ORGANIZM, ORGANLAR VA TO‘QIMALARNING RADIOSEZGIRLIGI. RADIATSION NURLANISHDAN KEYIN KECHADIGAN TIKLANISHLAR MAVZUSINI “HAR KIM, HAR KIMGA O‘RGATADI” METODIDAN FOYDALANIB O‘QITISH

Аннотация

Данная статья преподавалась на 2 курсе общей и медицинской радиобиологии на факультете медицинской биологии Самаркандского государственного медицинского университета, радиочувствительность организма, органов и тканей. Педагогические технологии на тему восстановления после радиационного воздействия На обучение по методу «каждый учит каждого» отводится 2 часа практической и 2 часа самостоятельной работы, что позволяет учащимся работать самостоятельно, собирать данные и знакомиться с темой, что приводит к увеличению времени на самостоятельное обучение. Ключевые слова: Радиобиология, «Все учат всех» дидактические материалы, радиационное воздействие. RADIOSENSITIVITY OF THE BODY, ORGANS AND TISSUES. THE TOPIC OF RECOVERY AFTER RADIATION EXPOSURE "EVERYONE TEACHES EVERYONE" TEACHING USING THE METHOD Annotation. This article was taught in the 2nd year of general and medical radiobiology at the Faculty of Medical Biology of Samarkand State Medical University, radiosensitivity of the organism, organs and tissues. Pedagogical technologies on the topic of recovery after radiation exposure 2 hours of hands-on and 2 hours of independent work are allocated for teaching using the "everyone teaches everyone" method, which allows students to work independently, collect data and learn about the topic. leads to more time for independent learning. Keywords: Radiobiology, "Everyone teaches everyone" didactic materials, radiation exposure. 258 “YANGI O‘ZBEKISTONDA MUHANDIS KADRLAR TAYORLASHNING ISTIQBOLLARI VA 2025-YIL YOSHLARNING IJTIMOIY - SIYOSIY FAOLLIGINI OSHIRISHNING DOLZARB MASALALARI” 28-29-MART Respublika ilmiy-texnik konferensiyasi Mavzuni Samarqand davlat tibbiyot universiteti platformasi tizimida ma’lumotlar bo‘lishi va talabalarning o‘z login va parollari bilan tizimga kirib o‘qishlari, bilim va ko‘nikmalar hosil qilishlari muhim ro’l o’ynaydi. “Har kim har kimga o‘rgatadi” usuli Samarqand davlat tibbiyot universitetida ma’ruza darsi amaliy darslari o‘tilgandan keyin o‘tilganligi uchun qo‘llanilishi juda qo‘laydir, chunki bu usulda bilim va ko‘nikmalar hosil qilishlari talabalar ham o‘rgatuvchiga ham o‘rganuvchiga aylanib, ma’lum bilimlarni o‘zlashtirga bilim va ko‘nikmalarni guruhdoshlari bilan baham ko‘rishga imkoniyat beruvchi o‘qitish usulidir. Ayniqsa ma’ruza o‘tib bo‘lingach, talabalargi didaktik materiallar berib yuborilsa mavzuni o‘zlashtirish samaradorligi yanada ortadi. Bu usulning maqsadi talabalarga o‘qitish jarayonida zarur bo‘lgan axborotning maksimum darajada berish, bir vaqtning o‘zida talabalarda axborot olish va berishga qiziqish uyg‘otishdir. Shuningdek, mavzu bo‘yicha axborotni olgan talaba ma’lum vaqt davomida fikirlaydi, uni iloji boricha ko‘proq talabalarga yetkazadi va ko‘proq talabalar o‘zi uchun ma’lumotlarni qabul qiladi. Usulni qo‘llashdan maqsad: talabalarni axborot manbalarini tez topishga va mavzuni tez o‘zlashtirishga o’z- o’zlarini majburlash; talabalarning axborot olish va berishga qiziqishlarini uyg‘otish; talabalarning axborotlarni diqqat bilan eshitish va eslab qolishlari; sherigining axborotini tinglab, boshqa sherikka tezroq yetkazishga imkoniyatlarini yaratishni yo’llarini topish. Usulni afzalliklari: ❖ talabalarning o‘z fikrlarini aniq va lo’nda qilib bayon etishga harakat qilishni o‘rganishlari; ❖ talabalarga diqqat qilib tinglash va eslab qolish qobiliyatini rivojlantirish; ❖ talabalarni fanga yoki mavzuga bo‘lgan qiziqishlarini yanada ortishi; ❖ talabalarni turli fikrlardan eng to‘g‘risini ajratib olishga intilishni uyg‘onishi; ❖ talabalarni o‘z-o‘zini baholay olishi; ❖ talabalarni mavzu yuzasidan o‘zaro tortishuv va munozaralar olib borishi; ❖ talabalarga bilm va ko‘nikmalarni tez hosil bo‘lishi; ❖ talabalarga radionuklidlardan kelajakda tashxisda va davolashda foydalana olish imkoniyatlari yaratilishi. Talabalar bilishi kerak bo‘lgan asosiy jarayonlar: ➢ radiatsion nurlanish ta’siriga sezgirlik; ➢ radiatsion sindromlar; ➢ radiatsion nurlanishning odam organizimiga umumiy ta’siri; ➢ somatik ta’sir effekti; ➢ genetik ta’sir effekti; ➢ nurlanish kasalliklari; ➢ postradiatsion assoratlar; 259 “YANGI O‘ZBEKISTONDA MUHANDIS KADRLAR TAYORLASHNING ISTIQBOLLARI VA 2025-YIL YOSHLARNING IJTIMOIY - SIYOSIY FAOLLIGINI OSHIRISHNING DOLZARB MASALALARI” 28-29-MART Respublika ilmiy-texnik konferensiyasi ➢ nur kasalligini davolash yo‘llari; ➢ kritik organlar; ➢ nurlanish dozalari. Mavzu uchun didaktik materiallar. Radiatsion nurlanish ta’siriga sezgirlik (radiosezgirlik) – bu hujayra, to‘qima va biologik organizmning ionlashtiruvchi nurlanish ta’siriga ko‘rsatuvchi javob reaksiyasining namoyon bo‘lish darajasi hisoblanadi. Radiosezgirlik o‘lchov birligi sifatida nurlanish dozasi (Gr) qiymatidan foydalaniladi. Radiosezgirlik xossasi biologik turlarda va shuningdek, organizmlarda yakka tartibda o‘zaro farqlanadi. Turli xil biologik turlarning radiosezgirlik xossasini o‘zaro solishtirishda LD 50 qiymatidan foydalaniladi. LD 50 – radiatsion nurlanish ta’sirida nurlanish olgan organizmlarning