Совершенствование организационно-экономического механизма обеспечения трудоустройства выпускников средних специальных и профессиональных учебных заведений

Аннотация

This article analyzes the results of work carried out on the employment of graduates of professional colleges in our country, as well as studied and outlined the actual tasks and problems. And also in the article recommendations and proposals on solving problems relating to the employment of youth are formulated. Кириш Мустақиллик йилларида мамлакатимизда эришилган ютуқлар салмоқли бўлди. Лекин глобаллашув шароитида жаҳонда рўй бераётган ўзгариш ва жараёнлар, барча соҳаларда рақобатнинг кучайиб бориши янада барқарор тараққиётни таъминлашни талаб этмоқда. Мана шу талаб, янгича ёндашув ва тамойилларни ишлаб чиқиш зарурлигини юзага келтирмоқда. Президентимиз Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан 2017-2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегияси ишлаб чиқилди. Ҳаракатлар стратегиясида аҳолини ижтимоий муҳофаза қилиш, одамларга қулай иш шароитлари яратишга алоҳида аҳамият қаратилган. Бу эса, давлатимиз учун ижтимоий соҳанинг нечоғлик муҳим ўринга эгалигини кўрсатади. Стратегияда ижтимоий йўналишда белгиланган бош мақсад, авваламбор, аҳоли бандлиги ва реал даромадларини босқичма-босқич оширишга қаратилган. Бунда бюджет муассасалари ходимларининг иш ҳақи, пенсия, стипендия ва ижтимоий нафақаларни ошириш, янги иш ўринлари яратиш орқали аҳоли бандлигини таъминлаш режаси ишлаб чиқилди. Мазкур Ҳаракатлар стратегиясида ҳудудларни ҳар томонлама ривожлантириш бўйича қарийб 25 мингта инвестиция лойиҳасини рўёбга № 4, 2017 www.iqtisodiyot.uz 1 “Иқтисодиёт ва инновацион технологиялар” илмий электрон журнали. № 4, июль-август, 2017 йил чиқариш ҳисобига 256,4 минг иш ўрни ташкил этиш, шу орқали аҳолини иш билан таъминлаш дастурларини тўлиқ ижро этишга алоҳида эътибор қаратилган. Мазкур чора-тадбирлар негизида ҳар томонлама чуқур ўйланган сиёсат ва аниқ мақсадлар ётибди. Ишсизлик даражаси энг юқори бўлган минтақаларда 46,8 минг янги иш ўрни ташкил этиш, тадбиркорлик фаолиятини бошлаш учун таълим муассасаларининг 10 минг нафар битирувчисига кредитлар ажратиш режалаштирилмоқда. Ҳудудларда таълим муассасалари битирувчиларини қўллаб-қувватлашга эътибор кучайиши, уларга тадбиркорлик фаолиятини ривожлантириш учун кредитлар ажратилиши ёшларнинг ўзига ишончини оширишга хизмат қилади, албатта. Айниқса, касб-ҳунар коллежларини тамомлаб, иш топишда қийналаётган ёшларга ўзининг ижобий таъсирини кўрсатади [1]. Ҳозирги кунда касб-ҳунар коллежлари битирувчилари бандлигини таъминлашга қаратилган кенг кўламли ишлар амалга оширилмоқда. Муҳими, ушбу саъй-ҳаракатлар ўз самарасини бериб, коллежларни битираётган аксарият йигит-қизлар мутахассисликлари бўйича ишга жойлашмоқдалар. Аммо бу эришилаётган натижалар соҳада муаммолар тўлиқ бартараф этилганини англатмайди. Ўзбекистон Республикасининг Президенти Шавкат Мирзиёев мамлакатимизни 2016 йилда ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришнинг асосий якунлари ва 2017 йилга мўлжалланган иқтисодий дастурнинг энг муҳим устувор йўналишларига бағишланган Вазирлар Маҳкамасининг кенгайтирилган мажлисида бандлик масаласини ҳал қилишнинг бутун тизимини тубдан ўзгартириш зарурлиги, бандликни таъминлашда иш фаолиятининг эскирган шакл ва усулларидан фойдаланиш ҳанузгача давом этаётганлиги, бандлик муаммоларини ҳал этишда расмиятчиликни мавжудлиги ва касб-ҳунар коллежи битирувчиларини ишга жойлаштириш муаммоларини сақланиб қолаётганли- гини алоҳида таъкидладилар [2]. Дарҳақиқат, мазкур муаммо ва камчиликларни бартараф этиш ўз навбатида мамлакатимизда аҳоли бандлигини таъминлашда замонавий усуллардан фойдаланишни йўлга қўйиш, илғор хориж тажрибаларидан фойдаланиш, бандлик бўйича чуқур илмий тадқиқот ишларини амалга оширишни тақозо этади. Мавзуга оид адабиётлар таҳлили Бандлик соҳасини ислоҳ этишда жаҳонда тўпланган илмий ва амалий тажрибага асосланиш лозим. Бандлик, меҳнат бозорини шаклланиши ва унинг фаолият кўрсатиш механизми билан дастлаб классик иқтисодчилар, неоклассиклар, кейнсчилар, монетаризм ҳамда социал мактаб вакиллари жиддий тадқиқот олиб борганлар. Бандлик тўғрисидаги классик иктисодий назария илк бор А. Смит, Д. Рикардо, Ж.Б. Сэй ишларида асосланган, А. Маршалл, А. Пигулар томонидан ривожлантирилган, Ж. Кейнс ва унинг издошлари, неокейнсчилар томонидан қайта кўриб чиқилган. Бандлик назариялари ўз ривожланишида муайян босқичларни босиб ўтди. № 4, 2017 www.iqtisodiyot.uz 2 “Иқтисодиёт ва инновацион технологиялар” илмий электрон журнали. № 4, июль-август, 2017 йил Бандликни таъминлашга қаратилган илмий қарашларни классиклар, кейнсчилар, монетарчилар ва институционалчилар қарашларига бўлиш мумкин. Классик назария мактаби вакиллари, яъни А. Смит, Д. Рикардо, Ж. Милль, А. Маршалллар иш билан тўлик бандлик бозор иктисодиётининг нормаси, давлатнинг бу жараёнга аралашмаслиги энг яхши сиёсат, деб ҳисоблаганлар. Жумладан, Д. Рикардо иш ҳақини тартибга солувчи қонунларни тадқиқ этар экан, иш ҳаки даражаси ишчи кучи таклифига боғлиқлиги тўғрисидаги қоидани асослаган [3]. А. Маршалл бу ғояни ривожлантириб, товар бозорида битимга келишилганда устуворлик икки томон ўрт