Развитие информационно-коммуникационной отрасли в нашей республике

Аннотация

In the given article described ways of modernization of “Electronic government” for developing informational – communication system in the country. Considered scientific – theoretical aspects and legislative bases. Exposed recommendation for increasing effectiveness of system of “Electronic government”. Калит сўзлар: Ахборот-коммуникация соҳаси, масофавий таълим, ахборотлашган жамият, “электрон ҳукумат”, ягона интерактив давлат хизматлари портали, очиқ маълумотлар портали, “электрон ҳукумат” тизими самарадорлигини ошириш йўллари. Кириш Ўзбекистонда иқтисодий ислоҳотларнинг самарадорлигини ошириш борасида компьютер ва телекоммуникация технологиялари, дастурий таъминот маҳсулотларини ишлаб чиқариш ҳамда улар асосида кенг турдаги интерфаол хизматлар кўрсатишни ўз ичига олган ахборот-коммуникация технологиялари соҳасининг роли ва аҳамияти тобора ортиб бормоқда. Шу боис, бу борада иқтисодиёт тармоқларига замонавий ахборот-коммуникация технологияларини кенг жорий этиш, удардан фойдаланишда мамлакатимизда “Электрон ҳукумат” тизимининг жорий этилиши муҳим аҳамият касб этади. Мамлактимизда таълимга жиддий тарзда эътибор бериб келинмоқда, жумладан “Таълим тўғрисида”ги қонунда ҳам “Таълим Ўзбекистон Республикаси ижтимоий тараққиёти соҳасида устувор” деб белгилаб берилган[1]. Бундан келиб чиқадики, таълим жараёнига жиддий эътибор бериш ва ўз навбатида, жаҳон тажрибасидан келиб чиққан ҳолда ахборот- коммуникация ва интернет тeхнологияларидан самарали фойдаланиш юқори натижаларга олиб келади. № 2, 2017 www.iqtisodiyot.uz 1 “Иқтисодиёт ва инновацион технологиялар” илмий электрон журнали. № 2, март-апрель, 2017 йил Бугунги кунда долзарблиги ошиб бораётган ахборот-коммуникация тизимларини такомиллаштиришнинг илмий асослари ҳақида шуни айтиш мумкинки, жамиятда ижтимоий-иқтисодий муносабатларнинг шаклланиши ва ривожланиши унга мос равишда доимо илмий-техникавий тараққиётни ҳам олиб келади. Одамлар ўз истеъмоли ва ахборот алмашинуви учун товарлар яратиш мақсадида дастлаб оддий меҳнат қуролларидан фойдаланган бўлса, бу аста секинлик билан ривожланиб, бугунги кунда автоматлаштирилган тизимлардан ҳам юқори босқич – рақамлаштириш босқичига ўтилди. Шу ўринда Алан Гринспеннинг “Ахборот технологияларининг иқтисодиётнинг барча жабҳаларида чуқур кириб бориши замонавий иқтисодиётни аввалгилардан кескин фарқ қиладиган ҳолатга олиб чиқади ва иқтисодиёт фанида янги даврни бошлаб беради”,-деб билдирган фикрини таъкидлаш ўринли[2]. Бу эса ахборот- коммуникация хизматларидан фойдаланиш жамиятда иқтисодий муносабатларнинг ривожланиши ва унга мос равишда илмий-техникавий тараққиётига ҳам олиб келиши ҳозирги кунда ўз тасдиғини топмоқда. Мавзуга оид адабиётлар таҳлили Республикамиз олимлари С.С.Ғуломов ва Б.А.Бегалов томонидан яратилган дарсликда ахборот-коммуникация технологияларини таълим жараёнига кенг кўламда жорий қилиш қуйидагиларни беради деб таъкидланган [3]. • Ўқув ва илмий ахборотларни талаба ҳамда профессор-ўқитувчилар томонидан қидириб топишга кетадиган вақтнинг қисқариши; • Электрон ўқув адабётларлар мазмунини давр талабидан келиб чиққан ҳолда ўзгартиришнинг тезлаштирилиши; • Талабаларнинг мустақил таълим олишлари учун қўшимча вақтнинг ажратилиши. Бугунги кунда жаҳон тажрибаси кўрсатмоқдаки, ахборот-коммуникация технологияларини ўқув жараёнида қўллашнинг истиқболли кўриниши мультимедия-технологиялар асосида интерактив маърузаларни ташкил қилиш ҳисобланади. Анъанавий маърузалар ўқишга нисбатан интерактив маърузаларда талабалар ўқиш жараёнига фаол аралашишлари мумкин бўлиб, унда ўқув материалининг турли жойидан саволлар бериб, аниқ жавоблар олиш имконига эга бўладилар. Р.Х. Алимов, Ў.Т. Хайитматов, А.Ф. Хакимовлар томонидан қуйидагича таъкидланган: Ахборот технологиялари тўғрисида гап кетганда, қайта ишлашнинг материали сифатида ҳам, маҳсулот сифатида ҳам ахборот иштирок этади. Бироқ бу объект, жараён ёки ҳодиса тўғрисидаги сифат жиҳатидан янги маълумот бўлади. Технология ходимнинг ахборот билан ишлаш усули ва услуби ҳамда техник воситалар орқали намоён бўлади [4]. А.Т. Кенжабаев ва Н.Рахимов томонидан эътироф этилишича, таълимни ахборотлаштириш деганда таълим доирасини услубий, тeхнологик ва амалий ишланмалар таъминоти ўқитишнинг психологик-пeдагогик мақсадларини ҳал этиш ва тарбиялаш комфорт ҳолда соғлиқни асраш шароитида фойдаланишга мўлжалланган замонавий ахборот- коммуникация тeхнологиялари ёрдамида оптимал амалга ошириш тушунилади[5]. № 2, 2017 www.iqtisodiyot.uz 2 “Иқтисодиёт ва инновацион технологиялар” илмий электрон журнали. № 2, март-апрель, 2017 йил Албатта, ҳозирги иқтисодиётни жадал ривожланиши саноатлашган иқтисодиётдан кейинги иқтисодиётни вужудга келишини тақазо этмоқда. Бу борада, иқтисодчи олим Даниел Белл “саноатлашган иқтисодиётдан кейинги иқтисодиёт ҳақида тўхталиб, янги иқтисодиётда етакчи ўринда тадбиркорлар ёки саноат корхоналари эгалари эмас, балки олимлар, билимларга асосланган янги ахборот технологияларини яратувчилар туриши”[6]тўғрисида таъкидлаган эди. Ахборот технологиялари ва компьютерларнинг жадал ривож