўйиладиган талаблар Гўшт маҳсулотларини ишлаб чиқариш санитария қоидаларига риоя қилишни талаб қилади. Асосий талаблар: Зарур ветеринария назоратидан ўтказилган ҳайвонларни сўйиш. Ишлаб чиқариш жойлари тоза ва санитария нормаларига мос бўлиши. Ишчи ходимлар гигиена қоидаларига риоя қилиши. 2. Сақлаш ва ташиш талаблари Гўшт маҳсулотлари маълум ҳарорат ва намликда сақланиши керак. Асосий талаблар: Ҳарорат режими: янги гўшт учун 0°C дан +4°C гача, музлатилган маҳсулотлар учун -18°C. Санитар-гигиеник жихозларни доимий дезинфекция қилиш. Ташишда махсус совутгичли транспорт воситаларидан фойдаланиш. https://scientific-jl.com 3 1 5 59-son_3-to’plam_Aprel-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali 2. Савдо нуқталарида қўйиладиган гигиеник талаблар Гўшт маҳсулотлари сотиладиган жойларда қуйидаги талабларга риоя қилиш шарт: Савдо жойлари санитария талабларига жавоб бериши. Ҳар бир маҳсулотга тегишли ветеринария ҳужжатлари мавжуд бўлиши. Маҳсулотлар истеъмолчига тўғри тавсия қилиб, қўллаш муддатлари кўрсатилиши. 4. Санитария-гигиена қоидаларига риоя қилишнинг аҳамияти Гўшт маҳсулотларига нисбатан талабларга риоя қилмаслик микробиологик зарарланишга, токсинларнинг ҳосил бўлишига, ва инсон саломатлигига салбий таъсир кўрсатадиган бошқа хавфларга олиб келади. Шунинг учун санитария нормаларига қатъий амал қилиш нафақат маҳсулот хавфсизлигини, балки истеъмолчиларнинг ишончини ҳам оширади. Гўшт маҳсулотлари хавфсизлигини таъминлашда инновацион ёндашувлар Гўшт маҳсулотлари хавфсизлигини ошириш ва истеъмолчиларни юқори сифатли маҳсулотлар билан таъминлаш учун инновацион технологиялардан фойдаланиш муҳим аҳамиятга эга. Бугунги кунда қуйидаги замонавий усуллар кенг қўлланилмоқда: 1. Биотехнологик усуллар Гўшт маҳсулотларининг микробиологик хавфсизлигини таъминлаш учун биологик асосдаги консерванлар қўлланилади. Бу усул маҳсулотнинг ташқи таъсирлардан ҳимояланишини ва унинг сақланиш муддатини узайтиришни таъминлайди. Биопрепаратлар, масалан, лизоцим ёки лактобацилларнинг қўлланилиши микроблар ривожланишини тўхтатади. 2. Ақлли ва актив ўраш материаллари Гўшт маҳсулотларини сақлашда ақлли ўраш материаллари фойдаланилади, улар маҳсулотнинг ҳолатини кузатиб бориш имконини беради. Масалан: Ҳароратни ўзгартириш индикаторлари: Сақлаш ёки ташиш жараёнида ҳарорат ўзгаришини кўрсатади. Озон ёки нано-капсулали плёнкалар: Улар бактерияларни нобуд қилиб, маҳсулотнинг сақланиш муддатини оширади. 3. Ультрафиолет нурланиш технологиялари Ушбу технология гўшт маҳсулотларининг сиртидаги бактерияларни йўқ қилишда самаралидир. Ультрафиолет нурланиш гўшт маҳсулотининг ташқи гигиеник хавфсизлигини оширишга ёрдам беради, шу билан бирга, маҳсулотнинг кимёвий таркибига таъсир қилмайди. 4. Микробиологик таҳлилнинг тезкор усуллари https://scientific-jl.com 3 1 6 59-son_3-to’plam_Aprel-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali Гўшт маҳсулотларининг микробиологик ҳолатини тезда текшириш учун замонавий тест тизимлари қўлланилади. Бундай тизимлар қуйидаги вазифаларни бажаради: Микроорганизмларни аниқлаш: Хавфли микробларни тезкор аниқлайди. Маҳсулот сифати мониторинги: Жараён вақтида маҳсулот сифатини назорат қилади. Талабларга риоя қилишнинг ижтимоий ва иқтисодий аҳамияти Гўшт маҳсулотларига нисбатан гигиеник талабларга риоя қилиш нафақат истеъмолчилар саломатлигига, балки иқтисодиёт ва ижтимоий ҳолатга ҳам таъсир кўрсатади. 1. Истеъмолчилар ишончини ошириш Сифатли ва хавфсиз гўшт маҳсулотлари сотувчилар ва ишлаб чиқарувчиларнинг бозордаги обрўсини оширади. Маҳсулот хавфсизлигига ишончли кафолат истеъмолчиларнинг маҳсулотга бўлган талабини кўпайтиришга ёрдам беради. 2. Экспорт имкониятларини ошириш Гўшт маҳсулотлари ишлаб чиқаришда халқаро стандартларга риоя қилиш мамлакатнинг озиқ-овқат маҳсулотлари экспорт салоҳиятини оширади. Масалан, HACCP ёки ISO стандартларига мувофиқ бўлган маҳсулотлар халқаро бозорда юқори баҳоланади. 3. Ижтимоий фойда Маҳаллий аҳоли учун хавфсиз ва сифатли озиқ-овқат маҳсулотларининг таъминлан