O‘ZBEK TARIXCHLIK MAKTABLARINING TARIXIY AHAMIYATI HAMDA O‘RNI…

Аннотация

В данной статье мы рассмотрим процесс возникновения и развития исторических школ в области истории и историографии в Узбекской ССР в XX веке, его значение, а также великих представителей нашей узбекской национальной историографии, просвещенных ученых, работавших в этих научных школах, великих историков и археологов (археологов), внесших уникальный вклад в развитие области узбекской национальной историографии, важные стороны узбекских национальных историографических школ, специфические важные стороны научно-педагогической деятельности наших ученых, а также специфические черты свободных и независимых взглядов и наблюдений этих ученых в области узбекской историографии... Ключевое слово: Процесс развития и становления науки в Узбекской ССР в ХХ веке. Формирование узбекской школы национальной историографии в ХХ веке и ее значение и роль в развитии науки. Значение и сущность узбекских национальных историографических школ. KIRISH QISM… XX asrning birinchi yarmilarida (20-30-yillarida) Turkistonda (O'zbekiston SSR da) tarixshunoslik sohasi hamda tarixchilik maktablari vujudga kela boshlagan davrlar edi hamda bu davrlarda madaniy va ma'naviy hayotda biroz bo'lsa-da, jonlanish yuz bera boshlagan edi... Bu ijobiy voqea-hodisa sifatida Turkistonda (O'zbekiston SSR da) ilm-fanning ma'lum bir sohalarida, ya'ni ixtisosliklarida bir qancha maktablarning tashkil topishi jarayoni bilan bog'liqdir... Mana shunday muhim tarixiy hodisa sifatida Ijtimoiy-gumanitar fanlardan tarix fani hamda tarixshunoslik sohasida tarixchlik maktablarining ham shakllanishi jarayoni yuz bergan edi... O'zbekiston SSR da Ijtimoiy-gumanitar fanlari bilimdoni, o'zbek tarixchilik maktabi asoschisi tarixchi olim Po'lat Majidovich Soliyevning ilmiy faoliyati natijasida o'zbek milliy tarixchilik maktabining tamal toshini quygan edi desak aslo mubolag'a qilmagan bo'lamiz... https://scientific-jl.com/ 2 1 8 44-son_2-to’plam_May-2025 ISSN: 3030-3621 Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi Shuningdek, tarix fani hamda tarixshunoslik sohasida ilmiy maktablarning shakllanishi muhim tarixiy voqea-hodisalar sanaladi. Chunki buning asnosida O'zbekiston SSR da sobiq sho'rolarning mustabid tuzumi asoratidagi mustamlaka sharoitda ham ilm-fan sohalari butkul to'xtab qolmasdan, balki ozgina bo'lsa ham, rivojlanganligini, keyingi davr uchun asos bo'lib, xizmat qilganligini,. mustamlaka sharoitida O'zbekiston SSR da tarix fanidek muhim bir Ijtimoiy-gumanitar fanning shakllanishining o'zi ham katta bir voqea-hodisa ekanligini ko'rishimiz mumkin bo'ladi... ASOSIY QISM… Bundan tashqari, O'zbekiston SSR da tarix fani va tarixshunoslik sohasi XX asrning 40-50-yillariga kelib, to'liq holda sovetcha mutaassiblikni, shuningdek, sovetcha mafkurani o'zida singdirganligini (Albatta, bu salbiy holat mustabid sovet hukumati tazyiqlari hamda tuzumining kuchi bilan o'rnatilgandi...) hisobga oladigan bo'lsak, avvallo, bunda ilm-fan sohalari, asosan, Ijtimoiy-gumanitar fanlarga qaratilgan siyosiylashtirish jarayoni sharoitda ham tarixchilik maktablari shakllanishdan, rivojlanishdan to'xtab qolmagan edi hamda O'zbekiston SSR da ham tarix fani hamda tarixshunoslik sohasi ilm-fan sohalari ichida mustaqil holda tarkib topishi, XX asrning o'rtalarida (40-50-yillarida) mustabid sobiq sovet hukumati ta'sirida ham bu ilm-fan sohasining zamon bilan hamnafas holda shakllanishini qisman bo'lsa-da, ko'rishimiz mumkin bo'ladi... Bunga misol tariqasida XX asrning 50-60-yillarida o'zbek tarixshunos va qadimshunos olimlarimiz, mutaxassislarimiz tomonidan olib borilgan ilmiy izlanishlari, tadqiqotichlik faoliyatlari orqali O'zbekiston SSR da tarix fani va tarixshunoslik sohasi yangidan yangi ilmiy manbalar, ilmiy tadqiqotichlik na'munalari boyib borganligini, shuningdek, buning natijasida esa yurtimizda tarixchilik maktablarining bu ijobiy jarayonga asosiy vosita bo'lganligini alohida ta'kidlab o'tganligini ko'rishimiz mumkin bo'ladi… Bunda, birinchidan, birinchi o'zbek tarixshunos olimi hamda tarixchilik maktabi tashkilotchisi Po'lat Majidovich Soliyevdan so'nggi avlod vakillari bo'lgan o'zbek tarixshunos va qadimshunos olimlari tomonidan XX asrning o'rtalarida (50-60-yillarida) judayam ko'plab ilmiy tadqiqotichlik na'munalari yaratilib, hali O'zbekiston SSR tarixida bo'lmagan jarayon - eng qadimgi davrlarga doir tarixiy qadamjolarni izlab topish, ularning yoshini aniqlash, insoniyatning ilk izlari na'munalari O'rta Osiyo (O'zbekiston) hududlarida ham mavjud bo'lganligi yoki bo'lmaganligini ilmiy jihatdan tadqiq etish, ilmiy qazishma ishlarini olib borish, hali O'zbekiston SSR tarix fani hamda tarixshunoslik sohasiga noma'lum bo'lgan tarixiy manbalarni izlab topib, ilmiy jihatdan asoslab ommaga tanishtirish kabi faoliyatlari, ikkinchidan, XX asrning 50-60-yillariga kelib, o'zbek milliy tarixshunoslik sohasida ilmiy faoliyatlarini boshlagan Toshkent tarixchilik maktabi tashkilotchilaridan olim Hamid Ziyoyev va olim Abdulahad Rahimjonovich Muhammadjonovning shu yillarda olib borgan ilmiy tadqiqotichlik fa