Некоторые теоретико-методологические вопросы развития корпоративного управления на основе государственно-частного партнерства

Аннотация

мақолада мамлакатимизда сув ресурсларидан фойдаланишни бошқариш механизмлари татқиқ этилган. Мақоланинг асосий мақсади сувни тежовчи технологияларни жорий этиш сувдан мақсадли ва самарали фойдаланишга йўналтирилган стратегик мақсаднинг бош омили бўлиб хизмат қилмоғи лозимлигини асослашга қаратилган. Ушбу технологияларни кенг миқёсда жорий этиш мақсадида давлат томонидан рағбатлантириш ва қўллаб-қувватлаш механизмини яратиш зарурлиги таклиф этилган. Аннотация: в данной статье исследуются механизмы управления использованием водных ресурсов. Основная цель статьи заключается в обосновании внедрения водосберегающих технологий в целях эффективного использования водных ресурсов, рассматривается совершенствование устойчивого обеспечения водой сельского хозяйства. В статье предлагается создание механизма государственной поддержки водосберегающих технологий в целях внедрения в широком масштабе. Annotation: There are defined mechanisms of management using water resources. The main purpose of this paper is attracting the best technologies of water saving, a view of an effective utilization of water resources and giving strategic aims to improve using of water resources. There are offered creation of the mechanism of the state support using water resources and water saving up technologies in the article. Калитли сўзлар: сув ресурслари, сув истеъмоли, сувга бўлган эҳтиёж, сув танқислиги, қишлоқ хўжалиги Кириш Сув озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш, ижтимоий-иқтисодий барқарор ривожланишнинг муҳим омили. Инсон саломатлиги, экологик хавфсизликни таъминлаш, аҳоли турмуш фаровонлиги айнан сув таъминотига боғлиқ. Иқлим ўзгаришининг глобаллашуви, саҳроланиш жараёнининг дунё миқёсида давом этиши натижасида сув танқислиги хавфи тобора жиддий тус олмоқда. Евроосиё қитъасининг чорраҳасида жойлашган Марказий Осиё давлатларида, айниқса, Ўзбекистон Республикасида сув танқислиги яққол намоён бўлмоқда. Шу боис таҳдид солаётган хавфни бартараф этиш чора- тадбирларини кўриш республикамиз сув ресурсларидан фойдаланишни бошқаришнинг устувор йўналиши ҳисобланади. № 1, 2017 www.iqtisodiyot.uz 1 “Иқтисодиёт ва инновацион технологиялар” илмий электрон журнали. № 1, январь-февраль, 2017 йил Сувни етказиб бериш, сувдан фойдаланишни бошқариш, сувга ҳақ тўлаш тартиб ва механизмлари, шартнома муносабатлари бозор шароитига мос эмас. Шунингдек, сувни узатиш ва етказиб бериш иншоотлари жисмонан эскирганлиги туфайли уларни қуриш ва реконструкция қилиш талаб даражасида эмас. Шу боис уларни тиклаш учун инвестицияларни киритиш имкониятларини қидириб топиш ва бутун ирригация тизимини модернизация қилиш зарур. Юқоридагиларни инобатга олган ҳолда барча турдаги қишлоқ хўжалиги корхоналари сув ресурсларидан фойдаланишни бошқаришнинг илмий-услубий асослари ва иқтисодий механизмларини такомиллаштириш иқтисодиётни диверсификация ва модернизация қилиш шароитида ҳал қилувчи муҳим йўналишлардан бири ҳисобланади. Мавзуга оид адабиётлар таҳлили Бу муаммоли масалаларни ҳал қилишда Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ ва сув хўжалиги вазирлигининг[2] роли жуда муҳимлигини эътироф этиш зарур. Аниқ ва сифатли маълумотларга асосланган ҳолда [8] муаммо ва камчиликларни тадқиқ ва таҳлил қилиш, улар асосида тегишли хулоса ва таклифларни бериш орқали муаммолар ечимини топиш ёки бартараф этиш йўлларини аниқлаш муҳим ҳисобланади. Республикамиз қишлоқ хўжалигида мустақиллик даврида эришилган ютуқлар билан бирга баъзи муаммолар ҳам сақланиб қолмоқдаки, булар асосан сув ресурсларидан самарали фойдаланиш [6] ни доимий таҳлил қилиб бориш, сувни тежовчи технологияларни жорий этиш, сувдан мақсадли ва самарали фойдаланишга[3] йўналтирилган стратегик масалалардан ҳисобланади. Cув ресурсларидан самарали фойдаланишни ривожлантириш стратегиясини белгилаш, бошқарув қарорларни қабул қилиш жараёнини яхшилаш, бошқарув механизмларининг самарали турларини жорий этиш ҳамда фермер хўжаликлари ва бошқа сув истеъмолчилари [5] сув ресурслардан оқилона фойдаланишни даврнинг ўзи талаб қилмоқда. Бу ўринда сув ресурсларидан фойдаланишни бошқариш тамойилларини ҳам ўрганмоғимиз даркор. Бир қатор олимларнинг фикрларига кўра, “мамлакатимизда ўтказилаётган ислоҳотлар дастурининг муҳим йўналишларидан бири тоборо бозор муносабатлари тизимига ўтиб бораётган иқтисоднинг бошқарув тизимини қатъий қайта қуришдир. Бу муаммо бозор иқтисодиёти шароитилари аҳволини тубдан ўзгартираётган корхона даражасида айниқса алоҳида аҳамиятга эга” [2]. Шу боис ҳар соҳада юқори самарадорликка эришиш, рақобатбардошлик ва барқарор ривожланишни таъминлаб бера оладиган бошқарув тизимини шакллантириш муҳим вазифалардан ҳисобланади. Шу нуқтаи назардан сув хўжалигида ҳам иш фаолиятини менежмент асослари ва вазифаларидан келиб чиққан ҳолда амалга ошириш зарур. Бу ўринда қайд этиш жоизки, қишлоқ хўжалигида дастлаб стратегик аҳамиятга эга пахта ва ғалла экинларини сув билан таъминлашга устуворлик берилмоқда.[4] Қарийб 60 % сув ушбу экинларни суғориш учун сарфланмоқда. № 1, 2017 www.iqtisodiyot.uz 2 “Иқтисодиёт ва инновацион технологиялар” илмий элек