“FUQAROLARNING KONSTITUTSIYAVIY BURCHLARI – JAMIYAT BARQARORLIGI VA TARAQQIYOTI NING KAFOLATI"

Аннотация

This article covers the constitutional duties of citizens as stipulated in the Constitution of the Republic of Uzbekistan. The personal, political, economic, social and environmental duties of citizens are considered as the main factor of society's development and stability. The article also provides a detailed understanding of the duties of each citizen to comply with the Constitution, protect the state, pay taxes, preserve historical and cultural heritage, and protect the environment. The fulfillment of duties serves as an important factor in ensuring the rule of law and social stability in the country. Keywords: Constitution, civic duty, law, social stability, state protection, tax, cultural heritage, environmental responsibility, social order, legal norms. «КОНСТИТУЦИОННЫЕ ОБЯЗАННОСТИ ГРАЖДАН ЯВЛЯЮТСЯ ГАРАНТИЕЙ СТАБИЛЬНОСТИ И РАЗВИТИЯ ОБЩЕСТВА» Аннотация. В данной статье рассматриваются конституционные обязанности граждан, закрепленные в Конституции Республики Узбекистан. Личная, политическая, экономическая, социальная и экологическая ответственность граждан считается ключевым фактором развития и стабильности общества. 8 70 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ В статье также подробно излагаются обязанности каждого гражданина, такие как соблюдение Конституции, защита государства, уплата налогов, сохранение исторического и культурного наследия, защита окружающей среды. Выполнение обязательств является важным фактором обеспечения верховенства закона и социальной стабильности в стране. Ключевые слова: Конституция, гражданский долг, закон, социальная стабильность, государственная защита, налог, культурное наследие, экологическая ответственность, общественный порядок, правовые нормы. Fuqarolarning huquq va burchlari — fuqarolarning Konstitutsiya va qonun hujjatlarida oʻz ifodasini topgan asosiy huquq va burchlari. Ular davlat organlari tomonidan muhofaza etiladi va bajarilishi nazorat qilinadi. Oʻzbekiston Konstitutsiyasining 2-boʻlimida fuqarolarning asosiy huquqlari, erkinliklari va burchlari quyidagicha turkumlanadi:  Shaxsiy huquq va erkinliklar;  Siyosiy huquqlar  iqtisodiy-ijtimoiy huquqlar. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida fuqarolarning quyidagi burchlari koʻrsatilgan: fuqarolar Konstitutsiya va qonunlarga rioya etishga, boshqa kishilarning huquqlari, erkinliklari, shaʼni va qadrqimmatini hurmat qilishga; Oʻzbekiston xalqining tarixiy, maʼnaviy va madaniy merosini avaylab asrashga; atrof tabiiy muhitga ehtiyotkorona munosabatda boʻlishga; qonun bilan belgilangan soliqlar va mahalliy yigʻimlarni toʻlashga majburdirlar. Oʻzbekiston Respublikasini himoya qilish — Oʻzbekiston Respublikasi har bir fuqarosining burchidir. Fuqarolar qonunda belgilangan tartibda harbiy yoki muqobil xizmatni oʻtashga majburdirlar. 2-bo'limning 5-bobi Umumiy qoidalar deb nomlanib va bobning 19-moddasida O‘zbekiston Respublikasida insonning huquq va erkinliklari xalqaro huquqning umume’tirof etilgan normalariga binoan hamda ushbu Konstitutsiyaga muvofiq e’tirof etiladi va kafolatlanadi. Inson huquq va erkinliklari har kimga tug‘ilganidan boshlab tegishli bo‘ladi.O‘zbekiston Respublikasida barcha fuqarolar bir xil huquq va erkinliklarga ega bo‘lib, jinsi, irqi, millati, tili, dini, e’tiqodi, ijtimoiy kelib chiqishi, ijtimoiy mavqeyidan qat’i nazar, qonun oldida tengdirlar. Imtiyozlar faqat qonunga muvofiq belgilanadi va ijtimoiy adolat prinsiplariga mos bo‘lishi shart deb belgilab qo'yilgan. 8 71 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Insonning Konstitutsiya va qonunlarda mustahkamlab qo‘yilgan huquq va erkinliklari daxlsizdir hamda ulardan sud qarorisiz mahrum etishga yoki ularni cheklab qo‘yishga hech kim haqli emas. Bundan tashqari, Davlat organlari tomonidan insonga nisbatan qo‘llaniladigan huquqiy ta’sir choralari mutanosiblik prinsipiga asoslanishi va qonunlarda nazarda tutilgan maqsadlarga erishish uchun yetarli bo‘lishi kerak. O'zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 6-bobi Fuqarolik deb nomlanib, unda O'zbekiston Respublikasida yagona fuqarolik o'rnatilishi, Qoraqalpog'iston Respublikasi fuqarosi ham ayni vaqtda O'zbekiston Respublikasi fuqarosi bo'lishi va bundan tashqari qonunda fuqarolikka ega bo'lish va fuqarolikni yo'qotish asoslari tartibi alohida ifodalangan. Konstitutsiyaning 7-bobi shaxsiy huquq va erkinliklar deb belgilab qo'yilgan. Yashash huquqi har bir insonning ajralmas huquqidir va u qonun bilan muhofaza qilinadi. Inson hayotiga suiqasd qilish eng og‘ir jinoyatdir. Insonning sha’ni va qadr-qimmati daxlsizdir. Hech narsa ularni kamsitish uchun asos bo‘lishi mumkin emas.Hech kim qiynoqqa solinishi, zo‘ravonlikka, boshqa shafqatsiz, g‘ayriinsoniy yoki inson qadr-qimmatini kamsituvchi muomalaga yoxud jazoga duchor etilishi mumkin emas.Hech kimda uning roziligisiz tibbiy va ilmiy tajribalar o‘tkazilishi mumkin