Роль женщин в малом бизнесе и частном предпринимательстве

Аннотация

In Uzbekistan, small business and private entrepreneurship are developing on a large scale. At the same time, special attention should be paid to women's labor. Today, the share of women in this sector is increasing. However, there are problems. The article defines some opinions on these issues. Калит сўзлар: кичик бизнес, хусусий тадбиркорлик, аёл тадбиркорлиги, аёллар меҳнати, иқтисодиёт тармоқлари, аёллар улуши. Кириш Бугунги кунда Президентимиз Ш.Мирзиёев раҳбарлигида аёллар учун доимий иш жойларини яратиш ва шу билан бир қаторда, оилавий бизнес, касаначилик, ҳунармандчилик, томорқа хўжалигини кенг ривожлантириш ишлари бўйича кечиктириб бўлмайдиган чора-тадбирларни кўриш вазифалари белгиланди ва амалга оширишга киришилди. Чунки республикамиз Биринчи Президенти И.слом Каримов айтганидек, “…аёлларни қанчалик улуғласак, ҳаётимизнинг чироғи, умримизнинг гули деб эъзозласак, демакки, оиламизни, Ватанимизни эъзозлаган бўламиз”. Дарҳақиқат, ўзбек аёллари жамиятнинг тараққиёти сари ўзгараётган муҳитда фаол иштирок этмоқдалар. Бу борада ҳам бугунги кунга қадар “...принципиал муҳим ислоҳотларни амалга ошириш бўйича қатъий қадамлар қўйилди, деб айтишга барча асосларимиз бор” [7. 6 б.]. Маълумки, 2017 йил 7 февралда Президентимиз Ш.Мирзиёевнинг “Ўзбекистон Республикасини янада ривожлантириш бўйича Ҳаракатлар стратегияси тўғрисида”ги ПФ-4947- сонли фармони асосида мукаммал тарздаги "2017-2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича ҳаракатлар стратегияси” ишлаб чиқилиб, бугунги кунда кучга кирган. Мазкур меъёрий ҳужжатнинг 3.4-бандида “...иқтисодиётда давлат иштирокини камайтириш, хусусий мулк ҳуқуқини ҳимоя қилиш ва № 3, 2017 www.iqtisodiyot.uz 1 “Иқтисодиёт ва инновацион технологиялар” илмий электрон журнали. № 3, май-июнь, 2017 йил унинг устувор мавқеини янада кучайтириш, кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик ривожини рағбатлантиришга қаратилган институционал ва таркибий ислоҳотларни давом эттириш” каби бажарилиши устувор бўлган вазифалар белгиланди [1]. Мавзуга оид адабиётлар таҳлили Фикримизча, кичик бизнес ва хусусий тадбиркорликни ривожлантиришда аёллар меҳнатининг ролини ошириш ва ундан фойдаланишни илмий тарзда ўрганишга оид муаммолар турли давлатларда турлича ечимга эга бўлган. Масалан, ғарбда таниқли иқтисодчи олимларидан ҳисобланган Э.Гидденс, Г.Силласте, Т.Парсоннинг илмий ишларида аёллар меҳнатининг ролини ошириш бўйича илмий назарий ёндашувлар ишлаб чиқилган. Америкалик социолог олимлар Л.Вард В.Томос, А.Канте ва Г.Спенсер кабилар ҳам ўз илмий қарашларида аёллар меҳнатидан самарали фойдаланиш ва бунинг натижасида иқтисодиётнинг ривожланишига туртки берувчи ғояларини яратганлар. Россиялик олимлар қаторида аёллар меҳнатидан фойдаланиш масалалари бўйича Э.Н. Фетшов, П.Сорокин, М.Ривкин, Т.Заславская, Т.Безденежник, С.Суханов ва Л.Бабаева кабиларнинг илмий ишларини алоҳида қайд этиш мумкин. Ўзбекистонда кичик бизнес ва хусусий тадбиркорликни ривожлантиришда аёллар меҳнатининг роли ва уни ошириш, шунингдек, аёллар меҳнатидан фойдаланиш масалаларига оид фундаментал-назарий ва амалий муаммолар республикамизнинг Биринчи Президенти Ислом Каримовнинг бир қатор асарларида ўрганилган. Шу кунларда Президентимиз Ш.Мирзиёевнинг амалий саъй-ҳаракатларида аёллар меҳнатидан фойдаланишга алоҳида эътибор қаратилмоқда [7. 43 б.]. Қолаверса, Р.Убайдуллаева, Д.Рахимова, М.Собирова, С.Қосимова каби олимларнинг илмий мақолалари ва асарларида аёллар меҳнатидан фойдаланишнинг ўзига хос жиҳатлари ёритилган. Тадқиқот методологияси Илмий мақолани ёритишда кичик бизнес ва хусусий тадбиркорликни ривожлантиришга йўналтирилган Ўзбекистон Республикасининг қонунлари, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарорлари, Ўзбекистон Республикаси Президенти асарлари, иқтисодий, ижтимоий, сиёсий соҳалардаги таниқли олимларнинг илмий асарлари, уларнинг мазмун, моҳияти ўрганилиб, мазкур хусусий секторни ривожлантириш ва унда аёллар меҳнатининг аҳамиятини ифодаловчи мавжуд кўрсаткичлар статистик таҳлил қилинди. Таҳлил ва натижалар Ҳозирги давр ўзгаришлари ва глобаллашув жараёнларининг кенгайиб боришига кўра, кичик бизнес ва хусусий тадбиркорликда аёлларнинг ўрнини белгилаш ва бу борада ҳал этилиши зарур бўлган муаммолар ҳамон ўз ечимини кутмоқда. Маълумки, Ўзбекистонда хотин-қизларнинг мавқеи ва ролини юксалтириш, ҳуқуқ ҳамда манфаатларини таъминлаш, уларнинг ижтимоий- сиёсий, иқтисодий фаоллигини ошириш, умуман, ҳаётнинг барча жабҳасини № 3, 2017 www.iqtisodiyot.uz 2 “Иқтисодиёт ва инновацион технологиялар” илмий электрон журнали. № 3, май-июнь, 2017 йил модернизация қилишдаги иштирокини кенгайтириш учун муносиб шарт- шароитлар яратилган. Мамлакатимизда аёлларнинг камситилишини бартараф этиш ва уларни мамлакат ижтимоий ва иқтисодий ҳаётида фаол иштирок этишга жалб қилиш учун барча ҳуқуқий асослар ишлаб чиқилган. Аёллар ва эркакларнинг тенглиги, аёлларни камситишга йўл қўймаслик масалалари Конституцияда мустаҳкамлаб қўйилган. Хусусан, Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 37- моддасига, шунингд