Модель формирования профессионально-нравственной культуры учащихся профессиональных образовательных учреждений на основе превентивных мер

Аннотация

Ключевые слова: В данной статье исследуются научно-теоретические профессиональное основы, методологические подходы и практические образование, модели формирования профессионально-этической профессионально- культуры учащихся в учреждениях профессионального этическая культура, превентивные меры, образования на основе превентивных мер. На основе профессиональная результатов исследования анализируются способы культура, социально- эффективной организации превентивных мероприятий в педагогическая служба, учреждениях профессионального образования и их педагогическое влияние на формирование профессионально-этической моделирование. культуры учащихся. Kasbiy ta’lim muassasalari faoliyatining asosiy maqsadi nafaqat yuqori malakali mutaxassislar tayyorlash, balki ularning kasbiy-axloqiy madaniyatini shakllantirish hamdir. Kasbiy-axloqiy madaniyat shaxsning kasbga nisbatan mas’uliyatli munosabati, mehnat intizomi, ijtimoiy va axloqiy qadriyatlarga sodiqligi, shuningdek, kasbiy faoliyatda etik qoidalarga rioya qilish qobiliyatini ifodalaydi. Bu jihatdan, preventiv chora-tadbirlari asosida o‘quvchilarning kasbiy-axloqiy madaniyatini shakllantirish jarayonini tashkil etish ayniqsa muhim ahamiyat kasb etmoqda. Preventiv chora-tadbirlari deb, oldini olish, ogohlantirish va erta aniqlashga qaratilgan tizimli faoliyatni tushunamiz. Bu tadbirlar orqali o‘quvchilarda kasbiy faoliyatga nisbatan ijobiy munosabat, mehnatga hurmat va kasbiy etika qoidalariga rioya qilish qobiliyati shakllantiriladi. Shu bilan birga, preventiv chora tadbirlari yoshlarni noqonuniy xatti-harakatlar, korrupsiya, kasbiy etikasizlik kabi salbiy hodisalardan himoya qilishga xizmat qiladi. Kasbiy ta’lim muassasalarida preventiv chora-tadbirlari asosida kasbiy-axloqiy madaniyatni shakllantirishning samarali modelini ishlab chiqish va joriy etish bugungi kunning dolzarb muammolaridan biridir. Bu model nafaqat o‘quvchilarning kasbiy ko‘nikmalarini oshirishga, balki ularning shaxsiy va axloqiy jihatdan kamol topishiga ham yordam beradi. Bundan tashqari, preventiv chora-tadbirlari orqali ta’lim muassasalarida ijtimoiy sog‘lom muhitni yaratish, o‘quvchilarning jamiyatga moslashuvini osonlashtirish va ularning kasbiy faoliyatdagi muvaffaqiyatlarini ta’minlash mumkin. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 12-noyabr 2020-yildagi “Tibbiy profilaktika ishlari samaradorligini yanada oshirish orqali jamoat salomatligini ta’minlashga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ–4891-sonli Qarorida “Talabalar orasida sog‘lom turmush tarzi, shu jumladan sog‘lom ovqatlanish, jismoniy faollik, sanitariya-gigiyena qoidalariga rioya qilish ko‘nikmalarini shakllantirish va rivojlantirishga qaratilgan chora-tadbirlar amalga oshirilishini ta’minlash; talabalar o‘rtasida yuqumli kasalliklar profilaktikasi bo‘yicha targ‘ibot tadbirlarini (davra suhbatlari, savol-javoblar, sinovlar va boshqalar) o‘tkazish” asosiy vazifalar etib belgilangan [1]. 29 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 02 (2025) / ISSN 2181-1415 O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 14-avgust 2018-yildagi “Yoshlarni ma’naviy-axloqiy va jismoniy barkamol etib tarbiyalash, ularga ta’lim-tarbiya berish tizimini sifat jihatidan yangi bosqichga ko‘tarish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ–3907-sonli Qarorida “Yuksak ma’naviyatli, qat’iy hayotiy pozitsiya, keng dunyoqarashga ega bo‘lgan fidoyi va vatanparvar yoshlarni tarbiyalash; yoshlarni yot g‘oyalar ta’siridan himoya qilish, ularni milliy va umuminsoniy qadriyatlarga sodiqlik, diniy bag‘rikenglik va millatlararo totuvlik ruhida tarbiyalash; yoshlarning huquqiy madaniyatini yuksaltirish, ular o‘rtasida huquqbuzarliklar va jinoyatlar sodir etilishining oldini olish; yoshlar jismoniy tarbiya va sport bilan muntazam shug‘ullanishi uchun shart-sharoitlar yaratish, ular o‘rtasida sog‘lom turmush tarzini shakllantirish” ustuvor vazifalar etib belgilangan [2]. Kasb-hunar ta’limida preventiv chora-tadbirlarni amalga oshirishda asosiy yondashuv – kundalik hayotda, o‘quvchilar bilan profilaktik faoliyatni qo‘llab-quvvatlash, ijtimoiy yordam ko‘rsatish va zaruriy tuzatishlar kiritishdir. Ilgari qo‘llangan an’anaviy profilaktika usullari yoshlar orasidagi narkomaniya muammosining keskinligini kamaytirmadi. Bu shuni anglatadiki, ijtimoiy-pedagogik faoliyat amaliyoti yoshlar kundalik hayotiga yo‘naltirilishi va narkotik moddalarga qarshi preventiv choralar yordamida amalga oshirilishi zarur. Ijtimoiy-pedagogik xizmat faoliyati ta’lim bosqichini ham qamrab olishi zarur, chunki o‘quvchilar o‘zlarining hayotiy muammolarini hal qilishda mutaxassislar yordami va ijtimoiy-pedagogik qo‘llab-quvvatlashga muhtoj. Bu talabni kuchaytiruvchi omillardan biri shundaki, birinchi kurs o‘quvchilari orasida hali voyaga yetmagan yoshlar ko‘pchilikni tashkil etadi. Ijtimoiy-pedagogik xizmat va jamoat birlashmalari hamkorligida samarali profilaktik faoliyat olib borish yoshlarda ijtimoiy faollikni rivojlantiradi. Jamoat birlashmalarining tarbiyavi