Bo’yimadaron o’simligi va uning tibbiyotdagi ahamiyati

Аннотация

В этой статье описывается структура растения боярышника; жизненная форма; структура корня и листа; что растение обладает 624 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 3, ISSUE 04, 2025. APRIL ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 противовоспалительным, антисептическим, кровоостанавливающим, обезболивающим, мочегонным, желчегонным и противоаллергическим действием; и способы повторного использования во время беременности и кормления грудью, а также в случае, если оно не рекомендуется людям с аллергией. Ключевые слова: растение ромашка, ныряющий корень, вегетационный период, фитотерапия, дубильные вещества, настойка, нарушение свертываемости крови, мочегонное средство, темнота крови, фотосенсибилизация, эпилипсия. The bacilli plant and its importance in medicine Ziyoyeva Farangiz Chori qizi Abdumurotova Jasmina Baxriddin qizi Ro’zieva Gulsara Temirkulovna Students of the Faculty of Medicine of the universeteti Termez economics and service. Termez is a faculty member of the Faculty of Medicine of the University of Economics and services. e-mail:ziyoyevafarangiz7@gmail.com jasminaabdumurotova@gmail.com Ruziyeva.gulsara@gmail.com Annotation. This article presents methods of re-use during pregnancy and breastfeeding, as well as in the case of not being recommended for individuals with allergies, in the event that the plant has anti-inflammatory, antiseptic, blood suppressant, analgesic, urinary, herbivorous and antiallergic effects. Keywords: neckline plant, diving Root, growing season, Phytotherapy, tannins, tincture, blood clotting disorder, diuretic, blood clot, photosensitivity, epilipsia. Bo’yimadaron-Asteraceae(qoqidoshlar)oilasiga mansub ko’p yillik o’t o’simlik. Uni qon to’xtatuvchi o’t va ming yaproqli degan nomlari ham bor. Sho’ng’uvchi yer ostida tarqaluvchi ildizlarga ega. Ildiz bo’g’zidan barg va poyalar o’sib chiqadi. Ildizlar sershox , o’simlikni tuproqqa mustahkam tutib turadi. 625 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 3, ISSUE 04, 2025. APRIL ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 To’g’ri o’sadigan tik, ba’zan biroz egilgan bo’lishi mumkin. Yuqori qismida shoxlanadi. Uzunligi odatda 30-80 sm ba’zan 1 metrgacha yetadi. Yengil tuklar bilan qoplangan. Barglari patlab bo’lmagan ingichka va o’tkir uchi bilan ajralib turadi. Ildizi atrofidagi burglar yirikroq poya bo’ylab yuqoriga chiqqan sari maydalashib boradi. Barglari ko’kimtir yashil. Mayda yoki och pushti rangli gullari bo’ladi. Gullari poyaning yuqori qismida qalqansimon to’pgul hosil qiladi. Gullash davri iyun-avgust oylarida. Mevasi mayda yassi pistacha shaklida. Avgust oyida yetiladi. Urug’i yengil va shamol yordamida tarqaladi. Bu o’simlikning hayotiy shakli bir yillik yoki bir urug’li o’t o’simlik hisoblanadi. Bu degan, u bir vegetatsiya davrida urug’dan unib chiqadi, gullaydi, meva hosil qiladi va so’lib qoladi. Bo’yimadaron odatda past bo’yli yer yuzasiga yoyilib o’sadigan, kuchli ildiz tizimiga ega bo’lgan o’t o’simlikdir. Ko’pincha yo’l yoqalarida, ekinlar orasida va boshqa ochiq joylarda uchraydi. Bo’yimadaron o’simligining tarkibida quydagilar mavjud: Flavonoidlar(avikulyarin,kvercetin va boshqalar), taninlar, saponinlar, silikat kislota tuzlari, vitaminlar (ayniqsa C vitamini), organik kislotalar. Bu tarkibidagi modddalar sababli u xalq tabobatida rivojlangan fitoterapiyada keng qo’llaniladi. Bo’yimadaronning tibbiyotdagi ahamiyati. Siydik haydovchi (diuretik), bo’yimodaron tanani ortiqcha suyuqlikdan tozalashda yordam beradi. Bu xususiyatlar bilan buyrak toshlari va qumni haydashda, piyelonefrit, sistit kabi buyrak va siydik yo’li kasalliklarida, tana shishlari, yurak kasalliklaridagi shishlarda foydali hisoblanadi. Ichki yallig’lanishda (gastrit kolit)da ishlatiladi. Taninli moddalar qon tomirlarni toraytirib, qon ketishni kamaytiradi.Bu holatda : burun qonashi, ichki qon ketishlarda ishlatiladi. Barglaridan tayyorlangan qaynatmalari yoki damlamalari: teri tozalaydi va tiklanishini tezlashtiradi. O’pka va nafas tizimi kasalliklarida yo’talni yumshatadi, balg’am ko’chirishni osonlashtiradi. Bu xususiyat bronxit, faringit, traxeit kabi kasalliklarda foydalidir. Qo’llanish usullari. Ichish uchun damlama (ichki foydalanilishi): 1osh qoshiq quritilgan o’simlik, 1stakan qaynagan suv, 15-20 daqiqa damlab qo’yiladi, suzib olinadi. Kuniga 2-3 mahal ovqatdan oldin yarim stakandan ichiladi. 626 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 3, ISSUE 04, 2025. APRIL ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869 Tashqi foydalanish uchun qaynatma: yaralarni yuvish yoki compress uchun ishlatiladi. 2 osh qoshiq o’simlik 1 stakan suvda 10 daqiqa qaynatiladi. Sovutilib, toza mato bilan yara ustiga qo’yiladi. Garchi foydali bo’lsa-da,ba’zi hollarda ehtiyotkorlik zarur: Homiladorlikda va emizikli ayollar uchun shifokor bilan maslahatlashmasdan ichish tavsiya etilmaydi. Homiladorlik va emizikli davrida qat’iyan man etiladi. Chunki bu ho