Инновационное управление экономическим развитием предприятий аграрного сектора

Аннотация

The article describes the content, essence and ways of improving the quality and efficiency of tourist services in the hotel. And also scientifically grounded proposals and recommendations for improving the quality of tourist services in hotels have been developed. Калит сўзлар: Сифат, сифатни бошқариш, меҳмонхона бизнеси хизматлари сифати, меҳмонхона хизматлари ўзига хос хусусиятлари. Кириш Мустақиллик даврида республикамизда туризм соҳасини жадал суръатлар билан ривожлантиришга қаратилган бир қатор мақсадли чора-тадбирлар амалга оширилди. Жумладан, Фзбекистон Республикасининг “Туризм тўғрисида”ги қонуни қабул қилиниши, Буюк ипак йўли бўйлаб туризмни ривожлантириш дастурини амалга оширилиши, ҳудудларнинг ижтимоий ва табиий ресурсларидан туризмда самарали фойдаланиш ҳамда ижтимоий-иқтисодий тармоқларнинг параллель тараққий эттирилишига мўлжалланган давлат дастурлари ижросини таъминлаш ишларига урғу берилди. Соҳада янги йўналишлар, туризмнинг ривожланиши уни бошқаришни миллий иқтисодиётимизнинг тегишли тармоқлари ва комплекслари билан интегра- циялашнинг кучайишига олиб келади. Бугунги кунда туризм соҳасини ривожлан- тириш бўйича қатор қарорлар қабул қилинди, жумладан, Туризмни ривожлантириш давлат қўмитаси ташкил этилиб, ушбу соҳа тараққий этишини жадаллаштириш учун қўшимча имконият ва имтиёзлар яратилди *1+, Фзбекистон Республикасини 2017-2021 йилларда ривожлантириш бўйича Ҳаракатлар стратегиясида *2+ туризм миллий иқтисодиётнинг стратегик тармоғи мақомини олди ва тараққиётнинг янги сифат босқичига ўтиши бошланди. Мавзуга оид адабиётлар таҳлили Сифатни бошқаришга бағишланган кўплаб илмий ишлар мавжуд бўлиб, уларда “хизмат сифати” тушунчаси турлича талқин қилинган ва таърифланган, лекин уларнинг ҳар биттасида хизматлар истъмолчига йўналтирилганлиги асосий ўринга эга. Биз мазкур хулосаларга асосланиш мақсадга мувофиқлигини таъкидлаб, бу борада айрим муаллифларнинг фикри ва мулоҳазаларини таҳлил қилиб, уларнинг натижаларини умумлаштириб, сифат тўғрисидаги мулоҳазаларимизни қисқача баён қиламиз. 5/2018 (№ 00037) www.iqtisodiyot.uz 1 “Иқтисодиёт ва инновацион технологиялар” илмий электрон журнали. № 5, сентябрь-октябрь, 2018 йил Н.Ю.Арбузова фикрига кўра меҳмонхона хизматлари сифати – бу маълум хизматлар хоссалари ва таърифи тўплами бўлиб, меҳмонларга жойлаштириш ва яшашда, овқатланишда ҳизмат кўрсатиш ва бошқа хизматларга белгиланган хоссаларни ёки эҳтимол тутилаётган кутиш ва талабларни қондириш хусусиятини беришни билдиради *3+. Бунда қуйидаги ҳолат ҳисобга олинмаган: хизматлар сифатини ошириш ҳар доим ҳам хизматларнинг қўшимча хоссаларига эришишга харажатларнинг ортиши билан боғлиқ бўлади: меҳмон юқори сифатли хизматларни юқори нарх бўйича олади. Мазкур ҳолатда меҳмонхоналарнинг молиявий имкониятлари биринчи ўринга чиқади. Шунингдек турли категориядаги меҳмонхоналарда хизматлар сифати фарқли бўлишини ҳам ҳисобга олиш керак. Р.Браймер меҳмонхона бизнеси хизматлари сифати стандартларга мувофиқ кўрсатиладиган хизматлар маълум бир турда бўлиши, улар фирма, корпорация, ассоциация ёки ягона тармоқ бўйича тасдиқланишини, нормативлардан кичикроқ четга чиқиш ҳам сифат мавжуд эмаслигини билдиришини кўрсатади *4+. Амалиётда сифатли меҳмонхона хизматлари агар улар меҳмонларнинг барча эҳтиёжларини таъминлашга йўналтирилган бўлса, улар стандартлардан мустақил ҳолда амалга оширилиши мисоллари ҳам учрайди. Мазкур таърифда бу ҳолат ҳисобга олинмаган. Таъкидлаш керакки, ҳозирги вақтда меҳмонхоналар хизмати сифати категориясини, хусусан уни бошқариш объекти сифатида кўриб чиқишда кўплаб муаллифлар ўртасида ягона тушуниш мавжуд эмас. Фикримизча меҳмонхона хизматлари сифати стандартларда белгиланган маълум тўплам ва мижозлар олишни кутаётан бир турли хизматлар хоссаси бўлиб, улар турли категориядаги жойлаштириш воситаларида ўзига хос ва тегишли сифатлар тўпламига эга бўлади, меҳмонхона корхоналари доирасида мижозларнинг вақтинча жойлашиш, овқатланиш, турли қўшимча ва ёрдамчи бошқа турдаги хизматларга мижозларнинг амалиётда аниқланган ва назарда тутилаётган индивидуал эхтиёжларини қондиришни таъминлайди. Шу нуқтаи назардан сифат тегишли стандартларда белгиланган норматив хоссаларига эга бўлади, сифатни фақат бир турдаги, ўхшаш ҳизматлар бўйича таққослаш мумкин, сифатни ҳар бир истеъмолчи томонидан ижтимоий иқтисодий параметрлар ва унинг шахсий афзал кўриши асосида баҳолаш мумкин. Тадқиқот методологияси Тақдқиқот методологияси сифатида меҳмонхоналарда туристик хизмат кўрсатиш сифати ва самарадорлигини бошқаришга оид олимлар фикрини ўрганган ҳолда, кузатиш, қиёслаш, эмперик тадқиқот, тизимли ва қиёсий таҳлил ҳамда статистик гуруҳлаштириш ва эксперт баҳолаш каби усуллардан фойдаланилди. Таҳлил ва натижалар Ҳозирги кунда меҳмонхона индустрияси минтақа ва мамлакатлар хўжалигининг қудратли тизими ва туризм иқтисодиётининг муҳим таркибий қисмига айланган. Меҳмонхона индустрияси турли класс, категория, турдаги кўплаб турли жамоат ва индивидуал жойлаштириш воситаларидан таркиб топган бўлиб, отель, меҳмонхона, мотель, ёшлар отели ва ётоқх