YANGI KONSTITUTSIYADAGI O‘ZGARISHLARNING YOSHLAR HAYOTIDA TUTGAN O‘RNI

Аннотация

This article analyzes the impact of the amendments made to the new Constitution on the lives of young people. The main focus is on innovations in public policy in the fields of education, labor rights, social protection and youth. The new standards are aimed at empowering young people, strengthening their role in society, and supporting their personal and professional development. The results of the study show that constitutional reforms contribute to strengthening the legal and social protection of young people and the formation of their active citizenship. Keywords: Constitution, state sovereignty, welfare state, referendum, employment, pension system. Yangi konstitutsiya bu yangi qonun qoidalar va yangi nizomlarni o‘zida mujassam etgan qonun- qoidalar majmuasidir. Bu konsitutsiyani qabul qilish O‘zbekistonning barcha fuqarolari o‘z huquq va erkinliklariga, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga, davlat suveriniteti prinsiplariga sodiqligini tantanali ravishda e’lon qilish demakdir. Har bir davlat fuqarolarining hayoti erkinligi sha’ni qadr- qimmati oliy qadriyat hisoblanadigan insonparvar demokratik davlat bo‘lishi lozim.Shundan kelib chiqib O‘zbekiston Respublikasida ham yangi O‘zbekistonni qurishda 2023-yil 30-aprel kuni o‘tkazilgan O‘zbekiston Respublikasi referendumida umumxalq ovoz berish orqali yangi tahrirdagi O‘zbekiston Respublikasi konstitutsiyasi qabul qilindi. Bu konstitutsiya 6 bo‘lim,27 bob va 155 ta moddadan iborat. 1-bo‘lim asosiy prinsiplar deb nomlanib, bo‘lim davlatimizning suveriniteti, konsitutsiyaning xalq manfaatlariga xizmat qilishi, davlat organlarining mansabdor shaxslar, jamiyat va fuqarolar oldida ma’sulligi kabi prinsiplar alohida qayd etilgan. 58 Journаl of Аnаlyticаl Synergy аnd Scientific Horizon ISSN: 3060-5261 Volume 1, Issue 2, Series B 2025 TAHLIL VA NATIJALAR Davlat suveriniteti deganda biz davlat o‘z mustaqilligiga,ramzlariga, hududiy tuzilishiga,tiliga ega bo‘lishini chunamiz. Bu elementlar davlatning davlat deb nomlanishiga asosiy ta’sir etuvchi omillar hisoblanadi. Yangi konstitutsiyamizning I bobi ham davlat suveriniteti deb nomlanadi. Ya’ni bizning davlatimiz huquqiy, demokratik va dunyoviy xususiyatiga ega boshqaruvning respublika shakliga ega davlatdir.Shuningdek konsitutsiyamizning yangi tahrirdagi qonunchiligda yana bir xususiyat ya’ni ijtimoiy davlat xususiyati ham qo‘shildi. O‘zbekiston o‘zini ijtimoiy davlat deb e’lon qilishi bilan, har bir fuqarosiga munosib turmush kechirishi uchun shart-sharoit yaratish majburiyatini olmoqda. Bu – mavjud resurslarni ijtimoiy adolat tamoyillari asosida taqsimlash, jamiyatda kuchli tabaqalanish avj olishiga yo‘l qo‘ymaslik, eng zaif qatlamlar uchun ham sifatli ta’lim va tibbiyot kafolatlanishi, samarali ijtimoiy himoya dasturlari ishlashi, imkoniyati cheklangan va qo‘llovga muhtoj fuqarolarni qo‘llab-quvvatlash, adolatli mehnat qonunchiligi va jozibador pensiya tizimi kabilarni anglatadi. Oddiyroq aytganda, eng kambag‘al oilaning bolalarida ham sog‘-salomat o‘sib-ulg‘ayib, yaxshi ta’lim olib, farovonlikka erishish imkoniyati bo‘lishi kerak.Bu yangi tahrirdagi konsitutsiyamizdagi o‘zgarishlardan biri. Bu moddaning kafolati qilib esa Yangi konstitutsiyaning 154-moddasi bilan, 1-moddadagi qoidalarni qayta ko‘rib chiqish mumkin emas, deb belgilandi. Xuddi shuningdek, 154-moddaning o‘zidagi aynan shu qoidadan iborat band ham qayta ko‘rib chiqilishi mumkin emas. Bundan shuni xulosa qilishimiz mumkinki bizning davlatimiz Prezidentlik respublikasi sifatida o‘z boshqaruvini davom ettiradi va monarxiya, islomiy davlatga aylanmaydi. Shuningdek konstitsiyamizning 15-moddasiga ham o‘zgartirishilar kiritildi.15- moddasida O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi mamlakatning butun hududida oliy yuridik kuchga ega, to‘g‘ridan to‘g‘ri amal qiladi va yagona huquqiy makonning asosini tashkil etadi. Bunda esa Konstitutsiyamizga yozib qo‘yilgan 59 Journаl of Аnаlyticаl Synergy аnd Scientific Horizon ISSN: 3060-5261 Volume 1, Issue 2, Series B 2025 normalar to‘g‘ridan- to‘g‘ri Oliy sud va sudlarda amal qiluvchi hujjatga aylanishi ta’kidlab o‘tilgan. Konsitutsiyamizga qarshi qilingan har qanday noqonuniy xatti-harakatlar esa qonun oldida javobgarlikka tortilishiga olib keladi. Konstitutsiya faqatgina mansabdor, davlat organlari foydasiga emas balki butun xalq manfaatlarini himoya qiluvchi qonuniy norma sifatida qaralishi lozim. Qonun oldida barcha teng huquqlidir. Konstitutsiya aynan shu tamoyil nazoratini alohida tartibga soladi. Yangi tahrirdagi konstitutsiyaga ijtimoiy, siyosiy, axborot sohalarida ham o‘zgartirishlar kiritildi. Ijtimoiy sohada o‘qituvchilarga alohida e’tibor berildi. O‘zbekiston Respublikasida o‘qituvchining mehnati jamiyat va davlatni rivojlantirish, sog‘lom, barkamol avlodni shakllantirish hamda tarbiyalash, xalqning ma’naviy va madaniy salohiyatini saqlash hamda boyitishning asosi sifatida e’tirof etiladi.Davlat o‘qituvchilarning sha’ni va qadr- qimmatini himoya qilish, ularning ijtimoiy va moddiy farovonligi, kasbiy jihat