Интеграционный подход в развитии проектных компетентностных качеств будущих педагогов

Аннотация

Калит сўзлар: Олий таълимда бўлажак ўқитувчиларни тайёрлашда ўқитувчилар, қатор янгиликлар, ўзгаришлар пайдо бўлмоқда. Таълим касб, дастурларини яратиш ҳамда уларни амалга оширишда бўлажак, олий таълим битирувчиси турли хил мураккабликдаги компетенция, лойиҳалаш. муаммоли масалаларни ҳал этиш, уларни ҳал қилишнинг анъанавий ҳамда ноанъанавий усулларини топа билиши кераклигини инобатга олиши лозим. Бунинг учун маълум бир касбга хос бўлмаган, аммо замонавий мутахассис учун зарур бўлган шахсий хусусиятларни шакллантириш лозим. 1 PhD, Associate Professor, Karshi State Technical University. Karshi, Uzbekistan. E-mail: xidirovadildora1982@gmail.com Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 6 № 2 (2025) / ISSN 2181-1415 Интеграционный подход в развитии проектных компетентностных качеств будущих педагогов АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В высшем образовании появляется ряд новшеств и учителя, изменений в подготовке будущих учителей. При профессия, разработке и реализации образовательных программ будущее, необходимо учитывать, что выпускник высшего учебного компетентность, дизайн. заведения должен уметь решать проблемные задачи различной сложности, находить как традиционные, так и нетрадиционные способы их решения. Для этого необходимо формировать личностные качества, не свойственные конкретной профессии, но необходимые для современного специалиста. Олий таълимда бўлажак ўқитувчиларни тайёрлашда қатор янгиликлар, ўзгаришлар пайдо бўлмоқда. Таълим дастурларини яратиш ҳамда уларни амалга оширишда олий таълим битирувчиси турли хил мураккабликдаги муаммоли масалаларни ҳал этиш, уларни ҳал қилишнинг анъанавий ҳамда ноанъанавий усулларини топа билиши кераклигини инобатга олиши лозим. Бунинг учун маълум бир касбга хос бўлмаган, аммо замонавий мутахассис учун зарур бўлган шахсий хусусиятларни шакллантириш лозим. Ҳозирги кунда олий таълимнинг муҳандислик йўналишларида талабаларнинг лойиҳалаш компетенлилигини ошириш вазифаси долзарблигича қолмоқда. Замонавий шароитда муҳандислик таълим йўналишлари бўйича бўлажак мутахассисларга қўйиладиган талаблар ўзгармоқда, ўзгарувчан беқарор шароитларда самарали ишлашга ва ҳаракат қилишга тайёр, шароитларни ҳисобга олган ҳолда муаммоларни ҳал қилишнинг энг яхши йўлини топадиган бўлажак ўқитувчиларни тарбиялаш вазифаси ўзгармоқда [1]. Шу муносабатда талабанинг шахсий қарашларини самарали шакллантирадиган ҳамда ривожлантирадиган йўлларини топа билиш, уларни касбий ҳамда шахсий муаммоли масалаларни ҳал этишда мустақил равишда фойдаланиш керак бўлади [2]. Агар ўқув дастурларини ишлаб чиқувчилар томонидан касбий ва умумий касбий компетенцияларга етарлича эътибор берилса, у ҳолда ўқитишнинг муҳандислик йўналишларида универсал компетенциялар шаклланади, айтиш мумкинки, қолдиқ принципига кўра, билвосита ёки гуманитар фанлар цикли орқали ўқитиш йўналишининг ўзига хос хусусиятларини, манфаатдор томонлар ва талабаларнинг талабларини ҳисобга олмасдан, лекин айнан универсал компетенциялар касбий фаолиятда ҳам, шахсий фаолиятда ҳам самарадорликка эришишга имкон беради. Талабалар таълим жараёнида шаклланадиган ана шундай универсал компетенциялардан бири – лойиҳа компетенциясидир. “Лойиҳалаш компетентлилиги” тушунчаси кўплаб соҳаларда қўлланилади [3]. Шуни таъкидлаб ўтиш лозимки, лойиҳа, лойиҳалаш жараёни, лойиҳа методи тушунчаларига таяниб, лойиҳалаш компетентлилигини талабаларнинг лойиҳалаш жараёнини амалга ошириш қобилияти ҳамда тайёргарлигини тавсифловчи интеграл, динамик шахсий хусусият сифатида белгилаб оладилар. 56 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 6 № 2 (2025) / ISSN 2181-1415 Лойиҳалаш компетентлилиги лойиҳа билимлари ҳамда кўникмалари, лойиҳалаш жараёнидаги тажрибаси ҳамда унга мотивацион-қийматли муносабатга йўналтирилганлиги, шу билан бирга, баҳолаш ҳаракатларининг йиғиндисини акс эттира олувчи шахснинг интеграл динамик хусусияти сифатида қаралади. Касбий ҳамда шахсий соҳаларда лойиҳаларни муваффақиятли равишда ярата олиш имкониятини беради. Бундан кўриниб турибдики, лойиҳалаш компетентлилигининг тузилиши когнитив, фаоллик, мотивацион-қийматли ва акс эттирувчи-баҳолаш компонентларининг бирлигидир. Сўнгги йиллар ишида ўқитувчиларнинг лойиҳалаш компетентлилигини оширишга оид бир қатор илмий изланишлар олиб борилган бўлиб, уларда муаллифлар турли-туман педагогик технологияларни қўлладилар: О.И. Ваганова, М.Н. Гладков муаммоли-лойиҳали маърузадан фойдаланади Т.А. Парфенова ўқув курсларини ташкил этиб ҳамда бўлажак педагоглар ўқув амалиёти даврида болалар билан биргаликда ишлаб чиқиладиган талабалар лойиҳаларини амалда жорий этиш тизимини тақдим этади [4]. С.Б. Гулиянс чет тили ёрдамида талабаларнинг индивидуал маршрутларини амалга ошириш орқали муаммони ҳал қилади бир қатор бошқа муаллифлар лойиҳа технологиясини асосий технологиялардан бири сифатида қўллайдилар [5]. Умуман олганда, бугунги даврда университет талабаларининг лойиҳалаш компетентлилиги таълим ҳамда дарсдан ташқари фаолиятга оид жараёнлар билан боғлиқдир, ула