Актуальные проблемы и решения обеспечения информационной безопасности национальных научно-образовательных электронных ресурсов

Аннотация

In the modern information society, many business structures have established their activities for the sale of information and information services. The increase in the volume of information in electronic form around the world, the development of technologies for creating information resources, as well as the improvement of information search and retrieval tools, further acceleration of the information flow, various functions in the general network and the dissemination of information at the level of confidentiality lead to an increase in the scale of threats to important information resources. Information about science and education has already established itself as an important strategic asset in the modern information society, influencing the development of such areas as science, education, technology, innovation, production, public administration. Scientific and educational resources are understood as licensed information contained in libraries, information resource centers, patent offices and information centers, as well as all types of scientific, technical and educational resources. Since there is any significant asset, it is necessary to protect it from harmful effects. The problem of information protection for science and education is primarily related to the assessment of the importance of such information. Since an organization can take the same level of protection measures for all information resources, it cannot adequately protect critical information resources, or the effectiveness of information security may be insufficient. The article investigated the artificial intelligence methods of value assessment scientific and educational information from the point of view of security, analysis of their characteristics and ensuring information security. Keywords: scientific and educational information, information security, national information resources, artificial intelligence, the price of scientific information. Кириш. Ҳар қандай ташкилот аввало ўзининг муҳим активларини билиши керак. Активларнинг муҳимлилик даражаси уларнинг хавфсизлиги бузилган тақдирда ташкилот фаолиятига қанчалик салбий таъсир кўрсатишини аниқлаш орқали аниқланади. Ташкилот барча ахборот 284 Рақамли тeхнологиялар соҳасидаги ҳуқуқбузарликларга қарши курашиш ҳамда ахборот хавфсизлигини таъминлашнинг ташкилий-ҳуқуқий масалалари ресурсларини ҳар доим бир хил даражада ҳимоялаш чораларини кўрса, натижада муҳим ахборот ресурсларини етарли даражада ҳимоялай олмаслиги ёки ахборот хавфсизлигини таъминлаш самарадорлиги етарли даражада бўлмаслиги мумкин. Бугунги кунда Ўзбекистон Республикасида илм-фан ва инновацияни ривожлантиришга алоҳида эътибор берилмоқда. Тадқиқот ишлари ва илмий лойиҳаларни бажариш учун ажратиладиган маблағлар миқдори сезиларли даражада ортмоқда. Натижада муҳим илмий аҳамиятга эга маълумотлар яратилмоқда. Шу билан бирга, бу - жаҳоннинг бир қанча етакчи илмий ахборот базаларига кириш имкониятининг яратилиши, олинган ахборот ресурслари хавфсизлигини таъминлаш муаммосини ҳам юзага келтиради. Илмий изланишлар ва услублар. Аслида вақт ўтиши билан қиймати ўзгариб турувчи ахборот ресурсларини ахборот хавфсизлиги нуқтаи назаридан баҳолаш деярли мураккаб масала ҳисобланади [1]. Чунки ахборот хавфсизлиги соҳасида мазкур масалага қаратилган стандартлар, меъёрий ҳужжатлар ёки усуллар етарли даражада ишлаб чиқилмаган. Ҳозирда ахборот тизимлари хавфсизлигини баҳолашнинг эталон бўйича, рискка йўналтирилган ва иқтисодий кўрсаткичлар асосида баҳолаш усуллари қўлланилади [2]. Бугунги кунга қадар ахборот активларини иқтисодий кўрсаткичлар асосида баҳолашга қаратилган бир қанча тадқиқот ишлари олиб борилган. Н. Ласковский ўз ишида ахборот активлари баҳосини аниқлашда ахборотнинг ички қиймати, ахборотнинг бизнес учун қиймати, ахборотнинг самарадорлик қиймати, ахборотнинг харажатга нисбатан қиймати, ахборотнинг иқтисодий қиймати, ахборотнинг бозорга нисбатан қиймати каби олтита усулини келтиради [3]. Д. Беляев эса ахборот активларини баҳолашнинг даромадга – сарфга қаратилган ва қиёсий усулларини таъкидлаб ўтади [4]. Д. Мудий ва П. Волш ўз ишларида ахборотнинг қиймати ва баҳосини ажратиб, ахборотнинг қиймати уни қўлга киритиш, сақлаш ва қайта ишлашга кетган харажат билан, унинг баҳоси эса ташкилот ёки корхона учун қанчалик муҳимлилиги билан аниқланишини кўрсатадилар [5]. К. Хайгсон ва Д. Валто фикрларига кўра, ахборот активини баҳолашнинг хавфсизликка йўналтирилган ёндашувида техник мутахассисларнинг фаоллиги биринчи ўринга чиқиши керак [6]. А. Лерро ва бошқаларнинг фикрига кўра, ахборот активини баҳолаш жараёни уни идентификациялаш, классификациялашдан бошланиши лозим [7]. Ю. Малий ва В. Александровларнинг баён этишича, ахборот активини баҳолашнинг универсал усули мавжуд эмас ва у экспертлар томонидан аниқланиши керак [8]. Маҳаллий олимларнинг бошқа тадқиқотларида эса фан ва таълимга оид ахборот ресурслари муҳимлилигини баҳолаш ҳамда хавфсизлигини таъминлаш масалаларини ҳал қилиш мақсадида уни норавшан мантиқнинг лингвистик ўзгарувчилар а