JISMONIY TARBIYA VA SPORT O‘QUVCHILARDA SOG‘LOM TURMUSH TARZINI SHAKLLANTIRISH OMILLARI SIFATIDA

Аннотация

Ushbu maqolada ilmiy-uslubiy adabiyotlar va amaliy faoliyatlar yordamida olingan nazariy bilimlar, harakat funktsiyasini tananing moslashishi va barqarorligiga undashi va yo‘naltirishi, sog‘lom turmush tarzini shakllantirishga yordam berishi kabi vazifalar yoritilgan. Kalit so‘zlar: jismoniy tarbiya, sport, sog‘lom turmush tarzi, salomatlik, yosh avlod, jismoniy imkoniyatlar, jismoniy faollik. Аннотaция. В данной статье освещаются такие задачи, как теоретические знания, полученные с помощью научно-методической литературы и практической деятельности, мотивация и ориентация двигательной функции на адаптацию и устойчивость организма, помощь в формировании здорового образа жизни. Ключевые слова: физическая культура, спорт, здоровый образ жизни, здоровье, молодое поколение, физические возможности, двигательная активность. Annоtation. This article highlights such tasks as theoretical knowledge obtained with the help of scientific and methodological literature and practical activities, motivation and orientation of motor function to adaptation and stability of the body, assistance in the formation of a healthy lifestyle. Keywords: physical education, sport, healthy lifestyle, health, young generation, physical opportunities, physical activity. Salomatlik inson faoliyatining barcha sohalarida o‘zini o‘zi anglashning eng muhim shartidir. Hozirgi kunda jamiyatda sog‘lom turmush tarzini shakllantirish, sog‘liqni saqlash sifati va darajasini oshirish muammosi eng yuqori darajada kompleks tizimli yechimni talab qiladi. Ushbu muammoning dolzarbligi shundan kelib chiqadi. Inson hayotining barcha jabhalari pirovard natijada salomatlik darajasi bilan belgilanadi. U “moddiy” tuzilmani (jismoniy salomatlik) ham, insonning ijodiy qobiliyatlarini (ruhiy salomatlik) qo‘llashning ma’naviy va amaliy mohiyatini, uning har tomonlama rivojlanishini (sog‘liqni saqlashning ijtimoiy jihatini) qamrab oladi. Hayot darajasi va sifati inson salomatligi, xususan, jismoniy tarbiya va sport darajasi va sifatiga ham bog‘liq. Ushbu muammolarni hal qilish yo‘llarini izlash, birinchi navbatda, jismoniy tarbiya va sportning ijtimoiy munosabatlar tizimidagi o‘rni va rolini, ularning ijtimoiy mohiyatini, rivojlanish qonuniyatlarini o‘rganish bo‘yicha ilgari belgilangan yondashuvlarni qayta ko‘rib chiqishni o‘z ichiga oladi. Sotsiologik tahlilning mustaqil yo‘nalishlari sifatida jismoniy tarbiya va sportning ijtimoiy- demografik guruh sifatida yoshlarning turmush tarzi va madaniyatida tutgan o‘rnini o‘rganish, 421 “YANGI O‘ZBEKISTONDA MUHANDIS KADRLAR TAYORLASHNING ISTIQBOLLARI VA 2025-YIL YOSHLARNING IJTIMOIY - SIYOSIY FAOLLIGINI OSHIRISHNING DOLZARB MASALALARI” 28-29-MART Respublika ilmiy-texnik konferensiyasi jamiyat va shaxsning jismoniy tarbiya va sportga munosabatini yoritishni nomlash kerak va sog‘lom turmush tarzini mustahkamlash lozim. Bundan tashqari, zamonaviy nazariya va amaliyot sog‘lom turmush tarziga qiziquvchi, jismoniy tarbiya va sport bilan shug‘ullanadigan shaxsni shakllantirish jarayonlarining o‘ziga xos xususiyatlarini, uning shaxsiy tuzilishining xususiyatlarini o‘rganishi, keyinchalik bunday shaxsning hatti-harakatlarini bashorat qilish uchun zarurdir. Shunday qilib, ushbu ishning dolzarbligi jismoniy tarbiya va sportdagi talabalarning sog‘lom turmush tarzini shakllantirish omillari sifatida nazariy va amaliy o‘rganish bilan belgilanadi. Jismoniy tarbiya va sport o‘quvchilarda sog‘lom turmush tarzini shakllantirish omillari sifatida yoshlar salomatligi muammosi va uning jismoniy tarbiya va sport bilan aloqasi ijtimoiy rivojlanishning ustuvor vazifalari qatoriga kiradi. Bu uning nazariy va amaliy rivojlanishining dolzarbligini, tegishli ilmiy tadqiqotlarni o‘tkazish va uslubiy va tashkiliy yondashuvlarni ishlab chiqish zarurligini belgilaydi. Jismoniy tarbiya va sportning o‘quvchilarda sog‘lom turmush tarzini shakllantirish omillari va ijobiy xususiyatlari bir qator olimlarning ilmiy tadqiqotlarida, asarlarida belgilab o‘tilgan. Shulardan: G.L. Berdishev, E.N.Bilich, V.I.Vayner, V.I. Garbuzov, D. Chopra, B.N. Chumakov1, E.N. Zaxarova, Yu.I. Evseeva, E.P. Ilyina, V.I. Kojina, L.I. Lubysheva va boshqalar inson salomatligi va sog‘lom turmush tarzining jismoniy madaniyat bilan bog‘liqligini aks ettirganlar. Tadqiqot natijalarining ishonchliligi va ilmiy asosliligi mustahkam nazariy va metodologik bazadan foydalanish, tizimli bilishning kompleks metodologiyasini amalga oshirish, uning doirasida sotsiologik tahlil usullari va vositalarini qo‘llash, ishonchli nazariy bilimlarga tayanish bilan ta’minlanadi va boshqa tadqiqotlarda sinovdan o‘tgan amaliy xulosalar va tavsiyalar, namunalar olish, ularni sharhlash jarayonida olingan ma’lumotlarni boshqa tadqiqotlar natijalari bilan taqqoslash va natijalardan amaliyotda foydalanish imkoniyatini beradi. O‘tkazilgan tadqiqotning amaliy ahamiyati shundan iboratki, uning natijalari jismoniy tarbiya va sportning yoshlarda sog‘lom turmush tarzini shakllantirish bilan bog‘liqligini yanada chuqurroq