Изменения в занятости в странах с развитой информационной экономикой

Аннотация

The article defines changes in employment and labor market trends in countries with developed information economy. The analysis of the peculiarities of the distance migration of the labor force has been carried out. Калит сўзлар: ахборотлашган иқтисодиёт, ностандарт бандлик шакллари, инсон капиталининг инновацион шакллари, ишчи кучининг масофавий миграцияси, масофавий меҳнат бозори. Кириш Иқтисодиётда туб таркибий ислоҳотларни амалга ошириш учун ҳозирги пайтда корхоналарни техник қайта жиҳозлаш ва модернизациялаш, илғор, фан сиғимли технологияларни жорий этиш ҳамда уларда ишлай оладиган мутахассис кадрлар тайёрлаш масалаларига катта эътибор қаратишни тақозо этади. Бу эса кадрлар тайёрлаш тизими олдига катта вазифалар қўяди. Корхоналарнинг кадрлар тайёрлашдаги ишлаб чиқариш салоҳияти, ишлаб чиқариш эҳтиёжларини ҳисобга олиб, техника ва технологияни ривожлантиришнинг янги йўналишлари бўйича кадрларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва малакасини оширишни амалга ошириш, олий таълим муассасалари ва илмий ташкилотларнинг илмий салоҳиятини ишлаб чиқаришнинг иқтисодий ва технологик муаммоларини ҳал қилишга жалб қилиш, бевосита ишлаб чиқаришдаги илғор технологиялар соҳасида педагогик кадрларнинг малакасини мунтазам равишда ошириб бориш ҳамда юқори малакали ишлаб чиқариш кадрларини таълим жараёнига ва педагогик фаолиятга жалб қилиш каби йўналишларда таълим ва ишлаб чиқаришни интеграциялаш йўналишларидан фойдаланилмади. Шундай қилиб, республикада кадрлар тайёрлашнинг ҳолати шахс, жамият, давлат, илм-фан, ишлаб чиқариш ва мавжуд кадрлар тайёрлаш тизими ўртасида муҳим зиддиятлар мавжудлигидан далолат беради ҳамда ёшлар бандлиги билан боғлиқ ижтимоий муаммоларни келтириб чиқаради. Шу боис, таълим-тарбия ва илм-фан соҳаси 2017-2021 йилларда Ўзбекистонни ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш бўйича ҳаракатлар стратегиясининг устувор йўналишларидан бири этиб белгиланди[1]. Ушбу № 6, 2017 www.iqtisodiyot.uz 1 “Иқтисодиёт ва инновацион технологиялар” илмий электрон журнали. № 6, ноябрь-декабрь, 2017 йил стратегияда узлуксиз таълим тизимини янада такомиллаштириш йўлини давом эттириш, сифатли таълим хизматлари имкониятларини ошириш, меҳнат бозорининг замонавий эҳтиёжларига мувофиқ, юқори малакали кадрлар тайёрлаш, таълим ва ўқитиш сифатини баҳолашнинг халқаро стандартларини жорий этиш асосида олий таълим муассасалари фаолиятининг сифати ҳамда самарадорлигини ошириш, илмий-тадқиқот ва инновация фаолиятини рағбатлантириш, илмий ва инновация ютуқларини амалиётга жорий этишнинг самарали механизмларини яратиш, олий ўқув юртлари ва илмий-тадқиқот институтлари ҳузурида ихтисослаштирилган илмий-экспериментал лабораториялар, юқори технология марказлари ва технопаркларни ташкил этиш каби вазифалар белгилаб олинди. Шу боис, Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш.М.Мирзиёев:”Навбатдаги муҳим вазифа – бу бандлик масаласини ҳал қилишнинг бутун тизимини тубдан ўзгартириш бўйича комплекс раҳбарияти, ҳокимлар ва уларнинг биринчи ўринбосарлари шахсий масъулиятини оширишдан иборат”[2]. Ахборотлашган иқтисодиёт динамик ривожланиши билан тавсифланади, тадбиркорлик субъектлари юқори ҳаракатчанлик даражасини таъминлайди, бандликнинг янги таркибини яратади, меҳнатни ташкил қилишнинг янги шакллари пайдо бўлишини таъминлайди, индивидуализм, креативлик, инновациялар ва ижодий изланишнинг ривожланишини рағбатлантиради. Бунинг натижасида бандликнинг ўзгариши юз беради, бу унинг шакллари ва турлари, мазмуни ва тавсифининг ўзгаришида ҳамда самарадорлигининг ошишида ифодаланади. Мавзуга оид адабиётларнинг таҳлили Кўплаб олимларнинг ишлари ахборотлашган жамиятда бандлик таркибининг такомиллашиб бориши масалаларини ўрганишга бағишланди. Янги вужудга келаётган ахборотлашган иқтисодиёт асослари М.Порат, М.Рубин каби америкалик олимлар ва Р.И.Цвелев, И.А.Лазарев, И.С.Мелюхин каби рус олимлари томонидан ўрганилган. Адабиётлар таҳлили кўрсатишича, ”Инновацион иқтисодиёт” (“янги иқтисодиёт”) тушунчаси икки томонлама талқин қилинади. Биринчидан, у ривожланишнинг юқори даражада индустрлашган, юқори иқтисодий даражаси сифатида қўлланилиб, унда иқтисодиётнинг анъанавий сектори бутун тизимга тубдан бошқача сифат бахш этадиган янги унсурлар билан чирмашиб кетади. Иккинчидан, тор маънода бу – ҳозирги замон иқтисодиётида юз бераётган янги ўзгаришларни тавсифлайдиган иборадир. Инновацион иқтисодиётнинг шаклланиши бандлик муносабатлари тадқиқотини унинг мазмуни, таркиби, касб-малака тавсифи, меҳнатнинг хусусияти ва мазмуни нуқтаи назаридан долзарб қилиб қўяди. Ривожланган ва ривожланаётган мамлакатларда бандлик тадқиқоти унда кечаётган ўзгаришларнинг бир хилда бормаганлигини, уларнинг зиддиятли тавсифини кўрсатади. № 6, 2017 www.iqtisodiyot.uz 2 “Иқтисодиёт ва инновацион технологиялар” илмий электрон журнали. № 6, ноябрь-декабрь, 2017 йил Хусусан, Гришнова Е., Капелюшников Р., Кастельс М., Колот А. ва бошқаларнинг номларини келтириш мумкин. Бандлик ва меҳнат бозорининг назарий-услубий муаммолари тадқиқотига уларнинг катта ҳиссасини қайд этган ҳолда бандликнинг шаклланиши, ривожланиши в