Методология оценки управления системой дошкольного образования

Аннотация

The article describes in detail the assessment of the management of the preschool education system and the existing organization of preschool education, the assessment of the activities of managers and staff, the assessment of the rating based on the results obtained. Key words: Education management, preschool education, preschool education system management, preschool education organization management, educational organization rating assessment, performance assessment of the educational organization head, educational organization rating. Кириш. Мактабгача таълим жараёни- қобилиятига баҳо бериш кўплаб хорижий нинг шаклланиши қадим замонларга, давлат- адабиётларда, илмий тадқиқот ишларида чиликнинг юзага келиши билан боғлиқ. Ёш кўзга ташланади. болаларга таълим ва тарбия бериш сарой Мактабгача таълим тўғрисида кўплаб амалдорларининг ёш фарзандларига дунёвий қонун ҳужжатлари қабул қилинган ҳамда ва диний билимларни, давлатни бошқариш олимлар мактабгача таълим ташкилотлари сир-асрорларини ўргатишдан бошланган. фаолияти бўйича илмий тадқиқот ишларини Ўзбекистонда илк мактабгача таълим олиб бораётган бўлсаларда, мактабгача таъ- муассасаларининг шаклланиши ва кейинча- лим тизимини самарали бошқариш, мактаб- лик Собиқ Иттифоқ даврида мактабгача таъ- гача таълим ташкилотлари ўртасида рақобат лим тизимини бошқариш маъмурий-буйруқ- муҳитини шакллантириш ва бунинг натижа- бозлик усулида амалга оширилиб, бунда ҳу- сида мактабгача таълим ва тарбия сифатли куматнинг турли маъмурий таъсир восита- хизматини таклиф қилиш, мактабгача таъ- ларидан фойдаланилган. лим ташкилотида раҳбарларнинг менежмент Ўзбекистон Республикасининг “Мактаб- илмини чуқур билмасликлари оқибатида, ёш гача таълим ва тарбия тўғрисида”ги Қонуни- авлоднинг таълим ва тарбия масаларида да “мактабгача таълим ва тарбия” тушунчаси кўплаб камчилик ва нуқсонлар учрайди. янада батафсил ёритилган: “мактабгача таъ- Илмий тадқиқот ишимизда мактабгача лим ва тарбия-болаларга таълим ва тарбия таълим менежментининг моҳиятини чуқур беришга, уларни интеллектуал, маънавий- англаган ҳолда, мактабгача таълим тизими- ахлоқий, этик, эстетик ва жисмоний жиҳат- ни самарали бошқариш ҳамда мактабгача дан ривожлантиришга, шунингдек, болалар- таълим ташкилоти раҳбари фаолиятини ба- ни умумий ўрта таълимга тайёрлашга қара- ҳолаш ҳамда таълим ташкилотлари ва улар- тилган узлуксиз таълим тури” (Қонун, 2019). нинг ходимлари рейтинг натижалари бўйича Ушбу талқин мактабгача таълим ва тарбия рағбатлантириш йўналишларини кўрсатиб болани баркамол шахс қилиб тарбиялаш бердик. жараёнининг дастлабки босқичи эканлигини Материаллар. Илмий тадқиқот мате- билдириб, умумий ўрта таълимга тайёрлаш риаллари сифатида мактабгача таълим тўғ- вазифасини бажарувчи таълимнинг дастлаб- рисидаги Ўзбекистон Республикаси Қонун- ки тури сифатида белгиланган. лари, Ўзбекистон Республикаси фармонлари, МТМ (мактабгача таълим муассасала- Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкама- ри) фаолиятини ўрганиш, мониторингини сининг қарорлари, шунингдек, олимларнинг ўтказиш, МТМ раҳбарининг бошқарувчилик менежмент ва педагогика, таълим менежмен- Иқтисодиёт ва таълим / 2020 № 6 181 ТАЪЛИМ ти ва педагогик менежмент, мактабгача таъ- Шунингдек, Е.Г. Григорьева МТМ фао- лим ташкилотини бошқариш ҳақидаги лиятини баҳолашда маъмурий, иқтисодий илмий, илмий-услубий ишларидан фойдала- таъсир воситаларининг Россия қонунчилиги- нилди. га боғлаб ўрганган ҳамда аҳоли ва МТМ Тадқиқот усуллари. Назарий тадқиқот ходимларидан ташкилот фаолияти бўйича усуллари сифатида таққослама анализ, фикрларини ўрганиш бўйича ўтказилган сў- илмий ва илмий-услубий ишларни (фикрлар- ровномадаги аксарият саволлар Россия ҳуку- ни) умумлаштириш, индукция ва дедукция, мати томонидан қабул қилинган қонун ва илмий билиш усуллари қўлланилди. қонун ости ҳужжатларига муносабати мазму- Натижалар. Вақт ўзгариши билан мак- нида бўлган (Е.Г.Григорьева, pp. 116-122). табгача таълим тизими замонавийлашиб, жа- Юқорида келтирилган ва бошқа олим- даллик билан ўзгараётган жамиятда таълим- ларнинг МТМ ва унинг раҳбарлари фаолияти- га қўйилаётган талабларга мослашиб бор- ни баҳолашда ҳар бир мамлакат иқтисодий моқда. Тизим ташкилотларида раҳбарлик- ривожланиш даражаси, аҳолининг маънавия- нинг иш услублари, бошқарув маданияти, пе- ти, маданий қадриятларини инобатга олган дагогик жараёнлар жуда тез ўзгариши билан ҳолда, МТМ хизматлари ҳажми ва нархи, биргаликда, бошқарув ва педагогик жараён- аҳолининг МТМ хизматларини сотиб олиш ларнинг замон билан ҳамнафас бўлишини имконияти, маънавий ривожланиш даража- таъминлашга кўмак берувчи ахборот ресурс- сини инобатга олиб, МТМ ва унинг раҳбари ларининг шакллари ва миқдори ортиб, мак- фаолиятини баҳолашда ҳудудий ёндашиш табгача таълим тизимининг сифатини юқори маъқул деб ҳисоблаб, мустақил баҳолаш даражада бўлишини таъминловчи имконият- услубиётини ишлаб чиқдик. лар яратилган. Мактабгача таълим тизими ва тизимда Мактабгача таълим ташкилоти раҳбар- фаолият юритаётган ташкилотлар фаолият ларидан менежмент билимини эгаллаганлик, йўналишла