ЎЗБЕКИСТОНДА РАҚАМЛИ ИҚТИСОДИЁТ ВА ЭЛЕКТРОН ХУКУМАТНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ ЙЎЛЛАРИ

Аннотация

This article analyzes the implementation of the goals set in the development strategy of New Uzbekistan for 2022-2026 and the "UZBEKISTAN- 2030" strategy. At the same time, analyzes are given about increasing the income of the population and reducing poverty, and achieving economic growth by equipping industrial enterprises with modern technologies. Keywords: technologies, globalization, IT park, resident, IT companies, software products, logistics, robotics, ERP, MES, SCADA, artificial intelligence. КИРИШ Жаҳон амалиётида, рақамли иқтисодиётнинг ялпи ички маҳсулотдаги улуши, давлатлардаги ривожланиш кўрсаткичларидан бири бўлиб ҳисобланади. Табиийки, бу кўрсаткич ривожланган мамлакатларда юқори. Рақамли иқтисодиётнинг ялпи ички мфҳсулотдаги улуши АКШда - 10,9 фоизни, Хитойда - 10 фоизни, Хиндистонда - 5,5 фоизни ташкил этгани ҳолда, Ўзбекистонда 2 фоиздан ҳам ошмайди. Ушбу соҳани ривожлантириш ҳозирги замон талабига айланиб бормокда. Мамлактимизда 2017 йилда бошланган янги иқтисодий сиёсат Ўзбекистондаги барча тармоқ ва соҳаларни рақамлаштириш зарурлигидан дарак берди.Ўзбекистон Республикасининг ижтимоий-иқтисодий ривожланиши ҳамда келгуси тараққиётини илм-фан, илмий, ижтимоий-гуманитар ва рақамли технологиялар асосида иқтисодиёт бошқаришни ташкил этади. Бу тизим рақамли технологияларнинг жадал ривожланиши, ахборот соҳасида инқилоб ва иқтисодиётнинг глобаллашув жараёнларини тезлаштириш билан ажралиб туради. Ўзбекистон Республикаси президенти Ш.М.Мирзиёев “Тармоқ ва ҳудуд раҳбарлари рақамлаштиришсиз натижа, ривожланиш бўлмаслигини тушуниб етиши шарт. Барча даражадаги раҳбарлар буни ўзига кундалик вазифа сифатида белгилаб, рақамлаштириш соҳасини алифбосидан бошлаб чуқур ўрганиши керак”1 деб таъкидлаб ўтганлар. Бугунги кунда рақамли технологиялар замонавий жамият ҳаётининг барча соҳаларига, жумладан иқтисодиёт соҳасига ҳам фаол кириб бормоқда. Иқтисодиётни рақамлаштириш глобал иқтисодиётда иқтисодий ўсишнинг муҳим омилига айланмоқда. Ўзбекистонда иқтисодиёт тармоқлари, ижтимоий соҳа ва давлат бошқаруви тизимининг жадал рақамли ривожланишини таъминлаш, шу жумладан электрон давлат хизматларини кўрсатиш 1 https://president.uz/uz/lists/view/3848 “RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNA LI | 6-SON WWW.INFOCOM.UZ 514 ELEKTRON HUKUMAT механизмларини янада такомиллаштириш мақсадида "Рақамли Ўзбекистан- 2030" стратегияси ишлаб чиқилди. Ушбу стратегияни муваффақиятли амалга ошириш ва кўзланган мақсадларга эришишни таъминлаш таҳлилий ва илмий- услубий тадқиқотларни ва инновацион ўзгаришларни талаб қилади. Бундай ўзгаришлар эса рақамли иктисодиётнинг моҳияти, таркиби ва ривожланиш хусусиятлари туғрисида назарий ва таҳлилий билимларга эга бўлиш долзарб ҳисобланади. МУАММОНИ ЎРГАНИЛГАНЛИК ДАРАЖАСИ Хорижлик олимлардан Нибел (2018) турли даражадаги ривожланиш даражасига ега бўлган мамлакатларда AКТнинг иқтисодий ўсишга таъсирини, Баҳрини ва Қаффас (2019) кенг полосали ва интернетдан фойдаланиш Aфрикадаги ривожланаётган мамлакатларда иқтисодий ўсишнинг асосий омили ва мобил телекоммуникацияларнинг жорий етилиши Aфрика мамлакатларида иқтисодий ўсишга ижобий таъсир кўрсатишини, Мёвелла ва бошқалар. (2020) 2006 йилдан 2016 йилгача Саҳрои Кабирнинг 41 та Aфрика давлати ва 33 ОЕCД давлатида кенг қамровли тадқиқоти давомида рақамлаштириш ва иқтисодий ўсиш ўртасидаги ижобий муносабатларни ўрганган. Россиялик олимлардан Кокурхаева Радимхан Магомет-Башировна, Газдиева Елизавета Хасбулатовна (2022) Рақамли иқтисодиёт-Келажак иқтисодиёти, Алексеева Ю.А., Феофилова Т.Ю. (2022) Рақамли иқтисодиёт: назария ва амалиётини, Гусарова О. М., Кондрашов В. М., Ганичева Е. В. (2022) Замонавий жамиятнинг рақамли ўзгаришлари: маҳаллий ва хорижий тажрибасини, Долгих Е.А., Першина Т.А. (2022) Европа мамлакатларида рақамли иқтисодиётнинг ривожланишини таҳлил этишган. Ўзбекистонлик олимларимиздан Академик Ғуломов С.С. Электрон ва аҳборот-телкоммуникацион технологияларни иқтисодиётга кенг жалб этишини (2019), Махмудова Г.Н. (2022) Ўзбекистон иқтисодиётини модернизация қилиш ва рақамлаштириш шароитида таркибий ўзгаришлар, Банк тизимини рақамлаштиришни, Махмудова Г.Н., Ашуров З. А, Разикова Б.С. (2022) Ўзбекистонда рақамли экотизимни ривожлантиришни илмий тадқиқ этишган. ТАДҚИҚОТ МЕТОДОЛОГИЯСИ Мақоланинг методологияси илмий ва тобора оммалашиб бораётган манбаларни таҳлил қилишдан бошлаб, Республикада бугунги кунда янги иқтисодий сиёсат Ўзбекистондаги барча тармоқ ва соҳаларни рақамлаштириш бўйича комплекс дастурлар ва қўлланмалар, замонавий веб-воситалардан инновация самарадорлигини ошириш воситаларидан фойдаланиш бўйича иқтисодий тажрибани умумлаштириш, ушбу тадқиқот муаммоси бўйича инвесторлар билан суҳбатлар усуллари ҳам қўлланилди. WWW.INFOCOM.UZ “RAQAMLI IQT ISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 6-SON ELEKTRON HUKUMAT 515 Мақолани тайёрлаш жараёнида хорижлик, россиялик ва Ўзбекистонлик олимлар ҳамда мутахассисларнинг инновацион ривожланиш шароитида янги иқтисодий сиёсат Ўзбекистондаги барча тармоқ ва соҳаларни рақамлаштиришни зудлик билан амалиётга жори