MAKTABGACHA TA’LIMDA MUSIQIY JARAYONLARNI TASHKIL ETISHDA YANGI PEDAGOGIK TAXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH USULLARI

Аннотация

This article discusses the methods of organizing musical processes in preschool education. The fact that music is such an art form that unites people through their experiences and emotional feelings means that it becomes a means of communication between them. It is said that the fact that music created by one composer can evoke various experiences in the hearts of other people can be called a miracle. Keywords: Music, art, knowledge, skills, abilities, technology, terms, aesthetics, taste, ability. Ta'lim tizimida maktabgacha ta'lim muhim o'rin egallaydi. Hozirgi kunda maktabgacha ta'lim muassasalarining ahamiyati uzluksiz ta'limning sifatida muhim rol o'ynamoqda. Shuning uchun har bir fanning alohida o'qitilish ahamiyati https://scientific-jl.com/new 77 66 Volume–77_Issue-1_May-2025 JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS katta bo’lishi kerak.Maktabgacha ta'lim muassasalaridagi har bir mashg'ulotning asosiy vazifasi bolalari fikrlash va o'ylashga o'rgatishdir. Musiqa san'atining ahamiyati musiga shunday san'at turiki, u insonlarni tinchlantiradi, emotsional hissiyotlari orqali birlashtiradi. Bir kompozitor tomonidan yaratilgan musiqa boshqa insonlar qalbida turli-tuman kechinmalar uyg'otishining o'zini bir mo'jiza deb atash mumkin.Mamlakatimizda maktabgacha ta’lim yo’nalishlariga alohida urg’u berilmoqda.Kundan kunda yangi maktabgacha ta’lim muassasalari barpo etilib,musiqiy tarbiyaning estetik ahamiyatini va musiqaviy tarbiyalarni oshirishmoqda.O’zbekiston Davlat Prezidenti Shavkat Mirziyoyev ham:”Yoshlar va bolalarga e’tibor va amaliy g’amxo’rlik ko’rsatish,ularni jismoniy va mq’naviy barkamol etib tarbiyalashga alohida ahamiyat qaratmoqdamiz.Bolalarni kichik yoshdan boshlab rivojlantirish bilan kelajakda ularning o’zligini bilishiga mustahkam zamin yaratayapmiz.Zero, bu ezgu maqsadimiz yo’lida sarflangan investitsiyalar ertaga bir necha barobar ortig’i bilan qaytishiga shubha yo’q”,-deya aytgan edilar. Maktabgacha ta’lim tashkilotlariga bolalarga musiqiy savodlarini balki,jismoniy madaniyatlarini oshirish ham shu jumladandir.Har kuni ertalab bolalarga badan tarbiyalar qildirish bilan ularni chiniqtirish lozimdir. Biz bolalarni musiqiy jarayonni tashkil etish metodlari haqida aytsak,ularga musiqa tinglash va kuylashga o’rgatish metodlari ham kiradi.Musiqa san’atiga qatnashish usullari asarlarning mazmuni va harakteri,ularning qanday ijro etilishiga ko’ra bilishimiz mumkin.Xor ijro qilyaptimi yoki solist ijrosi bo’lyaptimi jonli ijro qilinmoqdami yoki fanogramma qilinmoqdami-bularning barchasi tinglashga o’rgatish metodlarida namoyon bo’ladi.Bolalarga tinglashga o’rgatishga musiqiy asboblar ham juda ma’quldir.Sababi ular musiqiy asboblarga juda qiziqadilar va mana shu qiziqishlar ham ularning musiqiy savodlarini oshirishga yordam beradi. Kuylashga o’rgartish metodlari esa:barcha repertuarni o’rganib borishga muvofiq murakkablashib boradi.Ashulachilik ovozi,musiqa qobiliyatini o’stirish,maktabda notalar bilan kuylashni muvaffaqiyatli o’rganishga imkon beradi.Bolalar ashulani o’rganar ekanlar,musiqa,uning mazmuni,kuyining tempi,harakteri,dinamikasi haqida barcha ma’lumotlarga ega bo’ladilar. Mashg’ulotlarda vokal mashqlar 2-4 daqiqagina davom etadi,biroq ularni sistemali tarzda takrorlash tovushning to’g’riga shakllanishiga hamda ovozning tiniq chiqishiga yordam beradi. Kichik yoshdagi bolalarda musiqa tinglash(3-4 yosh):qo’shiq,raqs va marsh janrlari haqida tasavvur uyg’otish va ularni mazmunan tushuntirish joizdir. O’rta yoshdagi bolalarda musiqa tinglash(4-5 yosh):ular tinglayotgan asarining mazmuni va harakterini ajrata olish va asar haqida o’z taassurotlarini baham ko’rishadi. Katta yoshdagi bolalarda(5-6 yosh) musiqa tinglash: musiqa asarining https://scientific-jl.com/new 77 77 Volume–77_Issue-1_May-2025 JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS kayfiyati,harakterini mustaqil farqlash va undan olgan xulosalarini baham ko’rish.Vokal va cholg’u asarlaridan bahramand qilish va ushbu janrlar haqida tushuncha hosil qilib,ularni farqlashdir. Maktabga tayyorlov yoshdagi bolalarda(6-7 yosh) musiqa tinglash: musiqa asarining mazmunini tushunish,kirish qismi,band naqorat qismi,hamda xotimasini farqlashga o’rgatish.Ichki dunyosini boyitish uchun yordam beradi.Undan tashqari estetik didni shakllantiradi.O’zbek mumtoz va zamonaviy shuningdek,jahon mumtoz musiqasi na’munalaridan bolalarni bahramand qilish. Maktabgacha ta’lim muassasalarida bayram ertaliklari. Bolalarning bog’chadagi o’tkazayotgan vaqtlarini esda qolarli, bolalarning kayfiyatinu ko’tarish,bayramona madaniyatini shakllantirish va bolalarni xursand qilish maqsadida bayram ertaliklari o’tkaziladi. Har bir guruhlar uchun bayram ertaliklari mavjud. Bulardan,kichik guruhlarda o’z yoshlariga munosib holda”Mustaqillik bayrami”, “Oltin kuz”, “Yangi yil bayrami”, “8-mart Xotin-qizlar bayrami”, hamda “Navro’z bayrami”; O’rta guruhlarda ham, Mustaqillik bayrami”, “Oltin kuz”, “Yangi yil bayrami”, “8-mart Xotin-qizlar bayrami”, hamda “Navro’z bayrami”; Katta guruhlarda,”Mu