ARALASH TA’LIM ASOSIDA TALABALARNING KIBERIJTIMOIYLASHUVINI PEDAGOGIK LOYIHALASHTIRISH

Аннотация

This article studies the pedagogical conditions necessary for the effective organization of students' cybersocialization processes in education. The aim is to identify pedagogical conditions aimed at supporting students' cybersocialization and develop methods and approaches for their integration into the educational process. Keywords: blended learning, cybersocialization, pedagogy, design, information security, digitization, individual education, global information, cybersecurity, cyberculture, cyberpedagogy, education, student, online, offline, digital learning environment. Kirish Hozirgi vaqtda oliy ta’lim muassasalarida ko‘plab o‘qitish usullari mavjud bo‘lib, ular yagona maqsadni – talabalar tomonidan bilimlarni o‘zlashtirishni ko‘zlaydilar. Onlayn ta’lim jarayonida kiberpedagogika talabalar qayerda yashashidan va kompyuterga 153 NEW RENAISSANCE 2025 MAY INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE VOLUME 2 | ISSUE 5 qanday kirishidan qat’i nazar, sifatli ta’lim olishga hissa qo‘shadi. Interaktiv mahsulotlarning bunday tizimlari ilg‘or kompyuter texnologiyalari (Internet, dizayn, modellashtirish) asosida ta’limning mavjudligi, uzluksizligi va yuqori sifatini ta’minlashga mo‘ljallangan. Kiberpedagogika interaktiv dasturiy taʼminot bilan birgalikda oʻquv fanlarini oʻqitishning sifat jihatidan yangi samarali modelini joriy etish imkonini beradi, taʼlim muassasalarida paydo boʻlgan zamonaviy interaktiv doskalar esa samarali elektron taʼlim modelini joriy etishning texnik vositasi hisoblanadi. Ulardan foydalanish bilan o‘qitish haqiqatan ham ijodiy va qiziqarli bo‘ladi. Masalan, interfaol doska dars tezligini tezlashtirish va unga butun auditoriyani jalb qilish imkonini beradi. Interfaol doskaning ko‘rinishi talabalarning diqqatini jamlash va to‘plashning qimmatli usuli bo‘lib, bu, ayniqsa, diqqatini jamlashga qiynaluvchi talabalar bilan ishlashda muhimdir. Elektron doska talabalarga doskadagi qo‘rquv va xijolatni (hayajonni) yengishda yordam beradi, ularni o‘quv jarayoniga oson jalb qiladi va motivatsiyani oshiradi. Auditoriyadagi talabalar befarq qolmaydi, darslar oson va qiziqarli bo‘ladi. Zamonaviy o‘qituvchining vazifalaridan biri o‘quvchilarning fanga bo‘lgan qiziqishini uyg‘otish va bu qiziqishni butun o‘qish davomida saqlab qolishdir.Taʼlimning uzluksizligi hayot davomida bilim va ijtimoiy-madaniy tajribani oʻzlashtirishning maqsadli jarayoni sifatida qaraladi. Faylasuflar, sotsiologlar, siyosatshunoslar tomonidan dunyodagi zamonaviy ijtimoiy-madaniy vaziyat oʻzgaruvchan jamiyat doirasidagi oʻtish davrlari va beqaror vaziyatlar bilan bogʻliq muqobil vaziyat sifatida belgilanadi (Zaytseva, 2009) [1]. Mantiqiy aloqalarni oʻrnatish, jamoada ishlash va yangi xamda ijodiy echimlarni topish qobiliyati mehnat bozorida tobora koʻproq qadrlanmoqda, chunki bunday mutaxassislarni oʻrganish va tez oʻzgaruvchan vaziyatga moslashish osonroq. Bundan tashqari, hayotiy faoliyatni raqamlashtirish aloqaning yangi turlarini yaratadi: messenjerlarda aloqa (kompyuter interfeysi orqali); kompyuter bilan aloqa (qidiruv interfeyslari) va kerakli natijaga erishish uchun ikkita kompyuter oʻrtasida aloqa oʻrnatish (smartfondagi ilovalar: xaritalar, jadval naqshlari, maslahatlar, faoliyat sensorlari). Ushbu tobora murakkablashib borayotgan muqobil sohada oʻqituvchi oʻzining hayotiy faoliyati makonini, hayotiy faoliyati va sogʻligʻini dinamik ravishda oʻzgartirishning bevosita va istiqbolli xavflarini, oʻzlarining professional muvaffaqiyatlari ularning kasbga yoʻnaltirilgan muvaffaqiyatini va kelajakdagi taʼlim yoʻnalishini tanlashi va amalga oshirishi kerak. Talabaga individual taʼlim yoʻnalishini tanlash va amalga oshirishda hamrohlik qilgan holda, oʻqituvchi talaba uchun xavf va tahdidlarni hisobga olgan holda amalga oshiradi, talabalarning ota-onalari pozitsiyasiga va ota-onalar talabalarning oʻz vazifalarini muvaffaqiyatli amalga oshirishi uchun koʻradigan 154 NEW RENAISSANCE 2025 MAY INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE VOLUME 2 | ISSUE 5 xavf-xatarlarga eʼtibor qaratadi. Shunday qilib, raqamlashtirish sharoitida uzluksiz pedagogik taʼlimda riskologiya muammosi dolzarb boʻlib, u virtual makonni shaxsni ijtimoiylashtirishning toʻliq omili sifatida kiritish natijasida qoʻshimcha xavf va kiber- sotsializatsiya tahdidlari bilan ogʻirlashadi. Taʼlim maydoni keng va koʻp qirrali tushunchadir. Internetning nafaqat axborot manbayi, balki talabalarning ijodiy, shaxsiy va kasbiy ahamiyatli g‘oyalarini amalga oshirish maydoni sifatidagi imkoniyatlarini atroflicha muhokama qilinmoqda. XXI asrning asosiy muammosi – insoniyat va dunyoni raqamlashtirish sifatida jamiyatni jadal kiberijtimoiylashtirish va gadjetlashtirishga alohida eʼtibor qaratildi. Raqamli asrda ta’limni raqamlashtirish sharoitida universitetlarning ta’lim muhitini o‘zgartirish istiqbollari va mamlakatimizda taʼlimni raqamlashtirish loyihasini muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun quyidagilar zarur: – onlayn kurslarda talabalarning ta’lim yutuqlarini his