Технологии формирования речевой культуры воспитанников специализированной дошкольной образовательной организации

Аннотация

Ключевые слова: В статье рассматриваются технологии формирования специализированная речевой культуры воспитанников специализированной дошкольная дошкольной образовательной организации. Развитие речи образовательная у детей дошкольного возраста всегда было одной из самых организация, воспитанники, актуальных и важных проблем. Поэтому в современные методы и специализированных дошкольных образовательных технологии, организациях основной задачей является развитие речи культура речи, ребенка и формирование коммуникативных навыков в педагог-воспитатель. содержании каждой образовательной деятельности. Ребенок наиболее эффективен, когда усваивает новые знания с помощью игр и дидактических средств, а также современных методов и технологий. Ixtisoslashtirilgan maktabgacha ta’lim tashkilotida nutq madaniyatini rivojlantirish g‘oyasi bo‘yicha ko‘plab dasturlarning asosini tashkil etdi. Biroq, dasturlar mualliflari tomonidan zamonaviy ijtimoiy sharoitda katta bo‘layotgan maktabgacha yoshdagi bolalar uchun to‘g‘ri kelmaydi [2]. Shu tariqa nutq madaniyatini shakllantirish uchun maktabgacha yoshdagi bolaning shaxsiyatiga qaratilgan bo‘lib, u o‘qitish va tarbiyaning sintezini talab qiladi va turli xil o‘quv vositalarini faollashtirishni nazarda tutadi. Zamonaviy jarayonda maktabgacha ixtisoslashtirilgan muassasalarni yangi ta’lim standartlariga o‘tkazish sharoitida o‘qituvchilarning kasbiy faoliyati nutq komponentiga majburiy e’tiborni talab qiladi, bu birinchi navbatda maktabgacha yoshdagi bolalarning nutq madaniyatini shakllantirish uchun mas’uliyat muammosini dolzarblashtiradi [1]. Zamonaviy o‘qitish usullari maktabgacha yoshdagi bolalarni o‘qitishda “parallel ta’sir” dan foydalanishga imkon beradi, chunki nutq madaniyatining shakllanishini bilvosita belgilovchi omillardan biri bu yoshda nutq va til o‘rtasidagi potensial bog‘liqlikdir. Shuning uchun badiiy asarlarda yoki o‘quv mavzularida mavjud bo‘lgan lingvistik material didaktik maqsadlarda ishlatilishi mumkin. Maktabgacha yoshdagi bolalarning nutqini o‘stirishning turli xil yondashuvlarini tahlil qilish shuni ko‘rsatdiki, nutq o‘stirishning nazariy va amaliy muammolarini o‘rganish quyidagi nazariy tamoyillarni tan olishdan kelib chiqadigan umumiy nuqtaga ega: Maktabgacha ta'lim tashkilotlarida nutq o'stirish asosi kommunikativ yondashuv bo'lishi kerak ta'lim shartlari tabiiy aloqa sharoitlariga yaqinroq bo'lishi kerak innovatsion pedtexnologiyalar asosida badiiy asarlar qiziqarli va oson o'rgatilishi kerak motivatsiya asosidagi topshiriqlar bolalar ijodkorligini tarbiyalashi kerak badiiy asarlarni bolalarga o'rgatishda vizual pedtexnologiyalarga keng o'rin berilishi kerak 69 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 03 (2025) / ISSN 2181-1415 Maktabgacha yoshdagi bolalar nutqini rivojlantirish – bu bolada markaziy rol o‘ynaydigan ijtimoiy-tarixiy tajribani o‘zlashtirishning juda murakkab va ko‘p qirrali jarayoni, individual rivojlanish. Bu o‘z-o‘zidan paydo bo‘ladigan jarayon emas, balki tarbiyachilar tomonidan taklif etiladigan ijodiy jarayondir [4]. Bolaning nutqni rivojlantirish jarayonini boshqaradigan tarbiyachi-pedagog ushbu ta’limiy sharoitning qonuniyatlari, mexanizmlari va xususiyatlarini bilishi va nutqiga ta’sir ko‘rsatishning eng samarali usullarini va shu asosida zamonaviy texnologiyalar tanlashi kerak. Bolaning nutqini rivojlantirish ko‘p jihatdan uning ruhiyatiga, ijtimoiylashuviga bog‘liq. Ixtisoslashtirilgan maktabgacha ta’lim tashkiloti tarbiyalanuvchilarining nutq madaniyatini shakllantirish – bu nafaqat bola eshitgan nutqga taqlid qilish, balki murakkab psixologik jarayondir. Ushbu jarayon umuman bolalarda aloqa faoliyatini rivojlantirish va avvalambor, muloqotga bo‘lgan ehtiyoj bilan bog‘liq. Bolaning so‘z boyligini kengaytirish unga o‘z tajribalarini yanada kengroq va xilma-xil ifodalashni o‘zlashtirishga imkon beradi [5]. Innovatsion texnologiyalar – bu pedagogik faoliyat natijasiga samarali erishishni ta’minlaydigan tarbiyachi va tarbiyalanuvchilar o‘rtasidagi o‘zaro ta’limiy munosabatlarning yangi usullari va uslublaridir. Bunday ta’limiy muhit zamonaviy sharoitlarda bolaning shaxsiy rivojlanishidagi dinamik o‘zgarishlar tufayli ijobiy natijaga erishishga qaratilgan ta’limiy usullar, metodlar, vositalarni o‘z ichiga oladi. Aynan ixtisoslashtirilgan maktabgacha ta’lim tashkilotida nutq o‘stirish jarayonida badiiy adabiyotning o‘rni beqiyosligini e’tirof etgan holda, badiiy asarlarni yangi texnologiyalar vositasida tarbiyalanuvchilarga o‘rgatishning samaradorligi yuqori ekanligi tadqiqotchilar tomonidan kuzatilib kelmoqda [3]. Maktabgacha yoshdagi bolalar nutqini rivojlantirish ko‘p jihatdan quyidagilarning to‘g‘ri hal etish bilan bog‘liq: NUTQNI RIVOJLANTIRISHGA DOIR DIDAKTIK MATERIALLARASOSIDA: ota-onalar, tarbiyachining ma'lum ta'limning didaktik maqsadga qaratilgan ta'limiy o'yinlarda materiallarni nutqi, bolalarga o'qib bolalarning faol nutqiy foydalanadigan tarzda yoki aytib beriladigan muloqo