К содержанию
РецензированоRU2025

СЎЗНИНГ КЎП МАЪНОЛИЛИК ХУСУСИЯТИ

ЛазизаСанжаровна Худайбердиева

Научный информационный бюллетень · 6 · 2025

Аннотация

Тил ижтимоий ҳодиса сифатида илмий, сиёсий ҳаётда ҳамда маиший турмушда пайдо бўлаётган ҳар бир янги ҳодисани ўзида акс эттириб туради. Сўзнинг кўп маънолилик хусусияти тилнинг лексик тизимини ўзгартириб юбора оладиган ҳодиса саналади. Битта шакл (сўз) остида бир нечта маънони ифодалаш мумкинлиги лексик тизимнинг номинатив имкониятларини оширади ва уни тубдан ўзгартириб юбора олади. Кўп маънолиликнинг муҳим хусусиятлардан бири шундаки, у табиатига кўра битта қонунга бўйсунмайди. Баъзи ҳолларда кўп маънолилик муайян сўзга тегишли бўлган тўғримаъноларнингйиғиндисидан иборатбўлади. Калитсўзлар:сўз,лексик-семантикмайдон,маъно кўчиш усуллари. МНОЖЕСТВЕННОЕЗНАЧЕНИЕСЛОВА Худайбердиева Лазиза Санжаровна Кандидатфилологических наук,доцент Кафедра иностранныхязыков Андижанский государственный медицинский институт Аннотация: Язык как социальное явление отражает каждое новое явление, возникающее в научной, политической и повседневной жизни. Многозначность слова - это явление, способное изменить лексическую систему языка. Способность выражать несколько значений в рамках одной формы (слова) увеличивает номинативную способность лексической системы и может радикально ее изменить. Одна из важных особенностей двусмысленности заключается в том, что она по своей природе не подчиняется ни одному закону. В некоторых случаях двусмысленность состоит из суммы правильныхзначений,принадлежащих определенному слову. Ключевые слова: слово,лексико-семантическоеполе,методысмысловой передачи. MULTIPLE MEANING CHARACTERISTICS OFTHE WORD Laziza Sanjarovna Khudayberdieva 228 Candidateof Philological Sciences, AssociateProfessor Originalarticle ISSN:3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 6,issue2,Mart 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAKIndex bazalari : research gate, research bib. Qo’shimchaindex bazalari:zenodo,open aire. googlescholar. TheDepartment of Foreign Languages AndijanStateMedical Institute Annotation: Language as a social phenomenon reflects every new phenomenon that arises in scientific, political and everyday life. The polysemy of a word is a phenomenon that can change the lexical system of a language. The ability to express several meanings within one form (word) increases the nominative ability of the lexical system and can radically change it. One of the important features of ambiguity is that it does not inherently obey any law. In some cases, ambiguity consists ofthesum ofthecorrect meanings belonging to aparticular word. Key words:word, lexical-semanticfield, methods ofsemantic transfer. Лексик бирликлар парадигматик ва синтагматик хусусиятларига кўра тилда ўзига хос мазмун-моҳиятигаэга бўлади[1]. Лексик бирликларни семантик гуруҳларга бирлаштириш ғояси ўз вақтида М.М.Покровский томонидан қайд этиб ўтилган эди: “Сўзлар ва уларнинг маънолари бир- бирларидан айри ҳолда бўлмайди: улар гуруҳларда бирлашади. Гуруҳланиш асосида улар ўртасидагиўхшашлик ёкибош маъногақарама –қарши қўйилганмаъно ётади"[2]. Лексик бирликларнинг мазкур хусусияти ХХ-асрнинг иккинчи ўн йилликларида И.Трир, Г.Ипсен, В.Порциг каби немис олимларини ўзига жалб этди. Удар ўз тадқиқотларида "семантик майдон" (Wortfeld, Bedeutungsfeld) тушунчасини олға сурдилар[3]. Ушбу оқимга мансуб бўлган тилшуносларнинг изланишлари натижасида лексик бирликларнинг ички қурилишини чуқур текшириш тилда лексик - семантик майдоннинг ҳукмсуришини кўрсатиш имкониниберди. Лексик-семантик майдон тушунчаси тил ҳодисаларидаги системавийликни идрок қилиш, лексемалар ўртасидаги ички тизим қонуниятларини очиб бериш учун йўл очди. Бу йўналиш кўплаб тилшуносларнинг диққат-эътиборини ўзига тортди. Семантик майдон тушунчаси бўйича ўзига хос лингвистик талқинлар юзага келди. Хусусан, унга берилган ўзгача тил тавсифини Й.Трирнинг қарашларида кузатамиз: "Муайян тил белгисини англаш учун унда майдон тущунчасининг бор ёки йўқлигини билиш лозим. Сўз фақат майдоничидатушунилади.Тушунча майдониданташқаридамаъно англашилмайди"[4]. И.Трир томонидан илгари сурилган майдон тушунчаси шуни кўрсатадики, муаллиф бунда биринчи галда лексик бирликларнинг билатериал характерига эьтибор берган. У майдонни иккига ажратади: луғавий майдон ва тушунча майдони. Бир-бири билан боғланган ўз ҳолатига кўра асосий тушунчага бўйсунувчи тущунчани тушунча майдони сифатида талқин қилади. Сўз ва у мансуб бўлган "оилани" луғавий майдон деб атайди. И.Трир яна шуни ҳам кўрсатадики, луғавий майдон ўз хусусиятига кўра фақат маълум бир тушунчаларнигина ўзида акс эттира олади, қолган тушунчалар бошқа луғавий майдон воситасида юзага чиқади[5]. И.Трир семантик майдонни тавсифлар экан, лексиканинг предметлар билан бўлган алоқаларига, шунингдек майдоннинг аниқ чегараларини 229 белгилаш учун халақит берадиган сўзларнинг кўп маънолигига бир неча бор мурожаат қилади. Originalarticle ISSN:3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 6,issue2,Mart 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAKIndex bazalari : research gate, research bib. Qo’shimchaindex bazalari:zenodo,

Доказательный фрагмент

«Тил ижтимоий ҳодиса сифатида илмий, сиёсий ҳаётда ҳамда маиший турмушда пайдо бўлаётган ҳар бир янги ҳодисани ўзида акс эттириб туради.»

Образец извлечения

Демо-превью

Тил ижтимоий ҳодиса сифатида илмий, сиёсий ҳаётда ҳамда маиший турмушда пайдо бўлаётган ҳар бир янги ҳодисани ўзида акс эттириб туради. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

DOI не указан
Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
word, lexical-semanticfield, methods ofsemantic transfer, лексик-семантик майдон, маъно кўчиш усуллари., сўз
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники