DINNING MA’NAVIY HAYOTDAGI O‘RNI: OILA MISOLIDA

Аннотация

В данной статье рассматривается роль религии в духовной жизни человека, особенно в формировании семейных ценностей. Семья, как основная ячейка общества, находится под значительным влиянием религиозных взглядов, традиций и убеждений. На основе исламского учения раскрываются такие качества, как нравственные нормы, взаимное уважение, верность и терпение в семейной среде. https://scientific-jl.com/luch/ 1 4 9 Часть-44_ Том-5_ Май-2025 Ключевые слова: религия, семья, духовность, нравственность, ценности, ислам, воспитание, вера, общество, верность Zamonaviy jamiyatda inson ma’naviyatining mustahkam bo‘lishi, ijtimoiy barqarorlik va axloqiy me’yorlarning rivojlanishi ko‘p jihatdan diniy qadriyatlar bilan chambarchas bog‘liqdir. Din — bu inson qalbini poklaydigan, uni ezgulikka chorlaydigan va hayotda to‘g‘ri yo‘lni tanlashga ko‘maklashadigan muhim ma’naviy manbadir. Oila esa har bir insonning birinchi ijtimoiy maktabi bo‘lib, aynan oilada insonning ilk axloqiy va ma’naviy qarashlari shakllanadi. Shu bois, din va oila o‘zaro bog‘liq bo‘lgan ikki muhim tushuncha sifatida inson hayotida muhim o‘rin egallaydi. Oila muhitida farzandga beriladigan tarbiya, unga o‘rgatiladigan qadriyatlar, mehr-oqibat va o‘zaro hurmat kabi tushunchalar diniy asoslar bilan mustahkamlanganda, bu ma’naviyatning chuqur ildiz otishiga xizmat qiladi. Islom dini insonni avvalo o‘z oilasida axloqiy, halol, sabrli va mehribon bo‘lishga chorlaydi. Shunday ekan, dinning oilaviy hayotga ta’siri faqatgina diniy marosimlar bilan cheklanib qolmay, balki kundalik muomala, tarbiya, ijtimoiy mas’uliyat kabi ko‘plab sohalarda o‘z ifodasini topadi. Ayniqsa, bugungi tez o‘zgarayotgan va ayrim holatlarda ma’naviy inqirozga yuz tutayotgan jamiyatda dinning oila muhitida barqarorlikni ta’minlashdagi roli yanada dolzarb bo‘lib bormoqda. Oila har qanday jamiyatning eng kichik, biroq eng muhim ijtimoiy bo‘g‘ini hisoblanadi. Inson jamiyatga oila orqali kirib keladi, uning ilk tarbiyasi, axloqiy qarashlari va dunyoqarashi aynan oila bag‘rida shakllanadi. Oilaning sog‘lom va mustahkam bo‘lishi nafaqat bir avlodning, balki butun jamiyatning ma’naviy va axloqiy taraqqiyotiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Zero, har bir jamiyatning axloqiy mezonlari, madaniyati va urf-odatlari oilalar orqali avloddan avlodga o‘tadi. Agar oila barqaror bo‘lsa, unda jamiyatda ham barqarorlik, tinchlik va o‘zaro hurmat muhitini shakllantirish oson kechadi. https://scientific-jl.com/luch/ 1 5 0 Часть-44_ Том-5_ Май-2025 Oilaviy muhitda insonlar o‘zaro mehr-oqibat, birdamlik, mas’uliyat va sabr kabi fazilatlarni o‘zlashtiradilar. Ayniqsa, farzandlar uchun oila — hayot saboqlari maktabi bo‘lib, ular bu muhitda insoniylik, odob, axloq va madaniyat asoslarini egallaydilar. Shu bois, davlat va jamiyat tomonidan oilaning ahamiyatini e’tirof etish, uni mustahkamlashga qaratilgan siyosat yuritish dolzarb vazifalardan biri bo‘lib qolmoqda. Mustaqil O‘zbekiston sharoitida ham oilani ijtimoiy institut sifatida rivojlantirishga, uni har tomonlama qo‘llab-quvvatlashga katta e’tibor qaratilmoqda. Bu esa, o‘z navbatida, sog‘lom, bilimli, vatanparvar va ma’naviyatli avlodni tarbiyalash uchun mustahkam asos yaratadi. Islom dini oilaga alohida ahamiyat beradi, chunki oila jamiyatning asosi va uning barqarorligining kafolatidir. Qur’on va hadislar oilaviy munosabatlarni mustahkamlash, er-xotin, ota-ona va farzandlar o‘rtasidagi o‘zaro hurmat, mehr- oqibat, sadoqat va mas’uliyatni ta’minlash uchun muhim yo‘riqnomalarni beradi. Islomda oilaning har bir a’zosining o‘z o‘rni, huquqlari va mas’uliyatlari bor. Er va xotin o‘rtasida o‘zaro hurmat, sevgini va sabrni rivojlantirish, bir-biriga qo‘llab- quvvatlash — Islomda ta’kidlangan eng asosiy qadriyatlar hisoblanadi. Qur’onda bu haqda: "O’zlaringiz uchun bir-biringizni do‘st va madadkor qilganmiz" (Rum surasi, 21-oyat) deyiladi. Bu oyat er va xotin o‘rtasidagi o‘zaro hurmat va mehrni ifodalaydi. Islomda oiladagi ota-ona mavqei juda yuqori baholanadi. Ota-ona farzandlar uchun haqiqiy tarbiya manbai bo‘lib, ularning tarbiyasi dinning asosiy talablaridan biridir. Qur’onda: "Biz odamni onasining qornida ikki yillik mehr bilan boqishimizni amr etdik. Shukr qilinglar, agar haqiqatan ham shukr qilgan bo‘lsangiz, Mening yo‘limga ergashinglar" (Luqman surasi, 14-oyat) deyilgan. Bu oyatda ota-onaning mehnati va farzandlar uchun ko‘rsatgan g‘amxo‘rligi ta’riflanadi. Islom, shuningdek, farzandlarga ota-ona hurmatini, ularning ehtiyojlarini tushunishni va ularga xizmat qilishni o‘rgatadi. https://scientific-jl.com/luch/ 1 5 1 Часть-44_ Том-5_ Май-2025 Islomda oilaning birgalikdagi hayoti, uning barqarorligi va yaxlitligi o‘ta muhimdir. Er-xotin o‘rtasidagi o‘zaro murosaga, farzandlarning tarbiyasiga e’tibor qaratilgan. Hadisda: "Eng yaxshi sizlarning eng yaxshi oilangizdir" degan hadisda oilaning mustahkam bo‘lishi, uning a’zolarining bir-birini qo‘llab-quvvatlashi ta’kidlanadi. Islomda oiladagi tinchlik va o‘zaro hurmat o‘zgarmas qadriyatlar sifatida qaraladi. Bundan tashqari,