Перспективы развития логистической инфраструктуры

Аннотация

Мамлакат ижтимоий-иқтисодий муносабатларини тартибга солишда логистика инфратузилмасини ривожлантириш алоҳида аҳамият касб этади. Ушбу мақолада иқтисодиётнинг глобаллашуви шароитида мамлакатимизда логистика инфратузилмасини ривожлантириш истиқболлари, унинг иқтисодиётга таъсири ва логистика мараказларини яратишнинг аҳамияти каби саволлар кўриб чиқилади. Аннотация: Развитие логистической инфраструктуры в социально- экономических отношениях страны имеет особое значение. В этой статье рассматриваются перспективы развития логистической инфраструктуры в стране в условиях глобализации экономики, ее влияния на экономику и важности создания логистических центров. Annotation: The development of logistics infrastructure is particularly important in country’s socio-economic relationships. This article examines the prospects for the development of logistics infrastructure in the country in the context of globalization of the economy, its impact on the economy and the importance of creating logistics centers. Калит сўзлар: Логистика инфратузилмаси, логистика, инфратузилма, логистика маркази, халқаро транспорт йўлаклари. Кириш Бугунги кунда саноатлашаётган мамлакатларда эркин иқтисодий ҳудудларни экспортга йўналтирилган ишлаб чиқаришни амалга ошириш ёки кенгайтириш учун ташкил қилишмоқда. Ушбу иқтисодий ислоҳотлар мамлакатимизда “2017-2021 йилларда Ўзбекистон Республикасининг ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегияси”нинг учинчи, “Иқтисодиётни ривожлантириш ва либераллаштиришнинг устувор йўналишлари” бандида таркибий ўзгаришларни чуқурлаштириш, миллий иқтисодиётнинг етакчи тармоқларини модернизация ва диверсификация қилиш ҳисобига унинг рақобатбардошлигини ошириш сифатида қайд этилган [1]. Бу йўналишда ишлаб чиқаришни модернизация қилиш, техник ва технологик жиҳатдан янгилаш, ишлаб чиқариш, транспорт-коммуникация ва ижтимоий инфратузилмадаги лойиҳаларни амалга оширишга қаратилган фаол инвестиция сиёсатини олиб бориш; эркин иқтисодий зоналар, технопарклар ва кичик саноат зоналарини ташкил этиш, амалдаги зоналарнинг самарадорлигини ошириш; йўл-транспорт инфратузилмасини янада ривожлантириш, иқтисодиёт, ижтимоий соҳа ва бошқарув тизимига ахборот-коммуникация технологиялари- ни жорий этиш масалалари устувор этиб белгиланган. Ангрен-Поп темир йўли барпо этилиши билан мамлакатимизда ягона темир йўл тизими вужудга келди ва ушбу темир йўли Буюк Ипак йўлидаги давлатлар билан иқтисодий ҳамкорликнинг асосий йўналишларидан бири бўлмоқда. № 4, 2017 www.iqtisodiyot.uz 1 “Иқтисодиёт ва инновацион технологиялар” илмий электрон журнали. № 4, июль-август, 2017 йил Мавзуга оид адабиётлар таҳлили Логистика инфратузилмасини ривожлантириш, унинг мазмуни ва иқтисодиётнинг бошқа соҳаларига таъсирини ўрганган бир қатор олимлар логистика инфратузилмасининг моҳияти ҳақида турли хил фикрларни билдирганлар. Д. Бауэрсокснинг фикрича, логистика инфратузилмаси ишлаб чиқариш объектлари, ахборот воситалари, транспорт компаниялари ва уларнинг имкониятлари, омборхоналар, юкларни ташиш, қадоқлаш, инвентаризацияни бошқариш, юкларни юклаш ва тушириш терминаллари ва чакана дўконларга тегишлидир. Муаллифнинг фикрича, логистика инфратузилмасини ташкил этишда маълум географик жойлашуви бўлган объектлар (омбор комплекслари) сонини аниқлаш ва ҳар бир жойда сақланувчи маҳсулот захираларини ҳисоблаш керак. Шу билан бирга муаллиф, транспорт тармоқлари, транспорт воситалари ва транспорт компанияларини ўз ичига олган транспорт логистика инфратузилмасини алоҳида қайд этади [2]. А.Д. Чудаков логистика инфратузилмаси деганда моддий-техника ресурслари етказиб берувчиларнинг таъминот занжири иштирокчилари, тайёр маҳсулотлар ишлаб чиқарувчилар ва маҳсулот истеъмолчиларини тушунади. Шу билан бирга, логистика инфратузилмасида муаллиф логистиканинг барча соҳаларини (қуйи тизимларини) ўз ичига олишини таъкидлайди. Булар: моддий-техник таъминот, транспорт ва сақлаш, инвентаризацияни бошқариш, маркетинг фаолиятидир [3]. А.Л.Носов, ўз навбатида, логистика инфратузилмасини инсонларнинг ишлаб чиқариш ва ижтимоий ҳаётини таъминлаш учун ишлаб чиқилган моддий ва техник тизим, уни ривожлантириш эса, ишлаб чиқаришга йўналтирилган инвестициялар самарадорлиги учун асосий шартлардан ҳисобланади деб таъкидлайди. Муаллиф логистика инфратузилмасига темир ва автомобиль йўллари, алоқа, турли хил транспорт, омбор хўжалиги ва турли хил иншоотларни киритади [4]. Юқоридаги фикрларни инобатга олган ҳолда, логистика инфратузилмасига иқтисодиётнинг рақобатбардошлигини оширувчи, логистика фаолиятини амалга ошириш учун зарур бўладиган бино-иншоот, транспорт тизимлари, ишлаб чиқариш объектлари, юк ташувлари, омборхоналар мажмуаси деб таъриф бериш мумкин. Тадқиқот методологияси Мамлакатимизда эркин иқтисодий ҳудудлар ва логистика марказлари фаолиятини ривожлантириш, ушбу жараёндаги муаммоларни ҳал этиш мақсадида ривожланган мамлакатларнинг логистика кўрсаткичлари индекси, логистика марказлари фаолиятини қўллаб-қувватлаш тажрибасини таҳлил қилдик, қиёслаш, анализ, синтез усуллари