Улучшение использования налогового анализа при проведении внутренних налоговых проверок

Аннотация

Мақолада камерал солиқ текширувларини ўтказишда солиқ таҳлилидан фойдаланиш бўйича олиб борилган тадқиқот ҳамда унинг натижалари бўйича фикр-мулоҳазалар билдирилиб, мавзу доирасида хулоса ва тавсиялар ишлаб чиқилган. Калит сўзлар: солиқ, солиқ назорати, камерал солиқ текшируви, солиқ текшируви. УЛУЧШЕНИЕ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ НАЛОГОВОГО АНАЛИЗА ПРИ ПРОВЕДЕНИИ ВНУТРЕННИХ НАЛОГОВЫХ ПРОВЕРОК Исаев Фахриддин Икромович - PhD, доцент Заместитель директора Исследовательского центра «Научные основы и проблемы экономического развития Узбекистана» Аннотация: В статье дается отзыв о проведенном исследовании использования налогового анализа при проведении внутренних налоговых проверок и его результатах, делаются выводы и рекомендации по теме. Ключевые слова: налог, налоговый контроль, внутренняя налоговая проверка, налоговая проверка. IMPROVING THE USE OF TAX ANALYSIS IN CONDUCTING IN-HOUSE TAX AUDITS Isaev Fakxriddin Ikromovich - PhD, Associate Professor Deputy Director of the Research Center "Scientific Basis and Problems of Economic Development of Uzbekistan" Annotation: The article provides feedback on the study of the use of tax analysis in the conduct of in-house tax audits and its results, and develops conclusions and recommendations on the subject. Keywords: tax, tax control, in-house tax audit, tax audit. Кириш. Сўнгги йилларда мамлакатимиз- мони билан солиқ юкини камайтириш ва солиқ- да бюджет-солиқ соҳаси бўйича кўплаб ҳукумат қа тортиш тизимини соддалаштириш сиёсатини миқёсида чора-тадбирлар ишлаб чиқилиб, ама- давом эттириш, солиқ маъмуриятчилигини та- лиётга жорий қилиб келинмоқда. Мамлакати- комиллаштириш ва тегишли рағбатлантирувчи мизда ишбилармонлик муҳитини яратиш, ин- чораларни кенгайтириш бўйича вазифалар бел- вестицион жозибадорлигини ошириш мақсади- гилаб олиниб, кўплаб солиққа оид қонунчилик- да солиқ соҳасида хорижий давлатларнинг таж- да ўзгаришлар амалга оширилди. Шулардан энг рибаларидан унунмли фойдаланилиб, бир қанча кўзга кўринарлиси, Ўзбекистон Республикаси меъёрий-ҳуқуқий хужжатлар ишлаб чиқилиб, Солиқ Кодексининг 2020 йил 1 январдан бош- қабул қилинмоқда. лаб амал қила бошлаган янги таҳририни таъ- Ўзбекистон Республикаси Президентининг кидлашимиз мумкин. 2017 йил 7 февралдаги “Ўзбекистон республика- Солиқ маъмуриятчилиги тизимида солиқ сини янада ривожлантириш бўйича ҳаракатлар таҳлилига аҳамият кун сайин ошиб бормоқдаки, стратегияси тўғрисида”ги ПФ-4947-сонли Фар- натижада солиқ текширувларини амалга оши- Иқтисодиёт ва таълим / 2021 йил, 4-сон 172 МОЛИЯ ВА СОЛИҚЛАР риш бўйича хатарларни таҳлил қилишнинг янги тўловчи солиқ идорасига мустақил равишда методикалари амалиётга жорий қилинмоқда. топширган ҳужжатлар, шунингдек солиқ орга- Жумладан, Ўзбекистон Республикаси Солиқ нида мавжуд бўлган ҳужжатлар асосида солиқ- кодексининг 135-модда. Солиқ назорати тўғри- лар ва йиғимлар тўғрисидаги қонун ҳужжатла- сидаги умумий қоидалар қисмида “Ваколатли рига риоя қилинишини текшириш”[5]. органларнинг солиқ тўловчилар ва солиқ агент- Камерал назорат йўналишида З.Қурбонов, лари томонидан солиқ тўғрисидаги қонунчи- Р. Муминовлар солиқ назоратида камерал назо- ликка риоя этилиши устидан назорат қилишга ратни ташкил этилиши солиқ қонунчилигини доир фаолияти солиқ назоратидир”-деб кўрса- изчил бажарилиши таъминлаб, солиқ тўловчи- тилган бўлиб, унга мувофиқ солиқ органлари лар фаолияти асоссиз аралашувларни олдини солиқ текширувларининг камерал солиқ текши- олиб, уларнинг фаолияти юзасидан бюджет ва руви, сайёр солиқ текшируви ва солиқ аудит бюджетдан ташқари мақсадли жамғармаларга текширувларини тайинлаш ҳуқуқини берадиган тўловларни ўз вақтида ва тўлиқ тушишига солиқ назоратини ўтказишнинг янги тартиби хизмат қилишини қайд этган[6]. бўйича иш бошлади. Ушбу мақолада камерал Муминов Р.Р. Солиқ назоратини ўтказиш солиқ текширувларини ўтказишда солиқ таҳли- учун ҳисоб-ахборот тизими мавжуд бўлиши лидан фойдаланиш бўйича изланишлар баён зарурлиги маълум қилиб, “Солиқ назоратининг қилинган. ҳисоб-ахборот таъминоти тизими бу ˗ солиқ тў- Адабиётлар шарҳи. Мавзу доирасида со- ловчиларнинг бюджет ва бюджетдан ташқари лиқ текширувларининг муҳими тури бўлган мақсадли жамғармалар бўйича мажбуриятлари- камерал солиқ текшируви бўйича қонунчилик ни тўғри ва тўлиқ бажарилишини таъминлашга ва олимлар томонидан олиб борилган илмий доир молиявий ва солиқ ҳисоблари ҳужжатлари изланишлар асосида тадқиқот олиб борилди. ҳамда ташқи манбалардан олинган ахборотлар, Камерал солиқ текшируви тушунчаси маълумотлар, ҳисоботлар мажмуидир”[7]. Бу Ўзбекистон Республикаси Солиқ кодексининг билан солиқ хизмати органи солиқ тўловчининг (2021) 138-модда. Камерал солиқ текширувида ҳузурига бормаган ҳолда масофадан туриб со- “Камерал солиқ текшируви солиқ тўловчи (со- лиқ органларидан бошқа жойлардаги маълу- лиқ агенти) томонидан тақдим этилган солиқ мотларни таҳлил қилиш орқали солиқ тўловчи- ҳисоботини, молиявий ҳисоботни, шунингдек ни назорат қилади. солиқ тўловчининг фаолияти тўғрисида солиқ Таҳлил ва натижалар муҳокамаси. органида мавжуд бўлга