AVTOMOBIL YO‘L QURILISHI TADBIRKORLIGI KORXONASINING INNOVATSION SALOHIYATI TARKIBIY QISMLARINI ANIQLASHGA BO‘LGAN YONDASHUV

Аннотация

The issue of increasing the innovative potential in managing the economic potential of road construction enterprises in Uzbekistan is one of the urgent tasks facing business enterprises, since the innovative potential is invaluable in the economic development of construction industry enterprises. Innovative development of an enterprise, which is a driver of the growth of sectors and complexes of the national economy, implies a process aimed at implementing an innovative strategy, which helps to form a sustainable competitive advantage. The article describes an approach to identifying the components of the innovative potential of a road construction enterprise. 94 ILM-FAN VA INNOVATSIYA ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/si Key words: entrepreneurship, potential, finance, personnel, technological, automobile, economic, intellectual, organizational, intangible, factor, employment, infrastructure, innovation, investment. Kirish. Yuqorida ko‘rib o‘tilganidek, innovatsion salohiyat, jumladan avtomobil yo‘l qurilishi tadbirkorligi korxonasining innovatsion salohiyati kategoriyasiga turli olimlar tomonidan bo‘lgan yondashuvlar biz tomondan tahlil qilindi. Bugungi kunda innovatsion salohiyatni aniqlashda turli ta’riflar mavjud bo‘lib, ular jumlasiga innovatsion salohiyat iqtisodiy salohiyatning bir qismi sifatida takror ishlab chiqarish jarayoni uchun umumiy shart-sharoitlarni, iqtisodiy o‘sish va rivojlanish uchun umumiy shart-sharoitlarni yaratishga yordam beruvchi va uning iqtisodiy mohiyatini belgilaydigan muhim xususiyati sifatida ta’riflovchi olimlar ham mavjud[1]. G‘arb iqtisodchi olimlari innovatsiyalarni boshqarish masalasida innovatsion salohiyatni baholash zarurligini tan olishadi va innovatsion salohiyat oyekt boshqaruvida mavjud muammolarni hal qilishda tashqi muhit ta’sirini tahlil qilishdan tortib yakuniy natijalarni baholashgacha bo‘lgan bosqichlarni o‘z ichiga oladi deb hisoblashadi[2]. Biroq, shunday bo‘lsada korxonaning innovatsion salohiyatini boshqarishdagi asosiy muammolardan biri, hatto xozirgi kunga kelib ham korxona iqtisodiy salohiyatini baholashda umumiy qabul qilingan yagona yondashuvning yo‘qligidir. Shunday bo‘lsada, G‘arb iqtisodchi olimlari tomonidan innovatsion salohiyatni boshqarishning muhim bosqichi sifatida innovatsion salohiyatni baholashda uch guruhga bo‘li bo‘yicha yondashuvni taklif qilishadi va ushbu guruhlarni miqdoriy, sifat jihatdan va aralash ko‘rsatkichlar asosida baholash kerakligi sifatida talqin qiladilar[3]. Shu o‘rinda aytish kerakki, korxonaning innovatsion salohiyatiga ko‘p jihatdan korxonaning barcha salohiyatlari yig‘indisi sifatida qarovchi iqtisodchi olimlar ham mavjud. Jumladan, korxonaning innovatsion salohiyatini uning ishlab chiqarish, moliyaviy, mehnat, investitsion salohiyatlari yig‘indisi sifatida qarovchilar mavjud. Ammo, shuni aytish kerakki biz tomondan ushbu paragrafda korxonaning innovatsion salohiyati tarkibiga alohida yondashuv sifatida muallif talqinini keltirganmiz. Resurslar Boshqaruv usullari Innovatsion Tashkil etish salohiyat Natija 95 ILM-FAN VA INNOVATSIYA ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/si 1-rasm. Avtomobil yo‘l qurilishi tadbirkorligi korxonasining innovatsion salohiyati tarkibini ichki imkoniyatlar bo‘yicha shakllantirish yondashuvi[4]. Mazkur tadqiqotlar yuzasidan xorijiy olimlar bilan bir qatorda mamlakatimiz olimlari ham ulkan ishlar olib bormoqdalar. Misol tariqasida aytish mumkinki, mamlakatimiz iqtisodchi olimlaridan E.B.Iskandarov[5] tomonidan korxonalar innovatsion salohiyatini aniqlashda o‘ziga xos yondashuv taklif qilgan. Unga ko‘ra korxonaning innovatsion salohiyati faqatgina korxonadagi ilmiy-tadqiqot salohiyati, korxonaning yangi texnika-texnologiyalar bilan ta’minlanganlik darajasini aniqlashda uning texnologik salohiyati, innovatsiyalarning natijaviyligi salohiyati, ya’ni innovatsion faoliyatdan olinayotgan iqtisodiy foyda qolaversa har bir xodim va ishchi xissasiga innovatsion maxsulot miqlorining to‘g‘ri kelishi va shu bilan birga innovatsiyalarning turmush darajasiga ta’siri salohiyati kabi ko‘rsatkichlar bo‘yicha aniqlash tavsiya qilingan. Bizningcha ham qorxonaning innovatsion salohiyatini aniqlashga bo‘lgan ushbu yondashuv to‘g‘ri yondashuv bo‘lib, avtomobil yo‘l qurilishi tadbirkorligi korxonasidagi mavjud innovatsion foaliyat darajasini aniqlash va o‘lchash imkoniyati yaratilishi va shu bilan birga alohida ko‘rsatkich sifatida talqin qilinishi mazmunan to‘g‘ri hisoblanadi. Shu bilan birga biz tomondan korxona iqtisodiy salohiyati tushunchasining nazariy va iqtisodiy mazmunidan kelib chiqib ushbu yondashuvga mos ravishda ehtimoliy innovatsion salohiyat darajasini aniqlash maqsadga muvofiq deb hisoblaymiz. O‘z navbatida korxonalarning ehtimoliy innovatsion salohiyat darajasini aniqlash unga berilgan nazariy ta’riflarga mos kelishi bilan izohlansa, boshqa tarafdan korxonaning ehtimoliy innovatsion salohiyati ushbu korxonaning innovatsion faoliyati davomida erishishi mumkin bo‘l