АДАПТАЦИЯ СТУДЕНТОВ К ПРОЦЕССУ ОБУЧЕНИЯ С ПОМОЩЬЮ ИНСТРУМЕНТОВ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА

Аннотация

В данной статье анализируются возможности применения герменевтического подхода в преподавании предмета родной язык и читательская грамотность. Рассматриваются сущность и основные принципы герменевтического подхода, а также его роль в развитии навыков учащихся по пониманию, анализу и интерпретации текстов. Кроме того, освещены эффективные методы обучения, такие как пошаговая интерпретация, вопрос-ответ, дискуссии, контекстуальный и интерактивный подходы. В статье подчеркивается значимость герменевтического подхода для развития самостоятельного мышления, критического и творческого анализа у учащихся. Ключевые слова: Герменевтический подход, родной язык, читательская грамотность, интерпретация текста, критическое мышление, творческий анализ, интерактивный подход, начальное образование, самостоятельное мышление, методика обучения. Annotation: This article analyzes the possibilities of using the hermeneutic approach in the subject of native language and reading literacy. The essence and fundamental principles of the hermeneutic approach, as well as its role in developing students’ skills in understanding, analyzing, and interpreting texts, are examined. Additionally, effective teaching methods such as step-by-step interpretation, question-and-answer discussions, debates, contextual, and interactive approaches are highlighted. The article emphasizes the significance of the hermeneutic approach in enhancing students’ independent thinking, critical and creative analysis skills. Keywords: Hermeneutic approach, native language, reading literacy, text interpretation, critical thinking, creative analysis, interactive approach, primary education, independent thinking, teaching methodology. Zamonaviy ta’lim tizimida innovatsion yondashuvlar muhim o‘rin tutadi. Xususan, boshlang‘ich ta’limda ona tili va o‘qish savodxonligi fanini o‘qitishda germenevtik yondashuvdan foydalanish o‘quvchilarning matnni chuqur tushunish, tahlil qilish va talqin etish ko‘nikmalarini rivojlantirishga xizmat qiladi. Ushbu maqolada germenevtik yondashuvning mohiyati, uni ona tili va o‘qish savodxonligi darslarida qo‘llash usullari hamda samaradorligi tahlil qilinadi. Germenevtik yondashuvning nazariy asoslari Germenevtika — matnlarni to‘g‘ri talqin qilish va tushunish nazariyasi bo‘lib, uning ildizlari qadimgi yunon falsafasiga borib taqaladi. Bugungi kunda bu yondashuv ta’lim metodikasida keng qo‘llanilmoqda. Germenevtik yondashuv quyidagi asosiy tamoyillarga asoslanadi: adpi.uz universaljurnal.uz 170 SUN'IY INTELLEKTNI PEDAGOGIK TA'LIMGA INTEGRATSIYA QILISH:MUAMMO VA YECHIMLAR mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Andijon. 23-25 aprel 2025-yil Tushunish va talqin qilish – o‘quvchi o‘qigan matnni shunchaki yod olmay, uni chuqur anglaydi va mazmunini ochib bera oladi. Mantiqiy tafakkurni rivojlantirish – matn asosida savollar berish, qiyoslash, taxmin qilish orqali o‘quvchilar fikrlashga undaladi. Shaxsiy tajribaga asoslanish – o‘quvchilar matn mazmunini o‘z hayoti bilan bog‘lab tushunadilar. Dialogik yondashuv – dars jarayonida muhokama va munozara orqali matnning ma’nosi ochib beriladi. Ona tili va o‘qish savodxonligi darslarida germenevtik yondashuvning qo‘llanilishi Boshlang‘ich sinf o‘quvchilari o‘qigan matnlarini faqat fonetik yoki grammatik jihatdan tahlil qilish emas, balki uning mazmuniy qirralarini ochish, asosiy g‘oyani tushunish va shaxsiy xulosalar chiqarishni o‘rganishlari muhim. Shu maqsadda quyidagi metodlardan foydalanish mumkin: 1. Matnni bosqichma-bosqich talqin qilish Bu usulda o‘quvchilar matnni oldindan tushunish, tahlil qilish va xulosa chiqarish bosqichlari orqali o‘rganadilar: Oldindan tushunish: O‘quvchilarga matn mavzusi haqida savollar beriladi, ular o‘z taxminlarini bildiradilar. Tahlil qilish: Matnning mazmuni qismlarga ajratilib, har bir qismi ustida mantiqiy fikr yuritiladi. Xulosa chiqarish: O‘quvchilar matndan olgan ma’lumotlarini umumlashtirib, asosiy g‘oyani aniqlaydilar. 2. “Savol-javob” va “Bahs-munozara” metodlari O‘quvchilar bilan quyidagi savollar asosida ishlash mumkin: Matnning asosiy g‘oyasi nima? Muallifning fikrini qanday tushundingiz? Matnda qanday muammo ilgari surilgan va uni hal qilish yo‘llari qanday? Matn mazmunini hayotingiz bilan bog‘lasangiz, qanday xulosaga kelasiz? Bunday savollar o‘quvchilarning tanqidiy fikrlashini rivojlantirishga, ijodiy izlanishga va mustaqil xulosa chiqarishga yordam beradi. 3. Kontekstual va interaktiv yondashuv Kontekstual yondashuv: Matnni tushunishda tarixiy, madaniy va ijtimoiy kontekstlarni hisobga olish. Masalan, o‘quvchilar xalq ertaklari yoki she’riy asarlar asosida ularning davriga mos tushunchalarni shakllantiradilar. Interaktiv yondashuv: Rolli o‘yinlar, dramatizatsiya, tasviriy san’at va boshqa ijodiy faoliyatlar orqali matn mazmunini chuqurroq tushunish. Germenevtik yondashuvning samaradorligi Germenevtik yondashuvni ona tili va o‘qish savodxonligi darslariga joriy qilish natijasida: ✔ O‘quvchilarning o‘qish va tushunish ko‘nikmalari sezil