INTERFAOL METODLAR ASOSIDA BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARINING IJODIY FIKRLASH KO‘NIKMALARINI SHAKLLANTIRISH: 5E MODELI MISOLIDA

Аннотация

This article analyzes the importance and effectiveness of interactive techniques, in particular the 5E model, in the process of forming creative thinking skills of elementary school students. On the basis of literature analysis, the concept of creative thinking, features of the development of creative abilities of Primary School students and stages of the 5E model (Interest, learning, explanation, expansion, evaluation), as well as their role in the development of creative thinking were studied. According to the results of the study, the 5E model effectively forms creative thinking skills by increasing the interest of students, encouraging independent research and learning, expressing and developing their ideas, and applying knowledge creatively in practice. For teachers, practical recommendations for the development of creative thinking are presented in elementary grades using the 5E model. Keywords: creative thinking, elementary education, interactive methods, model 5E, constructivism, problem education. Аннотация. В данной статье проанализировано значение и эффективность интерактивных методов, в частности модели 5е, в процессе формирования навыков творческого мышления младших школьников. На основе анализа литературы исследованы понятие творческого мышления, особенности развития творческих способностей младших школьников и этапы модели 5е (интерес, обучение, объяснение, расширение, оценка), а также их роль в развитии творческого мышления. Согласно исследованию, модель 5E эффективно формирует навыки творческого мышления, повышая заинтересованность учащихся, побуждая их к самостоятельным исследованиям и обучению, выражая и развивая свои собственные идеи и творчески применяя знания на практике. Для учителей представлены практические рекомендации по развитию творческого мышления посредством применения модели 5е в начальных классах. Ключевые слова: творческое мышление, начальное образование, интерактивные методы, модель 5E, конструктивизм, проблемное обучение. 126 SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN MANAGEMENT AND ECONOMY International scientific-online conference Zamonaviy jamiyat sharoitida shaxsning ijodiy fikrlash qobiliyati eng muhim ko‘nikmalardan biri hisoblanadi. Tez o‘zgaruvchan dunyoda noan’anaviy yechimlar topa oladigan, yangi g‘oyalarni yarata oladigan va murakkab muammolarni hal qila oladigan shaxslar tobora ko‘proq talab qilinmoqda. Shu sababli, boshlang‘ich ta’lim bosqichidan boshlab o‘quvchilarning ijodiy fikrlash ko‘nikmalarini shakllantirish bugungi ta’lim tizimining eng dolzarb vazifalaridan biri bo‘lib qolmoqda. Ijodiy fikrlash – bu yangi g‘oyalar, tushunchalar, yechimlar yaratish yoki mavjud g‘oyalarni o‘ziga xos tarzda bog‘lash qobiliyatidir [1]. Bu qobiliyat tug‘ma bo‘lmasdan, balki ma’lum pedagogik sharoitlarda rivojlantirilishi mumkin. Ayniqsa, boshlang‘ich ta’lim bosqichi ijodiy fikrlashni shakllantirish uchun eng qulay davr hisoblanadi, chunki bu davrda bolalarning tasavvuri, qiziquvchanligi va o‘rganishga bo‘lgan ishtiyoqi yuqori bo‘ladi [2]. An’anaviy ta’lim metodlari ko‘pincha o‘quvchilarning ijodiy fikrlash qobiliyatlarini to‘liq rivojlantirishga imkon bermaydi, chunki ular asosan tayyor bilimlarni o‘zlashtirishga qaratilgan. Interfaol metodlar esa o‘quvchilarni faol bilim olishga, muammolarni mustaqil hal qilishga va kreativ yechimlar topishga undashi bilan ijodiy fikrlashni rivojlantirishda muhim ahamiyat kasb etadi [3]. 5E modeli (Qiziqtirish, O‘rganish, Tushuntirish, Kengaytirish, Baholash) – bu konstruktivistik yondashuvga asoslangan o‘qitish strategiyasi bo‘lib, o‘quvchilarni bilimlarni faol o‘zlashtirishga va ijodiy qo‘llashga undaydi. Bu model o‘quvchilarning tabiiy qiziquvchanligidan foydalanib, ularni tadqiqot jarayoniga jalb qiladi va ijodiy fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantiradi [4]. Ushbu tadqiqotning maqsadi boshlang‘ich sinflarda 5E modelini qo‘llash orqali o‘quvchilarning ijodiy fikrlash ko‘nikmalarini shakllantirish imkoniyatlarini o‘rganish va amaliy tavsiyalar ishlab chiqishdir. METODLAR VA ADABIYOTLAR TAHLILI Ijodiy fikrlash – bu yangi, original g‘oyalar yaratish, muammolarga noan’anaviy yechimlar topish, mavjud bilimlarni yangi vaziyatlarga moslashtirish va o‘ziga xos tarzda qo‘llash qobiliyatidir. Torrance ijodiy fikrlashning to‘rtta asosiy komponentini ajratib ko‘rsatadi: ravonlik (ko‘p g‘oyalar yaratish qobiliyati), egiluvchanlik (turli xil yondashuvlardan foydalanish qobiliyati), originallik (noodatiy g‘oyalar yaratish qobiliyati) va batafsillash (g‘oyalarni rivojlantirish va takomillashtirish qobiliyati) [5]. Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining ijodiy fikrlash qobiliyatlari ularning yosh xususiyatlariga bog‘liq ravishda rivojlanadi. Bu yoshdagi bolalar tabiatdan 127 SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN MANAGEMENT AND ECONOMY International scientific-online conference ijodkorlikka moyil bo‘lib, ular yangi narsalarni o‘rganishga qiziquvchan, tasavvuri keng va fikrlashda erkin bo‘ladi. Vygotskiyning ta’kidlashicha, ijodkorlik bolalarda erta yoshdan namoyon bo‘la boshla