GEOMETRIYANI O'QITISHDA METODIK YONDASHUVLAR VA UCHBURCHAK YUZINI HISOBLASH USULLARI

Аннотация

This article analyzes mathematics teaching methods, providing a detailed discussion of approaches to effectively presenting topics to students and applying them in practice. Geometry is one of the key branches of mathematics. The article highlights the importance of teaching this subject, its connection to real life, and its practical applications. The proposed methodological approaches have a positive impact not only on general mathematics education but also on the effective teaching of geometry. These methods help increase students' interest in the subject and develop their skills in applying theoretical knowledge in real-life situations. Резюмe: В данной статье анализируются методы преподавания математики, подробно рассматриваются способы широкого раскрытия темы для учащихся и её применения на практике. Геометрия является одним из важных разделов математики. В статье подчёркивается важность преподавания этого предмета, его связи с реальной жизнью и практического Выпуск журнала №-20 Часть–2_ Февраль –2025 301 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT применения. Представленные методические подходы положительно влияют не только на преподавание математики в целом, но и на эффективное обучение геометрии. Эти методы способствуют повышению интереса учащихся к предмету и развитию навыков применения теоретических знаний в повседневной жизни. Kalit so’zlar: matematika, geometriya, metod, innovatsiya, nazariya, amaliyot Keywords: mathematics, geometry, method, innovation, theory, practice. Ruscha: Ключевые слова: математика, геометрия, метод, инновация, теория, практика. Ushbu maqolada ta’lim berish jarayonida o‘quvchilar bilan yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan eng ko‘p uchraydigan muammolar, jumladan, geometrik shakllarni tushuntirish, ularning chizmasini to‘g‘ri tasavvur qilish, shakllar bilan bog‘liq holatlarni tahlil qilish hamda turli masalalarga yondashish kabi jarayonlar yoritilgan. Geometriya fani inson tafakkurining eng qadimiy mahsullaridan biri bo‘lib, uning kelib chiqishi amaliy ehtiyojlar bilan bog‘liq. Arxeologik tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki , geometriyada oid daslabki tushunchalar eramizdan avvalgi 3000- yillarga borib taqaladi va bu bilimlar yerni o‘lchash, qurilish hamda astronomik kuzatishlar bilan bog‘liq bo'lgan. Eramizdan avvalgi II ming yillikda qadimgi misrliklar Nil daryosining yillik toshqinlari natijasida yer maydonlarini qayta o‘lchashga zaruriyatiga duch kelgan. Ushbu amaliy ehtiyojlar natijasida uchburchaklar, to‘rtburchaklar va doira yuzalarini hisoblash ishlarini o‘rganishgan. Keyinchalik qadimgi yunon olimlari - Pifagor va Fales geometriyani ilmiy asosda rivojlantirishga hissa qo’shgan. Bugungi kunga kelib, geometriyaga oid tushunchalar boshlang‘ich ta’lim bosqichidanoq poydevor sifatida o‘rgatiladi va 7-sinfdan boshlab alohida fan sifatida o‘qita boshlanadi. Yuqori sinflarda geometrik shakllarning nafaqat chizmasi yoki perimetri, balki endi ularning yuzalari haqida ham ilk tushunchalarini oladilar. Выпуск журнала №-20 Часть–2_ Февраль –2025 302 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Zamonaviy metodikalar , jumladan, texnologik vositalar va raqamli texnologilar orqali o‘quvchilarning geometriyani tushunishi va amalda qo‘llay olish ko’nikmalari samadorligi rivojlantirilmoqda. Geometrik jismlarning xilma-xilligi orasida eng qiziqarlilaridan biri uchburchakdir. Uchburchak deb, bir tekislikda yotuvchi, bir to‘g‘ri chiziqda yotmaydigan 3 ta nuqta va ularni ketma-ket tutashtirishdan hosil bo’lgan yopiq shakldir. Ushbu shaklning turli xususiyatlari va turlari bor bo‘lib, ular geometriyada keng o‘rganiladi. Tomonga ko'ra turlari : Burchakka ko'ra turlari :  Teng tomonli ▪ To‘g‘ri burchakli burchakli  Teng yonli ▪ O‘tkir burchakli  Turli tomonli ▪ O‘tmas burchakli Endi uchburchaklarning yuzalarini topishning bir nechta usullarini ko‘rib chiqamiz.  Asos va balandlik orqali topish : 𝟏 𝑺 = × 𝒂 × 𝒉 h 𝟐 a  Geron formulasi orqali : 𝑺 = √𝒑(𝒑 −𝒂)(𝒑 − 𝒃)(𝒑 −𝒄) a b 𝒂+𝒃+𝒄 bu yerda 𝒑 = 𝟐 Выпуск журнала №-20 Часть–2_ Февраль –2025 303 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT c  Tomonlar va ular osidagi burchak orqali : A a 𝟏 𝑺 = × 𝒂 × 𝒃 × 𝐬𝐢𝐧𝑪 𝟐 B C b Formulalarning uzoq vaqt esda qolishi uchun turli metodlardan foydalanish samarali hisoblanadi. Masalan, ushbu formulalarga asoslangan misollarni ko’proq ishlash, ularning amaliy ahamiyatini tushuntirish hamda turli didaktik yondashuvlardan foydalanish foydalidir. ‘‘Kashfiyot’’ metodi – bu metodda o’quvchilar mustaqil ravishda formulalarni aniqlash ularning mantiqiy asosini tushunishga harakat qiladilar. Ushbu yondashuv o’quvchilarning mustaqil fikrlash qobiliyatini rivojlantiradi va formulalarning mazmunini chuqurroq anglashga yordam beradi. Bundan tashqari, testlar, online interaktiv mashqlar va vizual materiallar orqali mustahkamlash mumkin. Ushbu usullar o’quvchilarga mavzuni o’zlashtirish jarayonini qiziqarli va samarali qilishga yordam beradi. XULOSA Xulosa o‘rnida aytish mumkinki, geometriya fani chuqur va qamrovli bo‘lib, uning barcha jihatlari bitta maqolada to'liq y