MAKTABGACHA TAʼLIM TASHKILOTLARIGA QISQA MUDDATLI GURUHLARDA BOLALARNI MAKTABGA TAYYORLASH

Аннотация

Ushbu maqolada maktabgacha taʼlim tashkilotlariga qisqa muddatli guruhlar orqali 5-7yoshli bolalarni oʻrta taʼlim maktablariga tayyorlashga qaratilgan.Qisqa muddatli guruhlar haftasiga bir necha marta har biri 2-3 soatdan tashkil etilib bolalarning yoshiga va individual xususiyatlariga mos ravishda tuziladi.Dars jarayonlari oʻyin mashqlar suhbatlar va amaliy topshiriqlar olib boriladi.Bundan tashqari maqolada savodxonlikka tayyorgarlik,matematik fikrlarni rivojlantirish,nutq madaniyati, ijtimoiy va psixologik tayyorgarlik kabi tushunchalar yoritib oʻtilgan. Kalit soʻzlar: Maktabga tayyorgarlik, savodxonlikka tayyorgarlik, matematik fikrlarni rivojlantirish, nutq madaniyati, ijtimoiy va psixologik tayyorgarlik, estetik va ijodiy rivojlantirish, ota-onalar bilan hamkorlik. Kirish. Bolalar uchun maktabga tayyorgarlik-bu ularning taʼlimdagi muvaffaqiyatini belgilovchi eng muhim bosqichlaridan biridir. Maktabgacha taʼlim tashkilotlari oʻquvchilari uchun qisqa muddatli guruhlarda tayyorlov dasturlari bolalarga nafaqat bilim, balki, ijtimoiy emotsional va psixologik koʻnikmalarini rivojlantirish imkonini yaratadi. Ushbu jarayon bolalarni nafaqat oʻqish va yozishga balki jamoada ishlash oʻz fikrini ifodalash masʼuliyatni oʻz zimmasiga olish kabi koʻnikmalarga ham tayyoylaydi.Maktabga tayyorlashda bolalar oʻzining yangi hayotga, yangi muhitga kirishini boshlaydi.Bu esa ularning kelajakdagi muvaffaqiyatlarga taʼsir koʻrsatadigan muhim davr hisoblanadi. Maktabga tayyorlash jarayonida taʼlimni boshlashdan oldin bolalarning nutq mantiqiy fikrlash ijtimoiy va psixologik tayyorgarlikni oʻz ichiga oladi.Bolalarga koʻproq muhim bilimlar berilishining oʻzi shaxsiy rivojlanishiga oʻziga boʻlgan ishonchining mustahkamlashiga ham alohida eʼtibor qaratish lozim.Bunday guruhlarda tayyorgarlik koʻrsatishining maqsadi bolalarni nafaqat maktabning boshlangʻich sinfini muvaffaqiyatli oʻtkazishga tayyorlash, balki ularni oʻz-oʻzini ifodalash qaror qabul qilish va muolajalarni hal qilish kabi hayotiy koʻnikmalar bilan taminlashdir.Bunday guruhlarda odatda 3oydan 6oygacha boʻlgan muddatda faoliyat yuritib 6- 7yoshli bolalarni boshlangʻich taʼlimga tayyorlashni maqsad qiladi. Qisqa muddatli guruhlarning asosiy afzalligi shundaki bu jarayon aniq maqsad va metodikaga asoslangan boʻladi.Darslar mazmunan boy bolalarning yosh https://scientific-jl.com/new 11 22 00 Volume–75_Issue-1_April-2025 JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS xususiyatlariga mos va zamonaviy pedagogik yondashuvlarga asoslangan boʻladi.Qisqa muddatli guruhlarning oʻziga xosligi odatda 3oydan 6oygacha faoliyat yuritadi.Darslar haftasiga 3-5marta har biri 2-3soatdan olib boriladi.Oʻquv dasturi maxsus metodika asosida ishlab chiqilgan boʻlib quyidagi yoʻnalishlarni qamrab oladi.Bular: Savodxonlikka tayyorgarlik.Bolalar harflarni tanish tovushlar bilan ishlash boʻgʻinlarga ajratish sodda soʻz va gap tuzish koʻnikmalarni egallaydi. Matematik fikrlashni rivojlantirish.Raqamlarni tanish sanash oddiy misollarni yechish shakllar bilan ishlash tafakkurni rivojlantirishga doir topshiriqlar bajariladi. Nutq madaniyati bu toʻgʻri talaffuz oʻz fikrini erkin va aniq ifoda etish dialog qurish savollarga javob berish va hikoyalar tuzish koʻnikmalari rivojlanadi Ijtimoiy va psixologik tayyorgarlik deganda guruhda ishlash navbat kutish muammolarni hal qilish,oʻzini tutish madaniyati emotsiyalarni boshqarish oʻrgatiladi. Estetik va ijodiy rivojlantirish bu rasm chizish ranglarni ajratib koʻrsatish qogʻoz bilan ishlash musiqa va raqs orqali estetik did va ijodkorlikni rivojlantirishga etibor qaratiladi. Ota onalar bilan hamkorlik.Bolani maktabga faqat maktabgacha taʼlim tashkilotlari zimmasida emas balki ota onalar ham faol ishtirok etishi lozim.Buning uchun pedagoglar tomonidan ota onaga tavsiya beriladi, individual suhbatlar oʻtkaziladi, oʻquv jarayoni haqida muntazam maʼlumot beriladi, ota onalar bilan seminar va treninglar tashkil etiladi.Bazi qisqa muddatli guruhlarda muammolar kuzatiladi. Ular: bolalarning maktabga nisbatan psixologik tayyorgarligi yetishmasligi,ota onalarning ushbu jarayonga boʻlgan befarqligi, tajribali mutaxassislarning yetishmasligi, metodik vositaning zamonaviy emasligi kabilar kiradi Bunday holatlarning oldini olish uchun tizimli yondashuv pedagoglarni malaka oshirishi ota onalar bilan koʻproq ishlashi shuningdek texnologik vositalaridan keng foydalanish lozim .Qisqa muddatli guruhlarning yana bir muhim jihati bu guruhlar bir tomondan yosh oilalarga qulaylik tugʻdiradi yani ularga moliyaviy yengillik beradi. Eng muhimi esa bolalarning maktabgacha taʼlimga qamrovi oshib boshlangʻich sinflarda oʻquvchilar orasidagi tavofudga barham beriladi.Yana muhim jihatlaridan biri maktabgacha taʼlim tashkilotlarigi bolalarning intellektual qobiliyatini rivojlantirish boʻyicha zarur didaktik oʻyin va oʻyinchoqlar bilan taʼminlanishi kichik kutubxonalarning tashkil etilishidir. Oʻzbekiston Respublikasi prezidentining 2017-2021-yillarda maktabgacha taʼlim tizimini yanada takomillashti