Перспективы развития туризма в регионе

Аннотация

In this article the role of tourism sector on development of the economy of the region is shown. And also, the current condition of tourism sector of the region is analysed, conclusions, suggestions and recommendations are given for further development of this sector. Калит сўзлар: минтақа, ҳудуд, комплекс, туризм, сайёҳ, омил, туристик инфратузилма, экотуризм, рекреацион туризм, агротуризм. Кириш Иқтисодиётни модернизациялаш ва аҳоли фаровонлигини ошириш шароитида минтақаларни комплекс ривожлантириш алоҳида ўрин тутади. Хусусан, Президентимиз Ш.М.Мирзиёевнинг Вазирлар Маҳкамасининг “мамлакатимизни 2016 йилдаги ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш якунларини ҳар томонлама таҳлил қилиш ҳамда республика ҳукуматининг 2017 йил учун иқтисодий ва ижтимоий дастури энг муҳим йўналишлари ва устувор вазифаларини белгилашга бағишланган кенгайтирилган мажлиси”даги маърузасида ҳудудларни комплекс ва интенсив равишда ривожлантириш борасида қабул қилинган янги мақсадли дастурларни амалга ошириш бўйича муҳим вазифа ва чораларни белгилаб бердилар [1]. Бу чора-тадбирлар Президентимизнинг ҳудудларда бўлган сафарларида янада устувор аҳамиятга эга бўлди. Хусусан, Президентимиз ўзининг 2017 йил 27 январдаги Хоразм вилоятига ташрифи мобайнида “Хоразм вилояти ҳудудларини ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш, аҳоли турмуш даражасини яхшилашга доир қўшимча чора тадбирлар дастури” ишлаб чиқилганини ва 2017 йил 17 январдаги махсус қарор билан тасдиқланганлигини айтиб ўтдилар [11]. Минтақаларни комплекс ривожлантиришга минтақа хусусиятларидан келиб чиқиб ёндашиш лозим. Айнан, Ўзбекистон Республикаси ва унинг минтақалари (Самарқанд, Бухоро, Хоразм) га хос бўлган хусусиятлардан бири – туризм соҳасидир. Хусусан, Президентимиз вилоятнинг туризм соҳаси мутахассислари билан учрашувида келгусида мамлакатимизни барқарор ривожлантиришда туризм № 2, 2017 www.iqtisodiyot.uz 1 “Иқтисодиёт ва инновацион технологиялар” илмий электрон журнали. № 2, март-апрель, 2017 йил соҳасини муҳим ўрин эгаллашини, ушбу тармоқни тараққий топишига давлатимиз томонидан катта эътибор берилаётганини алоҳида таъкидладилар. Шу билан биргаликда, Президентимиз ўз нутқида, сайёҳлик мамлакатимиз валюта тушумларини кўпайтиришнинг муҳим манбаи бўлиши билан бирга энг асосийси юзлаб иш ўринларини очиш имконини беришини айтиб ўтдилар [11]. Мавзуга оид адабиётлар таҳлили Россиялик иқтисодчи олим М.А.Винокуров туризмга “Туризм бу – ҳордиқ чиқариш, даволаниш, спорт билан шуғулланиш, зиёрат қилиш, бизнес қилиш мақсадида инсон томонидан бўш вақтда амалга ошириладиган саёҳатдир” деб таъриф берган [8]. Ўзбекистонлик иқтисодчи олим И.С.Тўхлиевнинг таърифига кўра, туризм бу – туристлар томонидан амалга оширилувчи, аниқ белгиланган туристик мақсадларга эга оммавий саёҳатлар туридир [4]. Фикримизча, туризм бу – дам олишни ташкиллаштиришнинг мураккаб ва оммавий ҳодисаси ва шакли, ташқи дунёни билиш учун имкон, хизматлар ва бизнес соҳасида минтақалараро ва халқаро ҳамкорлик майдони, минтақа ва давлат сиёсатининг бир қисми ҳисобланади. Аввало, туризмни ривожлантириш ўзига хос табиатига кўра бир қатор ресурсларга, шу жумладан, географик омил ва минтақа хусусиятларига боғлиқдир. Шунинг учун ҳам юқори туризм салоҳиятига эга бўлган Ўзбекистон Республикасида туризм соҳасини ривожлантиришни мақсад қилар эканмиз, буни амалга оширишга минтақавий жиҳатдан ёндашиш лозим. Чунки, минтақаларда туризмни ривожлантириш бутун бир мамлакат туризм соҳасининг ривожланишига ҳисса қўшади. Минтақавий туризмга Россиялик иқтисодчи Е.А.Зализняк “Минтақавий туризм – бу маълум бир ҳудуддаги туристик эҳтиёжларнинг қондирилиши ва унинг ривожланиши учун зарур бўлган бир-бири билан ўзаро боғлиқ бўлган функцияларни бажариш учун ташкил қилинган мураккаб тизимдир”, деб таъриф берган [7]. Минтақавий туризмни ривожлантиришда туризм бозори муҳим ўрин тутади. Россиялик иқтисодчи И.Т.Балабановнинг фикрича, “Туризм бозори- туристик маҳсулот истеъмолчилари ва сотувчилари ўртасидаги иқтисодий муносабатлар йиғиндисидан иборат” [5]. Минтақавий туризм бозорининг асосий объектларидан бири – туристик хизматлар бўлиб, Россиялик иқтисодчилар И.В.Зорин ва В.А.Квартальновлар туристик хизматларга қуйидагича таъриф берадилар: Туристик хизматлар - бу туристик эҳтиёжларни қондирувчи асосий, қўшимча ва комплекс хизматлар мажмуидир. Улар асосий хизматларга сайёҳликни ташкил қилиш ва ўтказиш учун зарур хизматлар, қўшимча хизматларга саёҳат ўз ичига олмаган ва эҳтиёж бўлган ҳолда дам олиш жойида тақдим қилинадиган хизматлар, комплекс хизматларга чиптада кафолатланган туристик хизматлар мажмуини киритганлар [6]. Хорижий сайёҳларга кўрсатиладиган ҳар қандай туристик хизматлар экспорт қилиш билан баробар бўлиб, бу четдан келадиган валюта тушумларини кўпайишига замин яратади. № 2, 2017 www.iqtisodiyot.uz 2 “Иқтисодиёт ва инновацион технологиялар” илмий электрон журнали. № 2, март-апрель, 2017 йил Тадқиқот методологияси Тадқиқотда қиёсий таҳлил, мантиқий таҳлил, тизимли таҳлил, статистик гуруҳлаш, синтез, SWOT-таҳлил, индукция, дедукция ва суҳбат усулларидан фойда