Вопросы обеспечения экономического развития регионов путем выявления ведущих отраслей и их системного анализа

Аннотация

Nowadays, the subject of socio-economic development of the regions of the Republic of Uzbekistan in a short period is still of a high importance. According to the German International Cooperation Organization, for the development of the regions in a shortest period, it is necessary to create favorable conditions first of all for the most specialized industry in the region. Based on this theory, the study identified that Mirabad district of the Tashkent city is found to be most specialized region in the field of software development and there were conducted system analysis of the industry for creation of favorable conditions for it. Калит сўзлар: Ҳудудлар иқтисодий-ижтимоий ривожланиш, соҳалар тизимли таҳлили, информацион технологиялар, дастурий таъминот. Кириш Бугунги кунда интеграция жараёнларининг кучайиши шароитида, ҳудудий омиллар ҳамда минтақаларни барқарор иқтисодий ривожланишини таъминлаш аҳамияти ошиб бормоқда. Ижтимоий-иқтисодий вазифаларни ҳал қилиш бўйича амалга оширилаётган айрим дастурлар минтақаларни мутаносиб ривожланишини тўлақонли таъминлаб бера олмай, шу билан бирга маҳаллий шарт-шароит етарли даражада ҳисобга олинмайди, натижада, ишлаб № 1, 2017 www.iqtisodiyot.uz 1 “Иқтисодиёт ва инновацион технологиялар” илмий электрон журнали. № 1, январь-февраль, 2017 йил чиқаришни нооқилона жойлаштиришга ва иқтисодиётда номутаносибликлар юзага келмоқда1. 2016 йил 22 февралда Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан “Ҳудудларни комплекс ривожлантиришни таъминлашда маҳаллий давлат бошқаруви органлари фаолиятини такомиллаштиришга оид қўшимча чора- тадбирлар тўғрисида”ги 2495-сонли қарори имзоланган бўлиб, унда ҳудудлар иқтисодий ва ижтимоий ривожланиши даражасини тизимли таҳлил қилиш, мавжуд номутаносибликларни аниқлаш мақсадлари устувор қилиб белгиланган. Бундан ташқари, ҳудудларни комплекс ривожлантириш дастурларини ишлаб чиқишда Германиянинг Халқаро Ҳамкорлик Ташкилотининг (GIZ – Deutsche Gesellschaft fur Internationale Zusammenarbeit GmbH) Ўзбекистондаги "Ҳудудларни барқарор ривожлантириш" лойиҳаси доирасидаги иқтисодий тадқиқотлари ва инновацион иқтисодиётни барпо қилиш бўйича ўтказган бир қатор тадбирларини айтиб ўтишимиз керак2. Тадқиқот методологияси Юқоридагиларга асосан, ҳудудлар иқтисодиётининг ривожланиш даражасини тизимли таҳлил қилиш масаласининг долзарблигини инобатга олган ҳолда, ушбу мақола Германия Халқаро Ҳамкорлик Ташкилотининг тизимли таҳлил усулидан фойдаланган ҳолда Тошкент шаҳри, Миробод тумани мисолида, иқтисодий ўсишни таъминлай оладиган соҳанинг тизимли таҳлилини амалга оширишни мақсад қилиб олди. Таҳлил ва натижалар Олиб борилган тадқиқотнинг асосий мақсади Миробод туманидаги қисқа вақтда иҳтисослашишга имконияти мавжуд соҳани аниқлаш ва соҳани ривожланишига тўсқинлик қилётган омилларни бартараф этишдир. Тадқиқот марказида - "дастурий таъминот – мобил ва компютер дастурларини ишлаб чиқиш" бўлиб, ҳудудда иқтисодий ривожланишни кучайтиришга айнан шу соҳа танланганига қуйидагилар сабаб бўлди: ▪ ХХI асрда IT компаниялар дунёнинг етакчи субъектларга айланди (Google, Microsoft, Apple ва бошқалар). Электрон воситалар, транспорт ва хатто саноат корхоналари дастурий таъминот объектига айланган замонда бу соҳага талаб ўсиб боради; ▪ Туманда дастурий таъминот учун энг қулай инфратузилма мавжуд. Худудда 3та алоқа оператори (Uzmobile, Ucell, Beeline), 4 интернет провайдери (Uzonline, Sarkor telecom, East Telecom, Evo) бош офислари жойлашган, 33та асосий кўчаларнинг барисида оптик толали кабеллар орқали юқори тезликдаги интернет ўтказилган. Барча мобиль алоқа операторлари томонидан тақдим этилган 4G тезлигидаги мобиль интернет туманнинг катта қисмини қоплайди; ▪ Миробод туманидаги хизмат кўрсатиш тармоғи туман ва шаҳар иқтисодиётида сезиларли катта улушга эга. Энг катта улуш молия хизматлари, 1 Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси (2016). Ҳудудларни комплекс ривожлантириш дастурларини ишлаб чиқиш бўйича методик кўрсатмалар. Манба: Чиноз тумани ҳокимияти [02.07.2016] 2 GIZ (2016). Sustainable economic development in selected regions. Манба: https://www.giz.de/en/worldwide/15474.html [21.06.2016] № 1, 2017 www.iqtisodiyot.uz 2 “Иқтисодиёт ва инновацион технологиялар” илмий электрон журнали. № 1, январь-февраль, 2017 йил алоқа ва коммуникация хизматларига тегишли бўлиб, буларда маҳаллий дастурий таъминотга бўлган эҳтиёж юқоридир; ▪ Туманда ўртача ойлик иш ҳақи 2015 йилда 2 258 537 сўм бўлиб, аҳоли даромадлари ошган сари, қўшимча қулайлик яратиш учун хизматларга талаб ошиб боради, информацион хизматлар бундан мустасно эмас3; ▪ Тумандаги корхоналарнинг асосий қисми савдо ва умумий овқатланиш соҳасига ихтисослашган ва кескин рақобатда жадал ривожланмоқда. Улардан таниқлилари (Korzinka.uz, Sunday, Home market ва бошқ.) фаолиятлари сифатини ошириш учун дастурлардан фойдаланишмоқда; ▪ Туманда Респубика аҳамиятига эга компанияларнинг бош офислари (GM Uzbekistan, Uzbekistan Airways ва б.), давлат тизими асосий органлари (Ички ишлар вазирлиги, Ташқи ишлар вазирлиги, Ташқи иқтисодий алоқалар,