BAXSHILAR IJODI ORQALI O‘QUVCHILARNI VATANPARVARLIK RUHIDA TARBIYALASH

Аннотация

Baxshilar ijodi o‘zbek xalqining bebaho madaniy merosidir. Baxshilar o‘z doston va qo‘shiqlari orqali milliy o‘zlikni anglash, vatanparvarlik, mardlik va sadoqat g‘oyalarini targ‘ib qilganlar. Ushbu maqolada baxshichilik an’analarining o‘quvchilar tarbiyasiga ta’siri tahlil qilinadi. Shuningdek, baxshilar ijodining yosh avlodga milliy g‘urur, ajdodlarga sadoqat va vatanparvarlik tuyg‘ularini shakllantirishdagi roli ko‘rib chiqiladi. O‘quvchilarni vatanparvarlik ruhida tarbiyalashda baxshilar asarlaridan foydalanishning metodologik asoslari ham yoritiladi. Kalit so‘zlar: baxshichilik, vatanparvarlik, milliy g‘urur, xalq og‘zaki ijodi, dostonlar, ta’lim va tarbiya, milliy meros, yosh avlod tarbiyasi. O‘zbek xalqining boy madaniy merosida baxshichilik alohida o‘rin tutadi. Baxshilar xalq orasida dostonchilik an’anasini rivojlantirib, yurt va millat taqdiri haqida o‘zining teran fikrlarini aks ettirgan. Ularda vatanparvarlik, ajdodlarga sadoqat, milliy g‘urur va erksevarlik g‘oyalari yetakchi o‘rin egallaydi. Bugungi kunda yosh avlodni milliy qadriyatlarga sodiq, vatanparvar shaxs sifatida tarbiyalash ta’lim tizimining asosiy vazifalaridan biri hisoblanadi. Baxshilar ijodi nafaqat san’at, balki tarbiya vositasi hamdir. Ular o‘z asarlarida: Vatanga sadoqat va milliy g‘ururni targ‘ib qiladilar, O‘quvchilarga milliy merosni sevish va qadrlashni o‘rgatadilar, Qahramonlik, mardlik va jasorat kabi fazilatlarni shakllantiradilar. Ushbu maqolada baxshilar ijodi orqali o‘quvchilarga vatanparvarlik tuyg‘usini shakllantirish usullari yoritiladi. TADQIQOT METODOLOGIYASI VA EMPIRIK TAHLIL Baxshilar ijodining asosiy yo‘nalishlaridan biri milliy g‘oya va vatanparvarlikni targ‘ib qilishdir. Ularning dostonlari xalq tarixini, buyuk ajdodlar jasoratini, yurt tinchligi uchun kurashlarni yodga soladi. Baxshilar asarlarida vatanparvarlikning aks etishi Asar Bosh g‘oya O‘quvchilar tarbiyasiga ta’siri "Alpomish" Vatanni himoya qilish, mardlik, Qahramonlik ruhini dostoni fidoyilik shakllantiradi 161 SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN MANAGEMENT AND ECONOMY International scientific-online conference "Go‘ro‘g‘li" Adolat, milliy birlik, erksevarlik Ijtimoiy adolat hissini dostoni uyg‘otadi "Ravshan" Vatan uchun kurash, sharaf, O‘z millati va oila dostoni oilaga sadoqat qadriyatlarini sevish "Rustamxon" Yurt tinchligi, dushmanga qarshi Vatanga sadoqatni dostoni kurash kuchaytiradi Yuqoridagi dostonlar o‘quvchilarda mustahkam irodani, xalqiga xizmat qilish istagini, milliy qadriyatlarga sodiqlikni rivojlantirishga xizmat qiladi. Baxshilar ijodi ta’lim jarayonida milliy va ma’naviy tarbiyaning samarali vositasi bo‘lishi mumkin. O‘quvchilarga baxshilar ijodini o‘rgatish quyidagi yo‘nalishlarda amalga oshiriladi: 1. Dars jarayonida baxshilar ijodidan foydalanish Adabiyot darslarida baxshilar dostonlarining vatanparvarlik mavzusini tahlil qilish. Tarix darslarida milliy qahramonlar haqida dostonlardan parchalar keltirish. Musiqa va san’at darslarida baxshilar kuylagan xalq qo‘shiqlari va dostonlarini ijro etish. 2. Tarbiyaviy tadbirlarda qo‘llash "Baxshilar kechasi" tadbirlari o‘tkazish, o‘quvchilarni dostonxonlikka o‘rgatish. "Milliy qahramonlar" mavzusida insholar yozdirish. Baxshilar ishtirokida jonli uchrashuvlar tashkil qilish. 3. Axborot texnologiyalari orqali o‘qitish Baxshilar dostonlarining audio va video formatlarini dars jarayoniga kiritish. Virtual adabiy kutubxonalar yaratish va ulardan foydalanish. Onlayn baxshichilik festivallari orqali yoshlarning qiziqishini oshirish. Baxshilar asarlari orqali vatanparvarlik ruhida tarbiyalash quyidagi bosqichlarda amalga oshiriladi: Birinchi bosqich – Baxshilar ijodi bilan tanishtirish O‘quvchilarga dostonlarning mazmunini tushuntirish. Qahramonlar timsolini ochib berish. Ikkinchi bosqich – Mavzuni amaliy o‘rganish O‘quvchilarga dostonlardan parchalar yod oldirish. Mavzular bo‘yicha baxshilar musobaqalari tashkil qilish. 162 SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN MANAGEMENT AND ECONOMY International scientific-online conference Uchinchi bosqich – Vatanparvarlik g‘oyalarini mustahkamlash Baxshilar asarlaridagi vatanparvarlik motivlarini zamonaviy hayot bilan bog‘lash. O‘quvchilarni milliy qadriyatlarni hurmat qilishga undash. XULOSA VA MUNOZARA Baxshilar ijodi xalqimizning milliy merosi va ma’naviy boyligi bo‘lib, uning yosh avlod tarbiyasidagi ahamiyati beqiyosdir. Baxshilar asarlarida aks etgan vatanparvarlik, mardlik va jasorat g‘oyalari o‘quvchilarni milliy qadriyatlarni hurmat qilishga, yurt ravnaqi uchun xizmat qilishga undaydi. Ta’lim jarayonida baxshilar dostonlaridan samarali foydalanish o‘quvchilarda milliy o‘zlikni anglash, fidoyilik va ajdodlar merosiga sadoqat kabi fazilatlarni shakllantirishga xizmat qiladi. Shu sababli, baxshilar ijodini yosh avlodga keng targ‘ib qilish, ularning milliy o‘zlik va vatanparvarlik ruhida kamol topishiga yordam beradi. Adabiyotlar ro`yxati: 1. Ismatillaev, N. (2017). Baxshichilik san’ati va uning tarbiyaviy ahamiyati. Toshkent: Fan va texnologiya. 2. Zakirovich