Пути улучшения привлечения иностранных инвестиций в экономику Узбекистана

Аннотация

In article ways of development of economy of the Republic of Uzbekistan, improvement of attraction of foreign investments for the organization of the modern cooperation small enterprises making a finished product on the basis of processing of valuable raw materials and ensuring integration into world economy are stated. Калит сўзлар: “очиқ эшиклар” сиёсати, хорижий инвестиция, иқтисодий сиёсат, стратегия, экспорт имконияти, инвестиция фаолияти. Кириш Бозор иқтисодиёти шароитида мамлакат иқтисодиётига хорижий инвестицияларнинг жалб қилишда “очиқ эшиклар” сиёсатини олиб борилиши Ўзбекистон Республикасининг жаҳон ҳамжамиятига кириб бориши, жаҳон бозорида ўз мавқеига эга бўлишини таъминлашда муҳим аҳамият касб этади. Бунинг негизида ўзаро манфаатли ташқи иқтисодий муносабатлар йўлга кўйилиши ва ривожланган мамлакатлар тажрибасидан фойдаланган ҳолда мунтазам равишда чет эл сармояларини жалб этиш назарда тутилган. Шунинг учун ҳам мустақиллигимизнинг дастлабки кунларидан бошлаб Ўзбекистон Республикасининг Биринчи Президенти И. Каримов барчанинг эътиборини хорижий сармоядорлар билан алоқа ўрнатишга, уларнииг ишончини қозонишга ва иқтисодиётимизга доимий равишда хорижий инвестициялар оқимини кенгайтириб бориш ғоясини илгари сурди. Ўзбекистон Республикасининг Биринчи Президенти И.Каримов “Ўзбекистон — бозор мунасобатларига ўтишнинг ўзига хос йўли” номли асарида ташқи савдо, иқтисодий, илмий ва маданий алокаларда устувор вазифаларни белгилар экан, улардан бирини хорижий сармоялар билан боғлаган ҳолда, “... хорижий сармояларни, асосан бевосита капитал маблағлар № 3, 2017 www.iqtisodiyot.uz 1 “Иқтисодиёт ва инновацион технологиялар” илмий электрон журнали. № 3, май-июнь, 2017 йил тарзидаги сармояларни республика иқтисодиётига кенг кўламда жалб этиш учун зарурий, ҳуқуқий, ижтимоий-иқтисодий ҳамда бошқа шарт шароитларни вужудга келтириш, кўшма корхоналар ташкил қилишда кўмаклашиш, шунингдек сармоядорларнинг манфаатларини ҳимоя қилинишини таъминлаш” вазифасини қўяди. Албатта, иқтисодиётимизни юксалтирилишида иқтисодий сиёсатнинг устувор йўналишлари сифатида, ишлаб чиқариш ва инвестиция фаолиятини рағбатлантириш чора-тадбирларини ишлаб чиқиш ҳамда келгусида такомиллаштириб бориш зарурдир. Чунки, юқорида таъкидланганидек, чет эл технологияларини олиб келиш ва комплекс замонавий қўшма корхоналарни барпо этиш, корхоналарни техник-технологик янгилаш асносида рақобатбардош маҳсулотларни ишлаб чиқиш, уларни ташқи бозорда ўз харидорларига эга бўлишини таъминлаш лозим. Мавзуга оид адабиётлар таҳлили Инвестицияларнинг иқтисодий мазмуни, моҳиятини ўрганишга бағишланган илмий адабиётлар қаторида хориж олимлари билан бир қаторда МДҲ мамлакатлари, жумладан россиялик иқтисодчи олимлар П.И. Вахрин ва А.С. Нешитойлар[1], Н.В. Игошин[2], С.В. Валдайцев, П.П. Воробьев ва бошқалар[3] Я.С. Мелкумов[4], Г.И. Иванов[5], В.П. Жданов[6] сезиларли илмий изланишлар олиб боришга эришган. Ўзбекистон иқтисодиётида инвестицияларни жалб этиш ва улардан самарали фойдаланиш, тартибга солишнинг илмий-амалий масалалари бўйича С.С. Ғуломов, М.Қ. Пардаев, О.Ю.Рашидов, Б.Б.Беркинов, Б.Ғойибназаров, Д.Ғ.Ғозибеков ва бошқалар чуқур изланишлар олиб борганлар. Айниқса, ҳозирги иқтисодиётни модернизация қилиш шароитини ҳисобга олган ҳолда ушбу масала янада жиддий эътибор қаратишни талаб этади. Муаммонинг ҳозирги вақтда долзарблигини инобатга олиб, уни тадқиқот ишига мавзу сифатида қабул қилинди, мақсад ва вазифалар белгиланди. Мустақиллигимизнинг дастлабки йилларидаёк Ўзбекистон иқтисодий сиёсатининг устувор йўналишлари белгиланар экан, унга кўра, инвестиция базасини ривожлантириш ва чуқурлаштириш ислоҳотлар стратегиясининг жуда ҳам муҳим шарти сифатида баҳоланади (1- расм). Иқтисодиётни таркибий жиҳатдан қайта қуриш ва мамлакат экспорт имкониятини кенгайтирш кучли инвестиция сиёсатини ўтказиш билангина рўёбга чиқади ва қуйидагиларни талаб этиш билан белгиланади Биринчидан, ташқи иқтисодий фаолиятни Иккинчидан, Республика иқтисодиётига кенг жалб янада эркинлаштириш борасида аниқ қилиш учун ҳуқуқий, ижтимоий-иқтисодий ва мақсадни кўзлаб сиёсат ўтказиш бошқа шарт-шароитларни янада такомиллаштириш Тўртинчидан,маблағларни энг устувор Учинчидан,хорижий сармоядорларга нисбатан очиқ соҳаларга, тайёр маҳсулот ишлаб эшиклар сиёсатини ўтказиш чиқаришни ўзлаштиришга сарфлаш 1- расм. Ўзбекистонда инвестиция базасини ривожлантириш ва чуқурлаштириш стратегияси Манба:Муаллиф ишланмаси № 3, 2017 www.iqtisodiyot.uz 2 “Иқтисодиёт ва инновацион технологиялар” илмий электрон журнали. № 3, май-июнь, 2017 йил Маълумки, жаҳондаги бирон-бир давлат хорижий сармояларни жалб қилмасдан туриб тараққиётга ҳамда иқтисодиёт ривожига эриша олган эмас[7]. Шу боис ҳам бу иш мамлакатимизнинг иқтисодий сиёсатида устувор йўналишларидан бирига айланган. Ўзбекистон Республикасида бу сиёсатни қуйидаги тамойиллар асосида амалга оширилмоқда: - ташқи иқтисодий фаолиятни эркинлаштириш; - республика иқтисодиётига капитал маблағларни жалб этишни таъминловчи ҳуқуқий асос, ижтимоий-иқтисодий ва бошқа шарт-шароитла